شورای نگهبان در موقعیت دشوار

»جهانصنعت«معيارهایاحرازصالحيتنامزدهایرياستجمهوریرابررسیمیكند؛

Jahan e-Sanat - - News -

ملیحهاسناوندی-سبامحسنی نژاد- اين روزها چش//م همه مردم به تصميمات شوراي نگهبان است كه براي احراز صالحيت نامزدهاي انتخاباتي چه داليل ارائه ميدهد. اس//تدالل اعضاي اين شورا در عدم احراز صالحيت افراد در دورههاي گذشته چندان قانعكننده نبوده اس//ت. اين ام//ر هنگامي صورت ميگيرد كه داليلي از س//وي ش//وراي نگهبان مطرح شود اما مهمترين سوال اين اس//ت كه ش//وراي نگهبان بر چه مبنا و بر اس//اس چه قانوني افراد را رد صالحيت ميكند؟

مطابق قانون، نظارت استصوابي به عهده ش//وراي نگهبان گذاشته شده و اين ش//ورا وظيفه دارد با بررسي سوابق داوطلب//ان نامزدي رياس//تجمهوري، اف//راد با صالحيت را ب//راي نامزدي در انتخابات به وزارت كش//ور معرفي كند. پس از پايان ثبتنام از داوطلبان نامزدي در انتخابات رياس//تجمهوري، شوراي نگهب//ان بايد حداكث//ر 10 روز پس از پايان ثبتنام، اس//امي نهايي افرادي را كه براي شركت در رقابتهاي انتخاباتي با صالحيت تش//خيص داده ش//ده اند ب//ه وزارت كش//ور اعالم كن//د. نظارت استصوابيشوراينگهبانموجبميشود ت//ا از ورود سياس//تمداراني كه مواضع فكري ش//ان مغاير با نظ//ام جمهوري اسالمي جلوگيري شود اينگونه انقالب حفظ بماند اما با بررسي صالحيت افراد مختلف در دورههاي گذش//ته ميتوان به معيارهاي مبهم ش//وراي نگهبان در تاييد صالحيته//ا پي برد. معيارهايي كه در دورهاي فردي را تاييد صالحيت و در دورهاي ديگر) با وجود عدم تغيير مواضع فكري( رد صالحيتش كردند و اين موجب تشويش اذهان افكار عمومي ميش//ود چراكه رياس//تجمهوري يا انتخاب//ات ديگري همچ//ون مجلس و شوراها با راي مستقيم مردم است و لذا برخي رد صالحيتها و برعكس تاييد صالحيتها موجب شگفتي ملت شده و اين شايد متضاد با دموكراسي باشد.

