بررسی عدم تحقق وعدههای وزارت صنعت در تجارت خارجی؛ عقبماندگيصادراتي

Jahan e-Sanat - - News - همین اطراف

گروه بازرگاني- با اينكه اوايل سال گذشته، دولتمردان از هدفگ//ذاري براي صادرات 68 ميليارد دالري تا پايان سال خبر داده بودند اما سياس//تگذاريهاي دولت و همچنين عملكرد وزارت صنع//ت، معدن و تجارت بهگونهاي بود كه رسيدن به اين عدد را دور از دسترس قرار ميداد. از اين رو آمار تجارت خارجي 12 ماهه س//ال 95 از اختالف فاحش عدد صادراتي به دست آمده آن هم به پشتوانه صادرات مشتقات نفتي با عدد هدفگذاري شده دولت خبر ميداد. بر همين اساس معاون سازمان توسعه تجارت ب//راي توجيه عقبماندگي صادراتي به داليلي همچ//ون بدعه//دي غربيها و آمريكا اش//اره كرد و گفت: سياس//ت خارجي و سطح روابط ديپلماتيك با كشورهاي هدف از عوامل موثر در پويايي صادرات است اما وزارت صنعت در برنامه افزايش صادرات غيرنفتي، پيشبيني بدعهدي غربيها و آمريكا را نكرده بود.

محمدرض//ا مودودي در م//ورد داليل عدم تحق//ق افزايش 10 ميلي//ارد دالري صادراتي غيرنفتي در س//ال 95 با بي//ان اينكه صادرات يك فرآيند چندوجهي و پيچيده است، گفت: س//رمايهگذاري برخالف توليد، به متغيرهاي بسياري وابسته است كه بخشي درون بنگاهي، بخشي برون بنگاهي و برخي نيز بينالمللي است بنابراين براي تحقق هر برنامه توسعه صادراتي ضمن اينكه بايد تمام ش//رايط محيط كسب و كار مس//اعد و تمام پيشنيازها و زيرساختها فراهم باش//د، تم//ام اركان حاكميتي نيز بايد مسووليتپذير باشند.

معاون س//ازمان توسعه تجارت ايران افزود: به عن//وان نمون//ه ميتوان به قيم//ت جهاني كاالهاي توليدي اش//اره ك//رد كه عامل اصلي عقبماندگي عملكرد از برنامه توسعه صادرات سال 95 است.

وي افزود: اگر قيمتهاي اين سال همانند س//ال 94 ب//ود، ما امروز با توجه به رش//د 38 درصدي وزن//ي در صادرات غيرنفتي، قطعا به لحاظ ارزشي نيز از برنامه جلوتر بوديم چراكه به لحاظ وزني اين رشد محقق شده اما از آنجا كه قيمت بس//ياري از اق//الم صادراتي به ويژه محصوالت پايه نفتي در سطح جهاني كاهش يافته، آثار آن بر نرخ رش//د صادرات كشور نيز مشهود است و آمار صادراتي، فقط حدود پنج درصد رش//د )به لحاظ ارزش//ي( را در كارنامه صادرات كاالي سال 95 نشان ميدهد. زيرساختهايصادراتفراهمنيست مودودي با اشاره به حجم 44 ميليارد دالر صادرات غيرنفتي در سال 95 اظهار داشت: در شرايطي كه بسياري از زيرساختهاي توسعه صادرات فراهم نشده بود رشد ارزشي صادرات س//ال 95 نش//اندهنده پوياي//ي و توانمندي بخشخصوصي است كه از اين شرايط حداقلي كه بر فضاي كس//ب و كار جهاني حاكم بوده، استفاده بهينه كردهاند.

وي در پاسخ به سوالي مبني بر داليل عدم تحقق برنامه صادرات غيرنفتي در سال گذشته، به فرس گفت: توسعه صادرات به ويژه صادرات غيرنفتي در بس//تري شكل ميگيرد كه چهار عامل اصلي موثر بر آن بايد در وضعيت مطلوب و پويايي داشته باشد.

