»جهانصنعت« قاچاق مواد معدنی در كشور را آسيبشناسی میكند خاك فروشی ادامه دارد

Jahan e-Sanat - - News - تلنگر

محمد ميالني-شنبهمورخ02 آذرماه5931 گزارشي از قاچاق و در نهايت فروش خاك از كشور به ساير كشورها باالخص كشورهاي عربنشين حوزه خليجف//ارس در صفحه اجتماعي روزنامه »جهانصنعت« به چاپ رس//يد؛ گزارش//ي كه همزم//ان با انتش//ار آن ابع//اد و انعكاس خبري متنوع و مختلفي به همراه داش//ت. شبكه خبر گزارشي تصويري و اختصاصي در اين خصوص تهيه و پخش كرد. گزارشي كه اين بار نه در قالب نوشتار بلكه خبرنگار با دوربين به منطقه جنوب كشور سفر كرد و پرده از حقيقت دردناك فروش خاك كشور به كشورهاي آنسوي خليجفارس با كش//تي و حتي صادرات مجدد اين خاك به س//اير مناطق خبر م//يداد. از اين روي صحت گزارش روزنامه »جهانصنعت« مورد تاييد عموم مردم و شبكه وسيع رسانهاي كشور قرار گرفت. واكنشهابههمينجاختمنشد.درميانمسووالن كشوري و حوزه صنعت و معدن نيز واكنشهايي به اين مقوله نشان داده شد. از آنجمله مصاحبه محمدرضا بهرامن، رييس خانه معدن كشور در گفتوگو با ايسنا به پخش كليپي با عنوان تاراج خاك فارس كه با نشان دادن بخشهايي از همان گزارش تصويري شبكه خبر به مستندات ديگري نيز اشاره دارد؛ در رسانههاي اجتماعي باالخص تلگرام واكنش نشان داد. وي ضمن ابراز تاسف از وضعيت موجود، فروش حتي مواد خام و خاك معدني را در شرايط فعلي به نوعي خيانت قلمداد كرد و خواس//تار توجه جدي به اين معضل شد. مضاف بر اينكه مقام مسوول ديگري نيز ضمن استناد و اشاره به بيانات مقام رهبري درخصوص جلوگي//ري از هرگونه فروش موادخام معدني بر جلوگيريوتوقفخامفروشيمهرتاكيدزد.آرمان خالقي به عنوان عضو هياتمديره خانه صنعت توان داخلي را تا به آن حد قابل قبول و پيشرفته ميدان//د كه محصوالت معدني و خاكي بتوانند فرآوري شده، عالوه بر ايجاد اشتغال و همچنين حضور در چرخه توليد كشور به صورت محصول مشتقي صادر شوند.

ام//ا گ//زارش مس//تند و ميدان//ي روزنام//ه »جهانصنعت« كه از منطق//ه الوان، درگهان، قش//م و كيش تهيه ش//ده بود و ع//الوه بر آن از س//وي ش//اهدان عيني ماجرا ع//الوه بر ارائه اطالعات و س//رنخهايي دردناك از سرنوش//ت خاك وطن كه زينتبخش باغچهها و گلخانهها و حتي باغات شبيهس//ازي ش//ده شيخنشينان عرب ميشود به بخش ديگري از اين تجارت كه سنگهاي ساختماني و حتي زينتي اشارههايي داشت كه به استناد همين گزارش باعث زيبايي بناهاي خانههاي آن سوي خليجفارس ميشوند؛ سنگهايي كه از منطقه مكران قاچاق ميشدند. خاك ايران بسيار حسابشده و دقيق نشانهگيري شده و هدف از خريد آن و نيز استفاده مناسب از آن بسيار برنامهريزي شده است.