نعمت احمدي، اس//تاد دانش//گاه و حقوقدان در گفتوگو با »جهانصنعت« درباره يكي از ش//رايط اس//تناد شوراي نگهبان براي احراز صالحيت نامزدهاي انتخاباتيگفت:»قانون،حقوقاجتماعي را تعريف ك//رده و محروميت از حقوق اجتماع//ي را هم به طب//ع آن معين و مش//خص كرده اس//ت. در اي//ن قانون مشخص شده كه چه جرائم يا اعمالي باعث ميشود فرد محروميت از حقوق اجتماعي پيدا كند. وي ادامه داد: يكي از شرايط محروميت از حقوق اجتماعي همين عدم شركت در انتخابات است، اگر شوراي نگهبان تابع قانون عمل كند بايدبراياحرازصالحيتداوطلبانببيند كه اين افراد پرونده يا سابقهاي در مراجع چهارگانه در تش//خيص هويت، پليس، دادگستري و ثبت احوال دارد يا خير.« طبقگفتهاحمديداشتنحكممنجربه محروميتاجتماعيفردميشود.باوجود انكه قانون چنين حكمي ميدهد باز هم اين سوال مطرح است كه پس شوراي نگهبان براساس چه منطقي افراد را از حقوق اجتماعي خود محروم ميكند. ردصالحیتهاشمياشتباهبود يكي از عجيبترين رد صالحيتها مربوط به مرحوم آيتاهلل هاش//مي در انتخابات رياستجمهوري سال 92 بود كه ش//وراي نگهبان س//ن او را بهانهاي براي عدم احراز صالحيتش قرار داد از آن جهت كه در قانون اساسي معيار سني مشخصي براي منصب رياستجمهوري وجود نداشته و ندارد به نظر ميرسد كه رويكرد شوراي نگهبان در رد صالحيت افرادي همچون اكبر هاشميرفسنجاني سياسي بوده است. خود آيتاهلل هاشمي نيز بعده//ا درخصوص علت عدم احراز صالحيت خويش گفت يك مقام ارشد امنيتي، برخالف عرف و قانون، شخصا در جلسه بررسي صالحيتها در شوراي نگهبان حض//ور يافت كه ابت//دا مورد اعتراض برخي از اعضاي شوراي نگهبان نيز قرار گرفت و نهايتا به اعضاي شوراي نگهبانگفت:حضورهاشميدرانتخابات ميتواند موجب پيروزي قاطع و با راي باالي مردم ش//ود كه با راه و رسم آنها سازگار نيست و لذا اين شورا را متقاعد كرد كه به بهانه شرايط جسمي به عدم احراز صالحيت بنده راي دهند.

غالمعل//ي جعف//رزاده ايمنآبادي، نماين//ده اصالحطل//ب مجل//س در گفتوگو با »جهانصنعت« با اشاره به اينكه نظارت استصوابي خارج از اختيار مجلس اس//ت، تصريح كرد: » شوراي نگهبان بايد خودش پاس//خگوي افكار عمومي درخصوص تاييد يا رد صالحيت كانديداها باشد چراكه مجلس نميتواند در كار ش//وراي نگهبان دخالت كند.« وي تاكيد كرد: » بررس//ي كانديداهاي شوراها با مجلس است و شوراي نگهبان مرجع بررس//ي صالحيت كانديداهاي رياستجمهوري است و هر مرجعي كه بررسي صالحيتها را به عهده دارد بايد بتواند به افكار عمومي پاسخ دهد.« وي ادامه داد: » هرچند شوراي نگهبان كار خودش را ميكند و بايد ديد كه تاكنون م//ردم از وضعيت بررس//ي صالحيت نامزدههاراضيبودهاندياخير.«جعفرزاده تاكيد كرد: »بايد اعتراف كرد كه مردم از رد صالحيت آيتاهلل هاشمي راضي نبودند و اين كار اشتباهي بود.«

نعمت احمدي، استاد دانشگاه نيز در گفتوگو با »جهانصنعت« با اشاره به رد صالحيت هاشمي رفسنجاني اظهار داش//ت: » به نظر من بايد اسم شوراي نگهب//ان را ش//وراي مصلحت نگهبان گذاش//ت چراكه آنان مصلح//ت را در نظر ميگيرند.« وي درخصوص بررسي صالحيت هاش//مي اف//زود: » مرحوم رفس//نجاني بدون هيچ علتي در سال 92 رد صالحيت ش//د اما در تاريخ اين مساله خواهد ماند و فراموش نميشود كه چگونه هاشميرفس//نجاني توسط شوراي نگهبان رد صالحيت شد.« وي تاكيد كرد: » شوراي نگهبان مدتهاست كه مصلحت گرايانه و نه به آنچه در قانون آمده، عمل ميكن//د.« احمدي گفت: » اعضاي شوراي نگهبان ميگويند كه ما بايد احراز صالحيت كنيم ولي اي كاش متر و ترازويي كه افراد را با آن منطبق ميكنن//د هم بيان ميش//د.« احمدي ادامه داد: » وزيري يا مس//وولي كه در يك دوره تاييد صالحيت ميشود و در دوره بعد رد صالحيت قطعا بايد عملي انجامدادهباشدكهموجبردصالحيتش شده باشد واگرعملي انجام نشده شوراي نگهبان بايد بيطرف بررسي كند.«

