نرخ تورم را از مردم بپرسيد

بررسیشرایطاقتصادیایراندرگفتوگویاختصاصی»جهانصنعت«باعلينقیخاموشی؛

Jahan e-Sanat - - صفحه اول -

پروانه کبره- بسيار عجيب است علينقي خاموشي با اينکه دوران زيادي را بر صندلي رياست اتاقهاي بازرگاني تکيه زده و از سابقهدارهاستاماوقتيصحبتازاتاقبازرگانيميشودچهرهاش در هم گره ميخورد و به هم ميريزد. چند س//الي ميشود که علينقي خاموشي از تيررس رسانهها دور بوده است. البته پرونده علينقيخاموشينشانميدهداوبااينکهبهرکگوييوعملگرايي مشهور اس//ت اما با خبرنگاران و رسانهها رابطه خوبي ندارد. با اينکه او از همان گذشتههاي دور از منتقدان برخي سياستها و تصميمات دولتي بوده است اما خودش نيز روي خوشي به رسانهها نشان نميدهد و ترجيح ميدهد هر کاري که ميکند در سکوت و خلوت خودش پيش برود او با اينکه چند س//الي ميشود در ظاهر گوشهگيري را در اولويتهاي خود قرار داده اما همچنان در همان دفتر کار قديمياش در خيابان وليعصر مشغول فعاليت است و دست از کسب و کار نکشيده اگرچه همانند همنسالن قديمياش، همانهايي که همچنان در اتاق بازرگاني، صادرات و واردات کشور را بر نوک انگشتانشان ميچرخانند، پرافت و خيز نشان نميدهد و در همين گوشه و کنارها سرش به کار خودش است. شايد اگر قبلتر از اينها بود وقتي با علينقي خاموشي حرف ميزديم، بيپردهتر نسبت به برخي مواضع و تصميمات مسووالن واکنش نش//ان ميداد اما حاال او در واکنش به برخي اتفاقات و تصميمگيريها ترجيح ميدهد صرفا سري تکان دهد و حالش دگرگون ميشود. در اين ميان اگرچه وضعيت نابسامان فعلي اقتصادي که به گفته علينقي خاموشي، دولت روحاني آن را از دولتهاي قبلتر از خودش به ارث برده حال دلسوزان اقتصاد را بد ميکند اما اين وضعيت و اين شيوه مديريت اقتصادي سرانجام بايد روزي اصالح و پروندهاش بسته شود.

به اعتقاد خاموشي کابينه دولت روحاني خيلي بهتر از اينها ميتوانست عمل کند. از اينرو ممکن است حسن روحاني در انتخابات با مشکل روبهرو شود. خاموشي براي برونرفت روحاني از اين مخمصه نس//خه جديدي برايش ميپيچد: »اگر روحاني ميخواهد دوباره رييسجمهور شود بايد در مناظرات انتخاباتي اسامي وزراي آيندهاش را اعالم کند تا مردم بدانند به چه کساني ميخواهند راي دهند.« به هر حال اين توصيه و تجربه مردي است که عمر خود را با دولتهاي زيادي گذرانده و باال و پايين روزگار را به خوبي ديده است. در سال 1357 و پس از پيروزي انقالب هياتي به فرمان بنيانگذار انقالب اسالمي ايران اداره امور در اتاق بازرگاني ايران را در دست گرفتند. اين هيات هفت نفره شامل حاجآقا طرخاني، سيدعلينقي خاموشي، اسداهلل عسکراوالدي، ميرمحمد صادقي، ميرفندرسکي، محمدعلي نويد و ابوالفضل احمدي بود. در اولين انتخابات اتاق بازرگاني، علينقي خاموشي به س//مت رياس//ت اتاق ايران و رياست اتاق تهران انتخاب شد که تا سال 1386 اين سمت را عهدهدار بود. خاموشي در حال حاضر رييس اتاق بازرگاني مشترک ايران و انگليس، عضو اتاق بازرگان//ي ايران، عضو اتاق بازرگاني تهران و رييس هياتمديره شرکت سرمايهگذاري ايران است.

علينقي خاموشي نامي جاودانه در تاريخ معاصر اقتصادي ايران بهشمار ميآيد. او از همان روزهاي اول کار هم به دليل برخي تفکراتاقتصادياشمنتقدانبسياريداشت.شايدهمينويژگي او باش//د که او را به يکي از تنهاترين سرداران بخشخصوصي تبديل کرده است. اما به هر حال همين تفکرات و نسخههايش از او يک سوپراستار اقتصادي ساخت. در هفته گذشته و با رايزني دکتر کيامهر با علينقي خاموشي، اين مرد سرد و گرم چشيده، درخصوص مشکالت اقتصادي موجود صحبت کرديم که چکيده اين گپ و گفت را در زير ميخوانيد.