اكنون دقيقا پنج ماه از زمان تهيه آن گزارش ميگذرد. به تعبيري آبها از آسياب رسانهاي اين معضل فروكش كرده بود كه در روزهاي واپسين س//ال 95 از س//وي يكي از دوس//تان مسوول و متعهد عكسي در اختيار ما قرار گرفت؛ مرز ايران و تركمنستان در منطقه اينچهبرون. بنري درست در نقطه مرزي كشور كه شركتي باربري مدعاي انتقال و ترانزيت هرگونه خاكي به بندرعباس را به صورت تضميني، تبليغ و اطالعرساني كرده بود؛ تصويري كه از سوي اين دوست حاوي اين توضيح دردناك بود.

»سالم، همين االن مرز تركمنستان، بازارچه مرزي اينچهبرون. تجارت خاك، تاس//ف از مرز تركمنس//تان تا دوبي! گفتم بينصيب نماني از حس و حال بد من«.

مكلف بوديم بار ديگر پيگير شرايط شويم. آيا در اين مدت اقدامي در راستاي محدود كردن يا حتي كنترل صادرات غيرقانوني و حتي قاچاق خاك و هرآنچه از خاك اس//ت و هويت ما را در اين سرزمين شكل ميدهد، صورت گرفته است يا نه شرايط به حدي توسعه يافته كه كار صادرات و رونق خاكفروشي به مرزهاي شمال غربي كشور نيز كشيده شده است؟

صحت و تاييد انتقال از شركت باربري مذكور به صورت تقريبا نامحسوس پيگيري شد. وجود معادن و منابع عظيم معدني در منطقه شاهرود و استان سمنان به عنوان تكهاي از خاك ايران به حدي قابل توجه است كه ميتوانست راه را براي هر پيگيري ديگري به منظور كس//ب اطمينان بيشتر ببندد. اما به اين حد اكتفا نميتوان كرد. فاصله تقريبي محل شركت ترانزيتي تا مرز مورد نظرتقريبا004كيلومتراستوبراساسادعاييكه صرفا اين شركتها در محدوده شهري و استاني خود كار ميكنند، اغراقش//ده به نظر ميرسد. مضاف بر اينكه معادن و منابع مشخص هستند و از اين رو نيازي به تبليغات محيطي درس//ت در منطقه مرزي نيست. به نظر ميرسد اگرچه تركمنس//تان نيازي به وارد كردن خاك از ايران ندارد اما اين مسيله نشان ميدهد شبكه گسترده و پيگير براي قاچاق يا انتقال خاك كشور تا چه حد توانسته گسترده و منسجم عمل كند. طرح اين مساله كه قاچاقچيان ايراني به عنوان حلقه ارتباطي فروشندگان خاك از كشور تركمنستان به كشورهاي نيازمند در پايانههاي جنوبي ايران، به همان اندازه كه محال به نظر ميرسد، به همان اندازه نيز غيرقابل انكار نيست.

براي مثال بنا بر اعالم سازمان نظام مهندسي معدنقريببه486 معدندراستانسمنانوجود دارد. اين معادن متشكل از معادن كروميت مس، روي، سنگ آهك )كلسيت(، گچ، فلدسپات و. . . بوده كه بر مبناي اطالعات به دست آمده از شبكه حملونقل،سنگهاوموادمعدنيخاماستخراجي از اين معادن توسط آنها به مبادي مرزي جنوب كش//ور بارگيري و از آنجا نيز توسط شبكههاي منس//جم ترانزيتي ديگري به مقاصد مورد نظر قاچاق ميشوند. بنابر ادعاي شبكه ترانزيتي اين مواد اس//تخراجي به هرنوع و ميزاني كه باشند و حت//ي در دورههاي زمان//ي طوالني به راحتي ميتوانند به جنوب كشور بارگيري شوند. درحال حاضر براساس اطالعات به دست آمده بسياري از اين مواد و سنگهاي معدني براي استخراج به كشور چين انتقال مييابند.