كمال دهقانيفيروزآبادي، نماينده اصالحطل//ب تفت و ميبد، در پاس//خ ب//ه س//وال خبرن//گار »جهانصنعت« درخصوص ابهام در معيارهاي ش//وراي نگهبان براي تاييد صالحيت كانديداها گفت: » ش//وراي نگهبان بايد براساس قانون اساس//ي تصمي//م بگيرد كه چه افرادي را تايي//د صالحيت كند، قطعا تمام افراد مدير و مدبر نيس//تند و همه نميتوانند از س//وي ش//وراي نگهبان تايي//د صالحي//ت ش//وند.« وي تاكيد كرد: » ش//رايط سني در قانون اساسي نيامده اما اگر كس//ي توانايي جس//مي نداشتهباشدنميتواندازعهدهمسووليت رياستجمهوري برآيد.« دهقاني افزود: » قوانيني وجود دارد كه شوراي نگهبان بتواند به بهتري//ن نحو صالحيت افراد را بررس//ي كند اما شايد ضعف قانوني همچنان وجود داش//ته باش//د كه بايد جه//ت رفع موانع وضع ش//ود.« اما در همانسال29 بودكهمسعودپزشكيان نمايندگان مجلس و وزير كابينه دولت اصالحاتهمدرسال29درليستتاييد صالحيت شدگان رياستجمهوري قرار نگرفت؛ فردي ك//ه اكنون نايبرييس مجلساستوگهگاهيبركرسيرياست مجلس تكيه ميزند.

در جري//ان نهمي//ن دوره انتخابات رياستجمهوريدرسال4831 مصطفي معين، نامزد احزاب اصالحطلباني چون جبهه مشاركت و وزير علوم و تحقيقات ريي//س دولت اصالح//ات صالحيتش توسط شوراي نگهبان رد شد و اين در حالي بود ك//ه احمدينژاد كه منصب شهري پايينتري نسبت به معين داشت تاييد صالحيت شد. هرچند اعتراضها و مخالف//ت مردم و جري//ان اصالحات پ//س از رد صالحي//ت مصطفي معين و محس//ن مهرعليزاده )رييس سازمان تربيتبدني دولت اصالحات( باعث شد پس از مداخله رهبر جمهوري اسالمي، اين دو حكم پس گرفته ش//ود. الياس حضرتي نيز در پاسخ به سوال خبرنگار »جهانصنعت« درخصوص علت ابهام در معياره//اي ش//وراي نگهب//ان براي بررس//ي صالحي//ت كانديداها تصريح كرد: » قان//ون انتخابات مجلس از اول انق//الب مرتبا مورد بازبين//ي و اصالح قرار گرف//ت ولي همچنان نقص وجود دارد و آن نقص اين اس//ت كه ش//وراي نگهبان گاهي فرات//ر از قانون اقداماتي انجام ميدهد والبته نظارت استصوابي نيز شوراي نگهبان را مقيد به چارچوب قانون نكرده بنابراين برداشتهاي دلي و شخصي و ارزيابي و تحقيقات محلي منجر به نتيجهاي ميش//ود كه شوراي نگهبان ميگيرد.« الياس حضرتي گفت: » متاس//فانه قانون خيل//ي حلكننده ماجراي بررس//ي صالحيتها نبوده اما گاهي همين قانون چارچوبي به فردي كه حقش ضايع شده ميدهد كه به آن استناد كند و اعتراضش را ثبت كند اما تا حاال كسي نتوانسته مخالفتش را به جايي برساند.« قانونانتخاباتولنگوبازاست حضرت//ي گفت: » قان//ون انتخابات رياس//تجمهوري خيلي ولن//گ و باز اس//ت مجلس هم تاكنون چندين بار اقدام كرده اما شوراي نگهبان براساس برداش//تي كه از اصل 115 دارد ترجيح ميدهد خودش صاحبنظر باشد و اقدام كند و آنها گفتهاند كه قانون مجلس را فقط به عنوان آييننامه داخلي استفاده ميكنند.«اما نوع نگاه شوراي نگهبان به وضعيتردصالحيتهايكيازجنبههاي اعتراضي احمدي اس//ت. وي در ادامه گفتوگو با »جهانصنعت«، با اشاره به شكلگيريشوراينگهبانميگويد:»در انتخابات اول رياستجمهوري و مجلس شوراي اسالمي، شوراي نگهبان نبود و مجلس اول يكي از مقتدرين مجالس با بهترين قوانيني بود كه در آن دوره نوشته شد. اما از مجلس دوم و به ويژه سوم به بعد، شوراي نگهبان نوع نگاه و برخورد و بررسيهايشتغييرونظارتيپيداكردكه نظارت استصوابي ناميده شد.«