مديريت جزيرهای کار دست دولت داد

چ/را مش/کالت اقتص/ادي دس/ت از س/ر م/ردم برنميدارد؟

يکي از بالهاي بزرگ کش//ور در شرايط فعلي اين است که هر مس//وولي به عنوان مدير پشت ميز خود نشسته و تصميم ميگي//رد. بنابراين مديريت جزيرهاي و هماهنگ عمل نکردن دستگاهها، يکي از داليل بزرگ مشکالت اقتصادي کشور است. در حالي که به عقيده من الزم است مشکالت اقتصادي به ترتيب از خطرناکترين و مهمترين آنها تا کوچکترين آن بررسي شود و در اولويت قرار گيرد.

ادامه از صفحه یک بهعنوانمثالاگرمشكلمهماقتصادماارزاست،مسايل ارزيبهعنواناصليترينمشكلدرمحوراصليقرارگيردو قبلازاينكههرتصميميدرحوزههايمختلفگرفتهشود، از همان ابتدا پيامدها و تبعات آن بررسي شود تا با افزايش مشكالت مواجه نشويم و اوضاع بدتر نشود.

آیابااینشيوهمدیریت،مشكالتاقتصادي حلميشود؟

ش//ايد بهطور كامل حل نش//ود اما كمتر به دريوزگي ميافتيم. مسووالن بايد بفهمند مشكل اقتصاد ما تنها ارز نيست و مجموعهاي از مشكالت ساختاري است درحالي كه برخي مسووالن فرافكني ميكنند و براي فرار از حل مشكالت، ارز را بهانه ميكنند.

باتوجهبهصحبتهایتان،آیادولتیازدهم مسببمشكالتاقتصادياست؟

در پاسخ به اين سوال، تمايل دارم از شما پرسشي داشته باشم. در طول اين سالها در كدام يك از پستهاي دولتي، كارشناس//اني از خارج از كشور آورده شده است؟ در هيچ دولتي چنين اتفاقي نيفتاده و تمام نيروها داخلي بودهاند. به نظر من در كش//ور ما و در دوران رياست همه دولتها معيار انتخاب مس//ووالن در پس//تهايي كه ميگيرند با اش//كاالت فراواني مواجه است. به همين دليل افرادي كه سر كار ميآيند، توانايي الزم در حل مشكالت و بحرانهاي موجگونه را ندارند، از اينرو وقتي در اقتصاد كشور مشكلي به وجود ميآيد مسووالن مربوطه به جاي مديريت بحران، توپ را در زمين ديگري مياندازند و جاخالي ميدهند. اما اگرازمسووالنيكهبرسركارميآيند،دربارهشيوهمديريت و چرايي تصميمگيريهايشان سوال شود، بدون شك آنها هم حساب كار خود را ميكنند و جديتر به مسايل نگاه ميكنند اما در حال حاضر مشكل اين است كه هر مسوولي كه در راس امور قرار ميگيرد، هر كاري دلش بخواهد، انجام ميدهد و كسي هم نيست كه او را بازخواست كند.

بنابراینمعتقدیدیكيازبزرگترینمعضالت كشور در شرایط فعلي، عدم رعایت قانون توسط برخيمسووالناست؟

بله، در اغلب موارد قانون تصويب ميشود اما اجراي آن فراموش ميش//ود. در صورتي كه اگر به اين قوانين عمل شود، بسياري از مشكالت كشور حل خواهد شد. در كشور ما كتابي تحت عنوان كتاب مقررات صادرات و واردات وجود داردكهسابقهآنبه02 تا03 سالقبلازانقالببرميگردد وبسياريازسياستهايبازرگانيواقتصاديكشوروابستهبه آناست.همچنينتمامتعرفههايكاالهايوارداتيبراساس اينكتابتدوينميشود.بهعنوانمثالباتوجهبهاهميت اين كتاب، انتظار ميرود در طول سال كميتهاي متشكل از نماينده وزارت بازرگاني، نماينده اتاق بازرگاني، نماينده تشكلهايمربوطهو...جلساتمستمريرابرگزاركنندكه در آن ميزان توليد داخلي كاالها بررسي و مشخص شود كه آيا الزم است كاالي خارجي مشابه وارد شود يا خير.

در اين ميان در صورتي كه ميزان مصرف بيش از توليد بود،اجازهوارداتدادهشود.همچنينكشورهاييبرايواردات كاال تعيين شوند كه توسعه روابط تجاري و اقتصادي آنها با ايرانداراياهميتاست.بههمينمنظوربرايوارداتنرخي تعيين شود كه به توليد داخلي صدمه نزند و در نهايت به نفع توليد داخلي تمام شود. عالوه بر اين، اين كتاب بهترين منبعبرايميزانارزيابيمنابعارزياستچراكهتمامواردات كشوردراينكتابلحاظميشود.ازاينروبايدمشخصشود كه ميزان مصرف ارز ما چه مقدار است تا براساس آن و به تناسب آن، تعرفهها نيز كم و زياد شود. اما در حال حاضر سيستم كشور به گونهاي است كه كتاب قوانين و مقررات صادرات و واردات به عنوان آخرين تصميم دولتهاي وقت و درآخريننشستسالبرايتصويببهمجلسارائهميشود تا در فروردينماه سال بعد همه تكليف خود را بدانند اما به نظر من، امسال هم به هيچ كدام از مقررات و نكاتي كه در اين كتاب آورده شده، عمل نخواهد شد.