ظرفيتةایمعدنیكشورشاخصمهم جايگزيناقتصادنفتی

درس//ت در ش//رايطي كه به زعم بسياري از كارشناسان و متخصصان امر، ظرفيتهاي معدني كشور و از همه مهمتر ظرفيتهاي فرآوري اين منابع ميتواند يكي از مهمترين ش//اخصههاي برون رفت كشور از اتكاء تك ساحتي به اقتصاد نفت باشد و همچنين اتكاء به اين صنعت يكي از بهترينبخشهاوپتانسيلهايموجوددرراستاي افزايش منابع اشتغال داخلي كشور باشد، نه تنها اين موضوع جدي گرفته نميشود، بلكه در حقش اجحاف نيز ميشود. سخنانوزيرصنعتومعدن سخنان نعمتزاده، وزير صنايع و معادن دولت يازدهم در روز 12آذرماه سال گذشته و تاكيد بر عدم ورود ميلگرد و انواع شمش فلزات به منظور كاهش وابستگي، به رفع اتهامي اشاره ميكند كه براساس آن تالشهاي جدي در راستاي تكميل چرخه توليد منابع معدني از گردونه استخراج تا توليد و سپس مصرف در بازار شده است. چرا كه بزرگترين منتقدان و معترضان در حوزه صنعت و معدن معتقد به كمكاري و اهمال دولت براي تكميل و انسجام اين چرخه حياتي براي اقتصاد بودند. براين مبنا عالوه بر عدم خروج گس//ترده منابع بهطور خاص و اصلي، بحث اشتغال به عنوان يكي از بحرانيترين معضالت حال حاضر كشور با نظارت و كاهش جدي مواجه ميشود.

اما علن//ا اين م//وارد صورت نميگي//رد. به گفته دستاندركاران حملونقل مواد معدني و استخراجي شبكه عظيمي از ترانزيت كشور به اين مهم مشغول است. بهطوري كه در هراستان ش//ركتهاي حملونقل متعددي ب//ه اين كار مشغول هستند كه مانع حضور ساير رقيبان خود در ساير استانها ميشوند اما رقابت همچنان بر مبناي صادرات خاك كش//ور داغ است برخي از اين شركتها بر مبناي ارائه قيمتي خارج از عرف مصوب و يا حت//ي تضمين به منظور بارگذاري سريع منابع در بنادر جنوبي كشور تالش بر ربودن گوي سبقت از ساير هم صنفان خود را دارند.

به راستي وضعيت تا چه ميزان اين گونه پيش خواهد رفت؟ چرا هيچ كار اصولي در اين خصوص انجام نميشود؟ چرخه رسمي و آشكار صادرات خاك و منابع عظيم خاكي كش//ور در وضعيت يغما و چپاول است. برطبق اخبار نيمه موثق كه البته در خبرگزاريهاي حتي داخلي كشور نيز انعكاسيافته،مقاماتقطريبرايهرچهباشكوهتر برگزار شدن بازيهاي جامجهاني فوتبال 2022 در اين كشور تمايل خريد خاك از كشورمان را ابراز كردهاند. كشوري كه در مناقشه جزاير ايراني حمايت آشكار از كشور امارات را در برنامه خود دارد، ام//روز ميتواند به راحتي خاك حاصلخيز كشور ما را كه نياز بسيار زياد و قطعي به آن در كشور از نان شب نيز واجبتر است، را مطالبه كند وصدالبتههيچجايشكينيستكهاگراينمهم به صورت رسمي اتفاق نيفتد، شبكه عظيم خروج و قاچاق خاك از كشور اين نياز را ميتواند برآورده كند. دردآور اس//ت تصور اينكه در نقطه مقابل كشور در آنسوي خليج، در سال2202 بازيهاي جامجهاني فوتبال روي خاك كشورمان آغاز شود اما نامش كشور ديگري باشد البته ناگفته نماند كه بخش قابل توجهي از نيازهاي عنوان شده به خاك كه از آن ياد شد صرف راهاندازي مكانهاي عمومي سبز و همچنين محيطزيستي جنگلي و حاصلخيز است كه به مدد ميزباني بازيهاي جامجهاني نصيب اقتصاد و توس//عه زيرساختي كشور يادشده خواهد شد.