وي افزود: سياس//تهاي خارجي و س//طح رواب//ط ديپلماتي//ك ب//ا كش//ورهاي ه//دف، سياس//تهاي داخلي و ع//زم ملي و همگرايي دس//تگاهها و نهاده//اي ذيرب//ط دولت//ي و حاكميت//ي، سياس//تهاي كالن اقتص//ادي و باالخره سياس//تهاي صنعتي و تجاري چهار عامل اصلي در پويايي صادرات غيرنفتي است.

مودودي با اشاره به مهمترين عوامل بازدارنده جه//ش صادراتي بي//ان داش//ت: بهطور كلي مهمترين عوامل بازدارنده در س//ه سطح قابل بررس//ي اس//ت ك//ه اول فضاي كس//ب و كار و ش//رايط سياس//ي بينالملل//ي، س//طح دوم مشكالت مربوط به محيط كسب و كار داخلي ) البته برون بنگاهي( و در نهايت فضاي درون بنگاهي است.

معاون كل س//ازمان توسعه تجارت درمورد مس//ايل بينالمللي گفت: جدا از سطح و عمق روابط ديپلماتيك با كشورهاي هدف كه بستر تعامالت اقتصادي را مس//اعد ميكنند و البته متاس//فانه در شرايط زماني مختلف دچار افت و خيزهاي متفاوت ميشود، نظير عربستان و برخي كش//ورهاي عربي كه از جمله بازارهاي هدف ما بودند و تحت تنشهاي سياسي، سطح روابط تجاري با آنها نيز تنزل پيدا كرد.

م//ودودي افزود: يكي ديگ//ر از عوامل مهم بدعه//دي كش//ورهاي غربي به وي//ژه آمريكا در خصوص تعهدات پس//ابرجام اس//ت كه در محاسبات سال گذشته وزارت صنعت، معدن و تجارت و برنامه توس//عه صادرات س//ال 59، پيشبيني نشده بود.

معاون سازمان توسعه تجارت بيان داشت: گم//ان ما بر اين بود ك//ه دولتهاي غربي با رعايت مفاد معاهده برجام، مشكالت مربوط به روابط بانكي را حل ميكنند اما متاس//فانه فرآيند تس//هيل روابط كارگ//زاري بانكي به كن//دي پيش رفت و بانكهاي بزرگ دنيا در برقراري رابطه بانكي با ايران بس//يار محتاط عم//ل كردن//د و گش//ايشهاي الزم به موقع صورت نگرفت.

وي گفت: اين در حالي اس//ت كه با اجرايي ش//دن برجام، سيل هياتهاي تجاري از سوي اغلب كش//ورها به ايران روان ش//د و اش//تياق اروپاييها بيش از س//اير كشورها براي توسعه روابط اقتصادي با ايران بوده و هست.

معاون سازمان توسعه تجارت بيان داشت: شايد همين موج عالقهمندي به سرمايهگذاري و همكاري اقتصادي با ايران بود كه حسادت و حساسيت برخي مخالفان برجام را برانگيخت و پشت پرده تهديدهاي پنهاني و بهانهتراشيهاي گس//ترده كردند تا مانع توس//عه روابط بانكي و توس//عه تجارت با ايران ش//وند. با اين وصف كش//ورهايي نظير كره جنوب//ي و عمان نيز با توس//عه چش//مگير واردات از ايران، جايگزين كشورهاي ديگر شدند.

م//ودودي در مورد تاثير برجام بر توس//عه رواب//ط اقتصادي با دنيا نيز يادآور ش//د: قطعا تاثير مثبت برجام در مسيري كه امروز در آن هس//تيم، نسبت به گذش//ته انكارناپذير است. به عنوان مثال امضاي 117 س//ند همكاري با ش//ركتهاي معتبر خارجي اعم از تفاهمنامه و قرارداد كه 63 مورد آنها وارد مراحل اجرايي سرمايهگذاريمشترك اند،دستاوردبزرگي براي صنعت كشور است.