چرادركش/ورماقانونومقرراتبهدرستي اجرانميشود؟

بهنظرميرسدپيچومهرههاينظارتيكشوربهاندازهاي ضعيف و شل است كه دولتها به خودشان اجازه ميدهند قوانين را رعايت نكنند در حالي كه الزم اس//ت براس//اس بودجه دولت و كشور، ميزان صادرات و واردات نيز براساس هم//ان كتاب مقررات صادرات و واردات تعيين ش//ود. به عنوان مثال اعالم ميكنيم نياز به واردات عينك داريم اما به علت اينكه در كتاب مقررات ص//ادرات و واردات، ارزي براي واردات عينك اختصاص نيافته است، نميتوانيم اين كار را انجام دهيم. بنابراين در نحوه سهميهبندي ارزي اين سوال مطرح ميشود كه آيا اين قوانين ضدانحصار است يا اينكه خودش منجر به انحصار ميشود؟ در اين مورد بنده به صراحت ميگويم كه از ديدگاه من و قانون اين سياست كامالضدانحصاراست.

بزرگتریننقطهضعفاقتصاديدولتیازدهم رادرچهميبينيد؟

بزرگترين ضعف دولت روحاني، تيم اقتصادي اوست به اين معنا كه وزراي تشكيلدهنده دولت روحاني، هماهنگي و انس//جام الزم را در تصميمگيريها ندارند. به عنوان مثال در صحبتي كه با يكي از وزراي دولت يازدهم داش//تم، وي اع//الم كرد در حال حاضر هيچ جلس//هاي در هيات دولت براي طرح مشكالت كشور تشكيل نميشود و رييسجمهور اجازه نميدهد به صورت تخصصي در اين خصوص صحبت كنيم. البته معموال در جلسات هيات دولت موضوعات كالن اقتصاد مطرح ميشود و در كميتههاي تخصصي، جزييات مسايلاقتصاديموردبررسيقرارميگيردامااينكهجلسهاي تخصصي براي بيان و حل مشكالت اقتصادي در هيات دولت تشكيلشودتاكنوننبودهوهمينبهپايداريمشكالتدامن ميزند.بهنظرمناينمهمتريننقطهضعفدولتاستچراكه اين شيوه مديريت باعث شد اوضاع معيشتي مردم نسبت به قبلبدترشود.

كارنامهاقتص/اديدولتروحان/يراچطور ارزیابيميكنيد؟

با توجه به اينكه دولت يازدهم ميراث تلخي را از دولت قبل به ارث برده بود، طبيعتا نميتوان انتظار زيادي براي بهبودوضعيتاقتصاديداشت،كمااينكهمعتقدمباهمين وضعيت، دولت ميتوانس//ت عملكرد بهت//ري در برخي تصميمگيريهاداشتهباشد.بايدبگويمخودمننيزانتظارم از كابينه دولت بيشتر از اينها بود اما اگر حسن روحاني در كابينه و به خصوص تيم اقتصادي خود تغيير اساسي ايجاد كند، ميتوان فرصت دوبارهاي به او داد. به عقيده من الزم است روحاني همراه با شعارهاي انتخاباتي خود، كابينه و تيم اقتصادي آيندهاش را معرفي كند تا مردم بدانند به چه كساني ميخواهند راي دهند. توصيهام به آقاي روحاني اين استكهحتمادرمناظراتاقتصادياشاساميكابينهدولت آينده را اعالم كند.

در مورد برجام حرف و حدیث زیاد است. به نظرشماآیاپيامدهايبرجامميتواندگرهمشكالت اقتصاديرابازكند؟

واقعيتايناستكهاولينبارينبودكهتحريمها،كشور را با مشكل مواجه ميكرد. قبل از اين هم ايران تحريمهاي ديگري داش//ت با اين تفاوت كه اين تحريم طوالنيتر و زمانبرتر بود. بنابراين ما سالهاست تجربه كار در شرايط تحريم و حتي بدتر از آن را هم داشتهايم اما در مورد اينكه آيا اين رفت و آمدها و برجام ميتواند مشكالت اقتصادي ايران را حل كند، بايد بگويم به نظر من در حال حاضر به هياتي قويتر از تيم مذاكرهكننده فعلي احتياج داريم تا جزيي//ات اين توافقنامه را به صورت دقيق و همهجانبهتر بررسي كنند. همچنين درباره اين خبر كه گفته ميشود طلسمخريدهواپيماهاييمانندايرباسوبوئينگشكسته شده و در حال حاضر چند فروند از آن هم وارد كشور شده، به نظر من بازي جديدي است كه معلوم نيست به سرانجام برسد يا نه اما بهطور كلي برجام هنوز منجر به از بين رفتن مشكالتبانكينشدهوفعاالناقتصاديبامشكالتفراواني در اين زمينه مواجهاند. البته از اين موضوع هم نبايد بگذريم كهحلوفصلاختالفاتومناقشاتسياسيموضوعيزمانبر است كه با گذشت چند ماه نميتوان انتظار پسلرزههاي معجزهآسايي از آن داشت.