ب//ه اي//ن منظ//ور درخواس//ت و ت//داوم در فعاليتهايي كه درخصوص قاچاق خاك كشور درستازشماليترينمنطقهكشوربهجنوبيترين بنادر كشور رسيده است فارغ از هرگونه پيگيري و حتي ارائه نظر نشان از فاجعهاي دارد كه به هيچ عنوان نميتوان آن را در پس ملحقات و ملزمات قانوني يا اجرايي توجيه كرد.

خاككشاورزيوحاصلخيزكشوربهصددليل ممكن از جمله افزايش مواد غيرارگانيك و امالح معدني شيميايي، آلودگيهاي زيستمحيطي و همچني//ن تخريب آش//كار مراتع، جنگلها و زمينهاي كش//اورزي به منظور تغيير تدريجي كاربري با افت كيفيت و كاهش توان و ظرفيتهاي گذش//ته خود مواجه شده است. از اين رو وقتي گزينه قاچاق و تاراج اين خاك به ساير كشورها را نيز به آن الصاق كنيم، نشان ميدهد كه چه شرايطنامناسبوبدونپيگيريجديدرخصوص اين معضل در كشور وجود دارد.

فارغ از اين مس//اله كه ب//دون هيچ ترديدي خاكهاي ارس//الي به بنادر و س//پس قاچاق به كشورهاي ديگر به الزام بايد به كمترين قيمت ممكن به فروش برس//ند تا صرفه اقتصادي آن براي كشور استخراج كننده مناسب و بهينه باشد، ب//ه نوبه خود بيان نوع ديگري از عدم كارايي در عرصه استخراج و فرآوري محصوالت اينچنيني است. در ش//رايطي كه توان داخلي به اندازهاي اس//ت كه بتوان انواع مواد معدني استخراجي را فرآوري كرد، فروش غيرعقالني خاك معدني آن هم به صورت قاچاق علني، بزرگترين ضربههاي جبرانناپذير را بر توسعه پايدار خواهد زد؛ امري كه با وجود همه ادعاها و گفتهها هنوز به تكامل واقعي نرس//يده و بالطبع تا ش//رايط به اين نحو پيش رود، معضل قاچاق خاك به هيچ عنوان از بين نخواهد رفت. مضاف بر اينكه چنان شبكه بزرگ و متنوعي در اين خصوص به وجود آمده و بنيان اصلي امرار معاش طيف بزرگي از افراد را به خود اختصاص داده كه در صورت نبود چنين مشاغلي كه در چرخه قاچاق خاك تعريف شده است، بحران بيكاري منتظر سايه افكندن روي زندگي آنها خواهد بود.

بدون هيچ ترديدي خاكفروشي ادامه دارد و اين خاك كه نه، هويت و آباداني و تكهاي از وجود ماست كه به مرور ميرود. هيچ اقدام و عملكردي نيزبهصورتتحكميمبنيبربرخوردجديبااين بحراننشدهونميشود.وقتيشرايطبهاينمنوال ادامه پيدا كرد و ديگر هيچ ترديدي باقي نماند كه شرايط هيچ تغييري نكرده، به سراغ همان كساني رفتيم كه درست پنج ماه پيش شرايط را در جنوب كشور برايمان تشريح كردند.

محمود با همان لهجه شيرينش جوابم را داد. اما براي مرخصي به المرد برگشته بود. ميخنديد و با طعنه ميگفت: »مگر چه كار كردي كه توقع داش//تي كال بساط فروش را تعطيل كني؟ گويا حواست نيس//ت. خيليهايي كه حتي من و تو فكرش را هم نميتوانيم بكني//م، از اين راه نان در ميآورند«! ميگفت: »شرايط بر همان منوال ادامه دارد. اتفاقا س//ال تمامنشده بود يك بار به راسالخيمه رفتم. اگرچه پيگير نبودم اما شاهد تغييرات يا حرفي درخصوص ممنوعيت يا نبود تجارت خاك نبودم و چيزي نشنيدم. هنوز كار ميكنند و مشغولند. شايد بر حسب تنوع و فصل، شدت و ضعف داشته باشد اما نگران نباش! شرايط همان است و تكان . اتفاقا در اين ايام كه هوا رو به سمت بهار ميرود يعني از ابتداي ماه آخر سال تا اواسط بهار بازار قاچاق خاك به آنسوي خليج داغ است.«