احم//دي ادام//ه ميده//د: »تاييد صالحيت افراد براي نامزدي بايد براساس اس//تعالم از اين مراجع صورت گيرد بر همين اساس قانونگذار ميگويداصل بر برائت است اما آنها اصل را گذاشتهاند بر عدم برائت. در قانون اساسي اصل برائت اس//ت منطق و شرع حكم ميكند كه انسانها مبرا از همه چيز هستند مگر اينكه عملي انجام دهند كه آن اصل كلي برائت را نسبت به احراز فرد تحتالشعاع قرار دهد اين درحالي است كه شوراي نگهبان ميگوي//د بايد احراز صالحيت كنم حاال اينكه ترازويشان براي اين احراز چيست، پاسخي نميدهند. در برخي از مجالس گذشته تعدادي از نمايندگان كه همين ش//واي نگهبان چهار س//ال پي//ش آنها را تاييد صالحيت كرده بود بدون اينكه پرونده كيفري يا محكوميت قطعي داشته باشند كه باعث محكوميت اجتماعي ش//ود، رد صالحيت شدهاند. مانند دكتر معين كه رد صالحيت شد اما دوباره او را تاييد صالحيت كردند چون رقيب هاشميرفسنجاني بود در اين امر خيري نبود برعك//س باعث ضرر كلي شد. آقاي معين ايراد و اشكالي نداشت و يكي از صالحتري//ن وزرا بود.« وي در ادامه ميافزايد: » اكنون شوراي نگهبان دريكدوراهيسختتاريخيقرارگرفته اس//ت. پنج روز ديگر مشخص ميشود احمدينژاد تاييد صالحيت ميشود يا نه. او هشت س//ال رييسجمهور بوده اس//ت و پرونده كيفري هم ندارد. آقاي احمدينژاد يك پيچ سخت پيش پاي ش//وراي نگهبان گذاشته است. اگر اين ش//ورا احمدينژاد را رد صالحيت كند بايد دليل بياورد از چه كسي ميخواهد خرج كند، اگر ميخواهد از مقام معظم رهب//ري هزينه كند ك//ه رد صالحيت كرده و بگويد توصيه مقام رهبري بوده و خل//ف وعده كرده ولي خلف وعده در حد رد صالحيت نيس//ت. اينجا اگر رد صالحيت كن//د از مقام معظم رهبري هزينه ميشود و از آقاي احمدينژاد يك مظلوم ساخته خواهد شد كه انعكاس خوبي در جامعه ندارد اما اگر احمدينژاد را تاييد صالحيت كند جريانات انتخابات سه قطبي ميش//ود كه اين سه قطب روحاني، رييسي و احمدينژاد خواهند بود. به هر حال احمدينژاد چالش بزرگ شوراي نگهبان است.«