بهنظرش/ماچرادولتبهمردمیارانهنقدي ميدهد؟

باتوجهبهاينكهدولتيازدهموارثخرابهاقتصاديدولت قبل است، مجبور شده براي پايان دادن به حرف و حديثها يارانه دادن را ادامه دهد اما به عقيده من يارانه دادن سياستي غلط است كه تنها منابع دولت را هدر ميدهد.

یكيازنامزدهايردصالحيتش/دهمدعي شده بود كه در صورت كسب پيروزي در انتخابات یارانه نقدي را پنج برابر ميكند، آیا به نظر ش/ما چنينچيزيامكانپذیراست؟

واقعا متاس//فم كه چنين چيزهايي ميش//نوم چون چني//ن كاري در عم//ل قابل اجرا نيس//ت و تنها در حد شوخي است.

بهنظرشماخطفقرواقعيدرشهرهايمختلف چقدراست؟

خط فقر در شهرهاي مختلف متفاوت است و بستگي به ش//رايط هر خانواده و فاكتورهايي مانند وجود مسكن، مغازه، وسيله نقليه، تعداد فرزندان ...و دارد. اما واقعيت اين اس//ت كه خط فقري كه كارشناسان آن را سه ميليون و 400 هزار تومان اعالم ميكنند هم بسياري از حداقلها رادربرنميگيرد.

راهكارهاي پيش/نهادي شما براي مقابله با كاهشفقرچيست؟

در حال حاضر بايد مسكنهاي مهر به شهرداريهاي منطقه داده شود تا آنها اين مسكن را به افراد و خانوادههاي زير خط فقر براي چند سال بهطور موقت اجاره دهند البته ميزان اجاره آن بايد به قدري كم باشد كه فشار مضاعفي به متقاضياش وارد نكند. با تحقق اين موضوع، حدود 45 درصد از هزينههاي خانوار كه مربوط به مس//كن اس//ت، مرتفعخواهدشد.همچنيندرحوزهبهداشتودرمانبايد خانوادهها به درستي تحت پوشش بيمه قرار گيرند. اگرچه همين بيمه سالمت فعلي نيز مناسب است اما الزم است مسايل مرتبط با بهداشت و درمان خانوادههاي زير خط فقر كامال رايگان انجام شود. همچنين براي تحصيل فرزندان اين خانوادهها در مقاطع تحصيلي مختلف، كارت معافيت و تسهيالت نيز داده شود.

دشمنانتوليدداخلیدنبالافزایشنرخارز

درحاليكهبرخيكارشناساناقتصادينسبت بهكسريبودجهدولتبارهاهشداردادهاندامادر مقطع/يكهنرخدالربه0024 همرس/يد،دولت براي كنترل نوسان ارز وارد بازار شد. به نظر شما آیا درآمدهاي دولت ارزي كفاف ادامه تنظيم بازار ارز در سطح كنوني به دولت را ميدهد؟

درس//ت اين اشتباه از زماني شروع ش//د كه در دوران رياستجمهوريمرحومهاشميرفسنجاني،بهرييسجمهور پيشنهادشدكهنگرانكسريبودجهكشورنباشدچراكهارز در اختيار دولت است و بازرگانان و تجار نيز مصرفكنندگان ارزهستند.بنابراينميتوانكسريبودجهراباافزايشقيمت ارزهاييكهعرضهميشود،جبرانكرد.بهعقيدهمن،اشتباه از همين جا شروع شد. در حال حاضر برخي افراد بر اين باور هستندكهعدهايرانتخوارقيمتارزراباالميبرنددرحالي كه اصال چنين چيزي وجود ندارد و من با اين نظريه كامال مخالفم. به نظر من اگر دست از بزرگنمايي قاچاق ارز و كاال برداريم و دنبال اين موضوع باشيم كه اين ارز از كجا و چطور ميآيد، بسياري از مشكالت ارزي كشور حل ميشود.

طب//ق قانون صادرات و واردات كش//ور ما، ارز صادرات توسط صادركننده بايد به سيستم بانكي وارد شود اما در حال حاضر اين قانون در عمل اجرا نميش//ود و به جاي آن ميشنويم ميلياردها دالر كاالي غيرقانوني وارد كشور ميشود كه نشان ميدهد سياستهاي ارزي كشور طبق قانون حركت نميكند. به عنوان مثال ما به عنوان فعاالن اتاق بازرگاني در گذشته نه چندان دور، با خواهش و تمنا از مسووالن وقت درخواست كرديم كه براي تحرك بازار، مقداري از ارز صادراتي را در اختيار صادركننده قرار دهند تا صادركنن//ده بتواند كاال وارد كند، اما چنين اتفاقي رخ ن//داد. در اين ميان طبق قان//ون عرضه بانكي در بانكها، منابع درآمد دولت از محل ص//ادرات نفت و فرآوردههاي نفتي و همچنين صادرات غيرنفتي تامين ميشود كه در بخش//ي از قوانين آمده است دولت در مواقعي خاص كه با نوسانهاي قيمتي مواجه ميشود بيايد و به صادركننده برخي كاالها مشوق صادراتي دهد اما در حال حاضر نه تنها تشويقهايصادراتيبهدستصادركنندگاننميرسدبلكه صادركنندگان هم بهاندازه صادراتي كه انجام دادهاند، ارز به سيستمبانكيبازنميگردانند.