با عبداهلل تماس گرفتم. همان جواني كه اصالتا امارات//ي بود و به دليل ازدواج با دختري جنوبي س//اكن قشم و درگهان ش//ده بود. از خاطراتش كه در ايام نوروز به ديدار خانواده رفته بود برايم تعريفميكرد.ميگفتتعجبميكنمكهچنين پرسشي را مطرح ميكني. ميگفت اتفاقا به خانه عمو و عمهام در دوبي و شارجه رفتم. باغچههاي گلكاري شده و زيبايي داشتند. مثل همانهايي كه با خاك گياهي و تقويت شده وارد شده از ايران درست ميكنند. ميگفت در دكوراسيون درون آپارتمانها و حتي ش//ركتها نيز فضاي زيادي به بحث باغچهها و فضاي س//بز داده شده است. حتي در طبقات آخر برجها كه بناست من بعد به عنوان محلي براي محيطزيست و كاشت درخت و گياهان در دوبي و برخي ديگر از شهرهاي امارات، درنظ//ر گرفته ش//ود از مرغوبترين خاكهاي ايراني استفاده ميشود. او از من ميپرسيد: »اگر اماراتيها خاك از ايران نخرند، به نظرت از كجا بايد بياورند يا بخرند؟«

چند بار با عماد تماس گرفتم. باالخره تماس برقرار ش//د. خودم را معرفي كردم و به اصطالح كد دادم تا شناخت. وقتي شناخت ميلي به پايان تماس نداشت. ميگفت چهرهات را فراموش كردم ولي خوب يادم ميآيد كه به دنبال خاكفروشي بودي. در لنج بود و مشغول . ميگفت بعد از آشنايي با من هرجا كه حرف از فروش سنگها يا خاك ميشود به ناگاه گوشهايم تيز ميشود؛ ياد تو ميافتم. شرايط جديد را به او گفتم. گفتم كه خاك معادن و خام را تا بندرعباس ميآورند، براي بردن به چين. تعجب نكرد، ميگفت: من همان موقع هم گفتم كه كار ما و لنجي كه با آن ماهي ميگيريم كوچكترين جزء اين قاچاقي كه ميگويي نيست. اصال ديده نميشود. وقتي ميگويي بار به چين ميرود،حتما بدان كه كار خيليمشخصوبرنامهريزيشدهاست.صحبتاز بارگيري خاك معدني است. اسكله بايد باشد. مثل لنج دهه پنجاهي من نيست كه هرجا كه الزم شد بايستد و در نهايت چند تن خاك باغچه و گلدان ببرد. چندبار ديگر در بين حرفها و شوخيهايي كه كرديم از او پرسيدم در اين مدت پنج ماهي كه از ديدارمان گذشته آيا باز دوباره خاك به آنسوي خليج برده است يا خير؟ اما هربار به نوعي طفره ميرفت. گويي حتي اگر هم اين كار را كرده بود، شرم بيان داشت.

اي كاش اي//ن ش//رم دس//تكم در مي//ان قاچاقچيانی باشد كه آگاهانه تاراج خاك ايران را شغل شريفشان ميدانند؛ تاراجي كه اگرچه به استناد قانون و مقررات موجود در كشور غيرقانوني تلقي ميشود اما گويا جدي گرفته نميشود. مثل هميشه بايد اميدوار بود تا اتفاقي خوب رخ دهد. به نام و به پاسداشت و حرمت خاك وطن.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.