وي افزود: همچنين خروج كشتيراني ايران از تحري//م كه خ//ود عامل مهمي در توس//عه تجارت بينالمللي محس//وب ميشود و جذب 5/5 ميلي//ارد دالر س//رمايه خارجي براي 64 طرح صنعت//ي و حضور بيش از هش//ت هزار بن//گاه خارج//ي در نمايش//گاههاي ايراني كه رش//دي حدود 500 درصدي نس//بت به سال 91 را حاصل كرده، زمينه مناسبي براي تعامل، همگرايي و تبادل تكنولوژي و دانش فني مهيا كرده است.

م//ودودي بيان داش//ت: همچنين پذيرش چندين هيات عاليرتبه اقتصادي و سياس//ي در س//طح رييس جمهور، نخستوزير و وزير به همراه فعاالن بخشخصوصيشان به ايران و متقاب//ال اعزام هياتهاي اقتصادي زيادي از ايران به كشورهاي مختلف، موجب شد فضاي تفاهم و همكاري بينالمللي بسط و عمق يابد كه در ميانم//دت ميتواند به تنوع بازارهاي صادراتي و افزايش تعداد ش//ركاي بينالمللي ما بينجامد. كاهشحجمتجارتجهاني م//ودودي گف//ت: عامل ديگر اف//ت درآمد كشورها به ويژه بازارهاي هدف صادراتي ايران، ناشي از ركود جهاني اقتصاد است كه تاثير آن را ميتوان بر حجم تجارت كشورهاي دنيا ديد. بهطوري كه حجم تجارت جهاني از 19 تريليون دالر در سال 2011 به حدود 16/5 تريليون دالر در س//ال 2016 كاهش يافته بود و بسياري از كشورهاي دنيا با كاهش حجم واردات، به مقابله با اين ركود برخاسته و تالش كردند اين شرايط را مديريت كنند.

معاون سازمان توسعه تجارت گفت: ما اين اثر را در حجم واردات همسايگان خود از عراق و افغانستان گرفته تا تركيه و آذربايجان و روسيه و كش//ورهاي CIS از دنيا شاهديم ولي با اين وصف س//هم ايران از اين كاهش )در بازارهاي مهم همسايهاش( نسبت به رقبا كمتر بوده كه اين خود، نشان از عملكرد خوب تجار ايراني در بازارهاي هدفشان دارد.

مودودي افزود: به عنوان مثال گرچه واردات عراق از دنيا طي چندس//ال گذش//ته تا حدود 20 درصد كاهش داشته و دليل اصلي آن هم جنگهاي داخلي و صرف منابع در جهت مبارزه با داعش و توقف بسياري از پروژههاي عمراني است اما در همين سال، صادرات ايران به عراق بيش از پنج درصد رشد نشان ميدهد.

معاون سازمان توسعه تجارت بيان كرد: در مورد افغانس//تان هم گرچه صادرات ما تقريبا تغيير ج//دي در ارزش صادراتي نداش//ته اما وقتي با كل آمار واردات افغانستان از دنيا )كه از 01ميليارد دالر به حدود 7 ميليارد دالر كاهش يافته( مقايسه ميكنيم، متوجه عملكرد مثبت تجارت خارجي ميشويم.

وي گف//ت: با اين وصف تداوم ركود جهاني اقتص//اد ميتواند برندهاي ب//زرگ جهان را به سمت كشورهاي منطقه گسيل كند كه در اين وضعيت، ش//رايط براي مانور بنگاههاي داخلي ما دش//وارتر خواهد شد و فضاي رقابت بسيار سخت ميشود.

معاون سازمان توسعه تجارت ايران مهمترين عوامل خارجي ديگر را به صورت تيتروار برشمرد و افزود: باال بودن نرخ تعرفه واردات كشورها از ايران به دليل عدم عضويت ما در سازمان تجارت جهاني،ركوداقتصاديچينكهآثار اي بر معادالت اقتصادي جهان و نيز واردات مواد اوليه از ايران گذاشته و افت جهاني قيمتها كه چالش اصلي تمام كشورهاست.