چراعدهايازفعاالناقتصاديبهدنبالافزایش نرخارزهستند؟

باتوجهبهاينكهصنعتوتوليدماارزمحوراستوبراساس قيمت ارز ميچرخد، بنابراين هرچه قيمت ارز باالتر برود، قيمت تمامشده محصول در داخل كشور نيز باالتر ميرود و درنتيجهقدرترقابتدربازارهايصادراتيپايينميآيد.از اين رو افرادي كه دستي در توليد ندارند و از قيمت مواد اوليه وارداتي خبر ندارند، به دنبال باال بردن قيمت ارز هستند. به عقيدهمن،دولتهابرايكسريبودجهسنگينخودوتامين منابع خود به دنبال باال بردن نرخ ارز هستند و كساني كه به افزايش قيمت ارز دامن ميزنند تجارو بازرگاناني هستند كه دلشان براي توليد داخلي مملكت نميسوزد و صرفا به فكر منافع خودشان هستند. در كشور ما قيمت ارز و دالر بستگي به ميزان كسري بودجه دولت دارد. در همين رابطه بايد به اين نكته توجه كنيم كه نرخگذاري دستوري دالر بايد وجود داشته باشد يا خير. به نظر من، در صورتي كه به شاخصها و راهكارهاي اقتصادي به درستي عمل شود و قيمت ارز وابسته به كسري بودجه نباشد، نيازي به تعيين دستوري نرخ ارز نيست. اين در حالي است كه در شرايط كنوني، عمده انحصار ارز در دست دولت است. نظرشمادرموردقيمتواقعيدالرچيست؟ براي تعيين قيمت دالر بايد يكسري اقدامات هماهنگ انجام ش//ود. اگر دولتمردان تمايل دارند تا قيمت دالر را پايين بياورند، بايد تعرفه توليدات دولتي مانند برق، آب ...و كه با ارز تبادل ميشود را نيز كاهش دهند. البته در چنين حوزههاي//ي نميتوان به صورت انتزاعي حركت كرد بلكه الزم است مجموعهها به صورت هماهنگ حركت كنند. در حال حاضر بايد قدرت رقابت توليدكنندگان داخلي را باال برد. به عنوان مثال زماني كه ما محصولي مانند سيب را توليد ميكنيم، ميخواهيم اين محصول را به قيمت پنج دالر بفروشيم در حالي كه كشور همسايه همان محصول را با قيمت دو دالر در بازارهاي جهاني عرضه ميكند. بنابراين بايدبامقايسهوسنجشنرختوليداتمشابهداخليوخارجي، جايگاه خودمان را در بازارهاي جهاني پيدا كنيم چراكه اين موضوعات در اقتصاد داراي اهرم هستند.

دراينميانزمانيكهدولتمردانتمايلدارندجلويورود كاالييبهطوركليگرفتهشود،الزماستازاهرمهايديگري استفاده كنند، درست همانند برخي قوانين مناطق آزاد. به عنوان مثال به واحدهاي توليدي داخل كشور كه آن كاال راتوليدميكنند،تسهيالتويارانهمستقيموغيرمستقيم دهند تا قدرت رقابتي آنها افزايش پيدا كند. اين در حالي استكهدرحالحاضرانواعهزينههابهتوليدتحميلميشود و قدرت رقابت را كاهش ميدهد. در نتيجه در صورتي كه نرخدالردركشورافزايشپيداكند،ماشينآالتوتجهيزات و همچنين مواد اوليه كه از خارج كش//ور وارد ميشوند، قيمتهاي بااليي پيدا ميكنند كه در نهايت دوباره منجر بهكاهشقدرترقابتتوليدكنندهخواهدشد.مقاممعظم رهبري،سال69 راسالاقتصادمقاومتي،اشتغالوتوليد نامگذاري كردند در حالي كه هر كس برداشتي متفاوت از اي//ن حرف دارد. به عقيده من، مقام معظم رهبري با اين نامگذاري فرمودند كه راس مشكالت اقتصادي ما اشتغال و توليد است و بايد اين دو در سال جاري مورد توجه قرار گيرد، تا انگيزه سرمايهگذاري خود به خود ايجاد شود. در شرايط فعلي بايد بررسي كرد هر تصميمي كه گرفته ميشود، چه تاثيري بر توليد و اشتغال دارد اما متاسفانه در حال حاضر سياستگذاريهاي دولت و تصميماتي كه اتخاذ ميشود نه تنهادرراهكمكبهتوليدنيستبلكهبرضدايندواست.اين درحالياستكهبااينحركتاشتباه،اشتياقسرمايهگذاري در كشور نيز از بين ميرود و باتوجه به اينكه دولت تاجر و اشتغالزاي خوبي نيست، دو خواسته رشد و توليد اشتغال برآورده نميشود. به عقيده من در حال حاضر بايد موانع موجود بر سر راه سرمايهگذاري مورد بررسي قرار گيرد و اين معضالت برداشته شود. يكي از اين موانع ايستگاههاي متعدد تصميمگيري و همچنين سياس//تهاي متضاد، موازيكاري و پاسكاري مسووليتها ميان دستگاههاست كه باعث ميشود شوق سرمايهگذاري كم شود. به عنوان مثالبراياخذيكمجوزبرايسرمايهگذاري،ايجاداشتغال و ارزش افزوده براي كشور، بايد كفش آهني به پا كرد و از هفتخوان رستم رد شد.