چه کس/انی تایی/د صالحیت می شوند

30 كانديداي مطرح براي انتخابات رياس//تجمهوري ثبتن//ام كردهان//د باي//د منتظ//ر ماند و ديد چه كس//اني باالخره خواهند توانس//ت در ليس//ت نهايي تاييد صالحيتشدگان انتخابات رياس//تجمهوري قرار بگيرند و آرايش كانديداهاي جريان//ات مختلف به چه ش//كلي خواهد بود. ب//ا توجه به تجربه س//الهاي گذش//ته و كارنام//ه تاييد صالحيتش//دگان دورههاي گذش//ته انتخاب//ات رياس//تجمهوري، ميتوان پيشبيني كرد كه رييس دولت مستقر حس//ن روحاني يكي از كساني خواهد بود ك//ه در جم//ع كانديداهاي نهايي رياس//تجمهوري امس//ال قرار خواهد داش//ت. ابراهيم رييس//ي هم كه حائز اولين راي در بين منتخبان جمنا براي حضور در انتخابات رياس//تجمهوري است، ميتواند امضاي تاييد صالحيت اعضاي شوراي نگهبان را بگيرد. حميد حاجيباباي//ي وزير آم//وزش و پرورش كابينه محمود احمدين//ژاد، نماينده مجلس شوراي اسالمي و ديگر كانديداي منتخب جمن//ا نيز از جمله كس//اني است كه احتماال احراز صالحيت شود. ديگر كانديداي منتخب جبهه مردمي نيروهاي انق//الب، محمدباقر قاليباف بود و به نظر ميرس//د او هم در ليست تاييدصالحيتشدگان شوراي نگهبان قرار گيرد. اسحاق جهانگيري با سابقه وزارت هشت ساله در دولت اصالحات و ني//ز مديريت اجراي//ي دولت يازدهم ش//خصيتي اس//ت كه او هم ميتواند صالحيت خ//ود را از ش//وراي نگهبان بگيرد. محمد غرضي كه در دوره يازدهم انتخابات رياستجمهوري هم كانديدا ش//ده و احراز صالحيت ش//ده بود به احتمال قوي در اي//ن دوره نيز خواهد توانس//ت در بين كانديداه//اي نهايي رياستجمهوري در معرض راي مردم قرار گيرد. ميرس//ليم، رييس ش//وراي مرك//زي حزب موتلفه اس//المي نيز از ديگركانديداهايياستكهميتواندتاييد صالحيت شوراي نگهبان را بگيرد. تاييد صالحيت محمد هاشمي برادر مرحوم آيتاهلل هاش//مي همچون جهانگيري كانديداي پوششي روحاني دور از ذهن نيس//ت. اما حميدرضا بقايي و محمود احمدينژاد از جمله كس//اني هستند كه تاييد صالحيتشان از سوي شوراي نگهب//ان با ترديد جدي روبهرو اس//ت. احمدين//ژاد در دومي//ن روز ثبتن//ام انتخابات دوره دوازدهم رياستجمهوري، اقدام به ثبتنام داوطلبي كرد؛ اقدامي كه كسي تصور آن را نميكرد بهخصوص كه خود او گفته بود و رهبر معظم انقالب هم توصيهبهعدمحضوركردهبودند.رهبري در گفتاري كه در اين زمينه داشتند علت را اينگونه بيان كردند كه آمدن وي باعث دوقطبي شدن انتخابات ميشود لذا اين موضوع ميتواند شوراي نگهبان را مجبور بهردصالحيتاحمدينژادكند.بهگفته حجتاالسالماژهاي»احمدينژادوبقايي پروندههاي مفتوحي در قوهقضاييه دارند و اين الزاما به معناي عدم صالحيتشان نيست« اين در حالي است كه دادستان كل كشور از تاثير پروندههاي قضايي در بررسي تاييد صالحيتها خبر ميدهد. از هر سو ديوان محاسبات براي حميد بقاي//ي راي به انفصال از خدمت داده و بعيد اس//ت با توجه به ماجراي پرونده قضايي او، صالحيتش از سوي شوراي نگهبان تاييد شود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.