م//ودودي در م//ورد مش//كالت مربوط به فضاي داخلي كسب و كار ايران نيز گفت: عدم تخصيص كافي و به موقع منابع تشويقي مربوط به بسته حمايت از توسعه صادرات غيرنفتي به عنوان يك عامل انگيزشي كه ميتواند بخشي از هزينههاي رقابت بنگاهها در خارج از كشور را جبران كند و عدم فعالسازي خطوط اعتباري براي كشورهاي هدف كه با توجه به مشكالت مربوط به روابط بانكي ميتواند شرايط توسعه صادرات را براي توليدكننده ايراني مساعد كند، از جمله عوامل داخلي است.

وي اف//زود: مش//كالت مرب//وط ب//ه صدور ضمانتنامه بانكي در خارج از كش//ور و توسط بانكهاي داخلي كه ش//رايط را براي برندگان مناقصات بينالمللي در كشورهاي هدف دشوار كرده است، كمبود منابع تسهيالت بانكي براي ص//ادرات در كنار باال بودن نرخ بهره بانكي در ايران و نيز هزينه باالي خدمات لجستيكي نظير حمل و نقل ...و نس//بت به س//اير رقبا و حتي همس//ايگان و نيز طوالني بودن زمان استرداد ماليات ب//ر ارزشافزوده ص//ادرات و تاخير در واقعيكردن نرخ ارز و باالخره مشكالت صدور وي//زا، همگي باعث افزايش قيمت تمامش//ده كاالي ايراني و غيررقابتيشدن توليدات داخلي در بازارهاي بينالمللي و ترديد صادركنندگان ميش//ود و تمام اينه//ا از ديگر عوامل موثر در كاهش آهنگ رش//د توسعه صادرات غيرنفتي در كشور نيز هستند.

س//اير عوامل داخلي ني//ز از نگاه معاون كل سازمان توسعه تجارت ايران معطوف به مسايل درونبنگاهي است و پايين بودن نرخ وري بنگاههايداخلينسبتبهرقبا)كهبهعنوانمثال براساس مطالعاتي كه در يكي از مراكز پژوهشي صورتگرفته، وري هايداخلينسبت به كشورهاي تقريبا همتاي ما، يكچهارم ارزيابي شده(، عدم وجود ظرفيتهاي توليدي رقابتي )به لحاظ قيمت و كيفيت( در مقياس صادراتي، عدم تماي//ل براي حضور مس//تقيم هاي داخلي در بازارهاي هدف كه يك ضرورت است، وجود رقابتهاي منفي و مخرب بين هاي داخل//ي در بازارهاي هدف و باالخره عدم وجود شركتهاي بزرگ و تخصصي صادراتي در كشور از اين عوامل است. وي در تشريح اين وضعيت گفت: در مطالعاتي كه در سازمان صورتگرفته ش//اهد بوديم كه از بي//ن برترينهاي صادراتي كشور،كمتراز05 درصدبنگاههايممتازونمونه ملي،گواهينامهبينالملليكيفيدريافت اند، كمتر از 30 درصدشان در كشورهاي هدف دفتر يا نمايندگي فعال دارند و كمتر از 20 درصدشان برند خود را ثبت جهاني كردهاند.

مودودي اظهارداشت: از مزيتهاي بالقوه و بالفعل بسياري براي توسعه صادرات غيرنفتي برخورداريم كه غالب آنها از جنس اقالم گذشته صادراتي نيستند و پرداختن و اهميت دادن به آنها نيازمند شس//تن چشمها از درآمد ارزان و آس//ان نفتي و تعويض بهنگام شوراي نفتي با جام//هاي از جنس صنايع نوين، دانشبنيان و رقابتپذير امروزي است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.