بهگفتهشما،دستكارينرخارزبهابزاريبراي جبران كسري بودجه دولتها تبدیل شده است، چهپيشنهاديبرايجبرانكسريبودجهداریدتا دولت دست از سر ارز بردارد؟

متاسفانه دولت در جاي ديگري، چنين منبعي ندارد. قسمتي از ارز ما ناشي از فروش كاالهاي نفتي، غيرنفتي ...و است. من به عنوان فردي كه سالها در اين حوزهها فعاليت داشته،بهشماميگويمنيازيبهاينمسايلنيست.بهعنوان مثالبخشخصوصيازصادراتغيرنفتيساالنهچهارتا01 ميليارد به دست ميآورد كه بايد به خزانه واريز كند. از طرف ديگر دولت هم اين منابع را دريافت ميكند. اما در اين ميان اين موضوع كه چه نرخي داده و گرفته شود، جاي بحث دارد.بهنظرمن،اگردولتبرافزايشصادراتغيرنفتيتاكيد دارد،يكيازراههايآنايناستكهبهصادركنندگانمشوق صادراتي بدهد. به اين معنا كه هرچه اين مشوق در عمل و به صورت واقعي افزايش يابد و پرداخت شود، راه توسعه صادراتغيرنفتينيزصافترميشود.

دروغ آماری

دستيابيبهنرختورمتکرقمي،ارزشرسيدن به ركود فعلي را داشت؟

ركود،معضلياستكهدردولتقبلهموجودداشتاما اين وضعيت در سه سال اخير اوج گرفت. اين در حالي است كهبهعقيدهمن،برايپرداختنبهاينموضوعبايدسيستم پايه محاسبه نرخ تورم و ركود مورد بررسي قرار گيرد. در بانكمركزيليستيازكاالهاموجوداستكهقيمتكاالها در آن مشخص است و هدفگيريهاي بعدي براي قيمت نهايي آنها نيز در آن وجود دارد كه در نهايت نقش اين كاالها رادرسبدخانوارتعيينميكند.بنابراينقيمتگذاريبرخي ازكاالهاوتصميماتيكهبرايبرخيازحوزههاگرفتهميشود در برخي مواقع شوك غير قابل جبراني به بازار وارد ميكند. يكي از نمونههاي مشهود فعلي، واگذاري و تغيير مقطعي بخشساختماناستكهبهپايينآمدنقيمتمسكنمنجر شد بهطوري كه اثرات رواني آن ممكن است تا مدتها در بازارخودنماييكند.

باتوجهبهاینكهركودحاكمبراقتصاد،دست و پاي صاحبان كسب وكار را بسته است، راهحل شما براي خروج از ركود چيست؟

ت//ا وقت//ي ك//ه دولته//ا دس//ت از س//ر اقتص//اد و سرمايهگذاريهاي اقتصادي برندارند، وضعيت اقتصادي بهتركهنميشودهيچ،حتيممكناستبدترهمشود.به هر حال دولتها و مسووالن دولتي بايد بپذيرند كه ميدان دادنبهبخشخصوصيواقعييكيازگزينههاياصليبراي خروج از ركود و بهبود فضاي كسب و كار است. يكي ديگر از مشكالتي كه منجر به تداوم ركود در اقتصاد كشور شده است،عدمهماهنگيدستگاههايدولتيدرسياستگذاريها وتصميمگيريهايمربوطبهمسايلاقتصادياستكهاگر معضلشكافوچنددستگيدرتصميمگيريهاحلشود، بدون شك مشكالت اقتصادي هم حل و فصل ميشود.

ميتوانبهاعدادوارقاميكهدرخصوصنرخ تورم و رشد اقتصادي ارائه ميشود، اعتماد كرد؟

نبايد به آمار و ارقامي كه در مورد نرخ تورم اعالم ميكنند كاري داشته باشيم چراكه اين ارقام واقعي نيستند و اعدادي كه اعالم ميشود دستكاري آماري است.

آنچ//ه به وضوح وضعيت اقتصادي را نش//ان ميدهد، گش//ت وگذار در بازار است. بنابراين خريداران در جريان خريد كاالهاي اساسي، گوشت، مرغ ...و بهتر ميتوانند در مورد ميزان نوسان قيمتها و نرخ تورم نظر بدهند. بنده به عن//وان يك اقتصاددان معتقدم هيچ كس به اندازه مردم و مصرفكنن//ده نميتواند در مورد كاهش يا افزايش نرخ تورم نظر دهد.

دولت كاری به واردات نداشته باشد

نظر شما درباره سياستهاي وارداتي دولت حاضرچييست؟

اگر قرار است وارداتي انجام شود، اين واردات بايد تح//ت كنترل باش//د. به اين معنا ك//ه ميزان واردات بهاندازهاي زياد نباشد كه آن كاال در بازار فروش نرود يا اينكه واردات آن بهاندازهاي كم باشد كه انحصارگران به تبع آن خون مردم را در شيشه كنند. در اين مورد برخي كارشناس//ان بر اين عقيده هستند كه تعيين تكليف ميزان واردات كاال بر عهده دولت است در حالي كه اين موضوع ربطي به دولت ندارد و اين اتحاديههاي صنفي هستند كه بايد ميزان واردات را تعيين كنند. در واقع اتحاديههاي صنفي با اطالع از ميزان مصرف و تولي//د كاالها و همچني//ن وضعيت بازار بايد مقدار واردات را تعيين كنند اما متاسفانه اتحاديههاي ما از زمانه عقب هستند و توان اين ارزشگذاري و اطالعات را ندارند. از اينرو نميتوانند به درس//تي نقش خود را ايف//ا كنند. البته در اين ميان اتاق بازرگاني نيز در تعيين ميزان واردات مسوول است.

چهموانعيبرسرراهتوسعهتجارتخارجي كشور حتي در دوران پسابرجام وجود دارد؟

ب//ه نظر من مش//كل اصلي دولت اين اس//ت كه با كن//ار زدن بخشخصوصي در تصميمگيريها، توانايي بخشخصوص//ي را كاهش داده اس//ت. به اين معنا كه دولت به اتحاديهها ارزش نميدهد تا قابليتهاي آنها به درستي به كار گرفته شود. در حال حاضر اين بيتوجهي دولت كامال مشخص است.

ادامه دیوانساالری دولتها

در زمان حضور شما در اتاق بازرگاني، اتاق نقش مهمي در سياستگذاريهاي اقتصادي و تجاري ایفا ميكرد و مطالبات بخشخصوصي را بهطور موثرتري به گوش دولت ميرساند. چرا درح/ال حاضر چنين رویهاي در اتاق بازرگاني دنبال نميشود؟

تا هشت سال پيش كه بنده در اتاق بازرگاني حضور داش//تم، كتاب مقررات صادرات و واردات به درس//تي منتش//ر ميش//د و اتاق بازرگاني يكي از اعضاي ثابت كميته بررس//ي اين كتاب بود. همچني//ن اتاق از روند اجراي قوانين بهطور جدي حمايت ميكرد در حالي كه در ش//رايط فعلي، شاهد چنين چيزي نيستيم و دولت ميخواهد همهكاره باشد.

به نظرش/ما در حال حاضر بخشخصوصي واقعي وجود دارد؟

بله. در حال حاضر بخشخصوصي واقعي وجود دارد اما به دليل برخي مش//كالت، خصوصيسازي فراموش شده است.

ش/ما یكي از طرفداران جدي و پروپاقرص خصوصيسازي بودهاید. همچنان قبول دارید كه یكي از مهمترین راهكارهاي رفع معضالت اقتصادي كشور،جدي گرفتن بخشخصوصي و واگذاري برخي مسووليتها به آنهاست؟

طب//ق فرمان مقام معظم رهبري، در مورد اصل 44 قرار بود برخي واحدها به بخشخصوصي و با ش//رايط خاصي واگذار شود.

يك//ي از مهمتري//ن ش//رطها در اي//ن خص//وص، داش//تن صرفه اقتصادي اين واحدها براي واگذاري به بخشخصوصي بود تا كس//ي كه اين واحد را خريداري ميكند، بتواند آن را سر پا نگه داشته و جور آن را بكشد. در اين ميان هياتي با عنوان هيات خصوصيسازي تشكيل شد و مجلس واحدهايي كه قرار بود به بخشخصوصي واگذار ش//ود را تعيين كرد. ام//ا در ادامه درآمد فروش اين واحدها در رديف بودجه س//االنه دولت قرار گرفت كه نش//ان ميدهد هدف اصلي خصوصيسازي بهطور كلي فراموش شد.

در اين ميان برخي مجلسيها هم كه نميتوانستند با خصوصيسازي مخالفت كنند، با طرح ايراداتي اعالم كردند كه واحدهاي فروخته ش//ده به بخشخصوصي، به ثمن بخس )كمبها( فروخته ش//د. واقعيت اين است كه هيچ س//رمايهدار و سرمايهگذاري حاضر نيست يك شركت زيانده دولتي را با قيمت باال بخرد و بعد به تنهايي جور مشكالت آن را بكشد. در نتيجه به جاي اينكه به خصوصيسازي آنطور كه رهبر دستور داده بودند، عمل شود، تنها درآمد حاصل از خصوصيسازي نيز به بودجه س//االنه دولت اضافه و اين موضوع به كاس//بي دولتها تبديل شد. در اين ميان خصوصيسازي نيز بهطور درست انجام نشد. به عنوان مثال بنده هشت سال پيش و در راستاي خصوصيسازي، يك شركت دولتي را خريدم اما هن//وز برخي چوب الي چرخ كار ما ميگذارند و موش ميدوانند. در اين ميان برخي مخالفان خصوصيسازي ميگوين//د بخشخصوصي براي كمك به كش//ور جلو نميآيد و پا پيش نميگذارد درحالي كه براي كس//اني هم كه ميخواهند سرمايهگذاري كنند همين مخالفان كارشكني ميكنند.

چ/را دولته/ا اجازه پ/ر و ب/ال گرفتن به بخشخصوصي را نميدهند؟

دولتها عالقه دارند كه ديوان ساالري خود را داشته باشند بنابراين مقاومت ميكنند. در اين ميان مستقيما نميتوانند با فرمان مقام معظم رهبري مخالفت كنند و م//وش ميدوانند و از عبارات//ي همچون ثمن بخس استفاده ميكنند.

بهنظرش/مادرس/الهايبع/دازپيروزي انقالب كدام یک از دولتها به بخشخصوصي بيشتر ميدان دادهاند؟

در زم//ان دولت آقاي هاش//مي، با توج//ه به اينكه خود ايش//ان اهميت زيادي به بخشخصوصي ميداد، سرمايهگذاريهاي بسياري توسط بخشخصوصي انجام ش//د. به نظر من تنها دولتي كه در تصميمگيريهاي اقتصادي نظر بخشخصوصي را هم جويا ميشد دولت آقاي هاش//مي بود. در آن زمان بخشخصوصي وظيفه س//نگيني در س//فرهاي برونمرزي بر عهده داشت و بسياري از اختالفات و سوءتفاهمات سياسي به واسطه تجار و فعاالن اقتصادي حل و فصل ميشد.

درزمانریاس/تش/مادرات/اقبازرگاني، اتاقهاي مش/ترك زیادي مانند اتاق مشترك ایران و انگليس تش/كيل ش/د كه ابزار خوبي براي توس/عه روابط اقتصادي كشور ما با سایر كشورها بود. به عنوان نمونه در آن زمان شاهد برگزاري بزرگترین نمایشگاه تجاري ایران با حق فروش در شهر ریاض، پایتخت عربستان بودی/م. همچني/ن در همان زم/ان یک هيات بزرگ اقتصادي، تجاري با ریاست شما سفري به مصر انجام داد كه زمينه را براي بهبود روابط وگسترشهمكاريهاياقتصاديمياندوكشور فراهم كرد. به عقيده شما به چه علت در حال حاضر اتاق بازرگاني دیگر دست به انجام چنين ماموریتهایي نميزند؟

به نظر ميرسد تجربه و انگيزه كافي در ميان دستاندر كاران فعلي ات//اق بازرگاني وجود ن//دارد. اين درحالي اس//ت كه از طري//ق اتاق بازرگاني و فع//االن اقتصادي ميتوان بسياري از مشكالت سياسي را هم حل كرد. اما هماكنون چنين روحيهاي در ميان اعضاي اتاق بازرگاني فعلي وجود ندارد. از اين رو دولت هم از اين نقطه ضعف استفاده ميكند و حق اظهار نظر در مسايل اقتصادي را به بخشخصوصي نميدهد.

به عن/وان كالم آخر، اگ/ر صحبتي دارید، بفرمایيد.

اميدوارم در سالجاري شاهد روي كار آمدن دولتي باش//يم كه سياستگذاريهاي نابس//امان و اشتباهات دولتهاي قبل را تكرار نكند و تعامل با بخشخصوصي را در عم//ل و بهطور واقعي در دس//تور كار خود قرار دهد چراكه كليد حل بسياري از معضالت و مشكالت اقتص//ادي، بها دادن به بخشخصوصي واقعي اس//ت. بهطور كل//ي تا زماني كه دولتهاي ما تبديل به يك دولت غيرتصديگر، بسترس//از و حاكميتي نشوند و تصديگريها به مردم و بخشخصوصي واقعي واگذار نش//ود، دس//تيابي به اهداف بزرگ اقتصادي بس//يار مشكل خواهد بود.

نباي//دبهآم//اروارقاميكهدر مورد نرخ تورم اعالم ميكنند كاري داش//ته باش//يم چراكه اين ارقام واقعي نيستند و اعدادي كه اعالم ميش//ود دس//تكاري آماري است. آنچ//ه به وضوح وضعيت اقتصادي را نشان ميدهد، گشت وگذار در بازار اس//ت. بنابراي//ن خريداران در جريان خريد كاالهاي اساس//ي، گوشت، مرغ ...و بهتر ميتوانند در مورد ميزان نوسان قيمتها و نرخ تورم نظر بدهند

اگر حس//ن روحان//ي در كابينه و ب//ه خصوص تي//م اقتصادي خود تغيير اساس//ي ايجاد كند، ميتوان فرص//ت دوب//ارهاي ب//ه او داد. به عقيده من الزم است روحاني همراه با شعارهاي انتخاباتي خود، كابينه و تيم اقتصادي آيندهاش را معرفي كند تا مردم بدانند به چه كس//اني ميخواهند راي دهند. توصيهام به آقاي روحاني اين است كه حتما در مناظراتاقتصادياشاساميكابينه دولت آينده را اعالم كند

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.