گسترش فقر با افزايش يارانه

كالبدشكافي شعار عوامفريبانه انتخابات رياست جمهوری؛

Jahan e-Sanat - - News -

گروه اقتصادي- طي روزهاي اخير شعارها و اظهارنظرهايي براي افزايش مبلغ يارانه نقدي از سويبرخيكانديداهايانتخاباترياستجمهوري مطرح شده كه بهطور آشكار مشخص است در شرايطي كه دولت براي پرداخت يارانه 42 هزار ميليارد توماني در يك سال با معضالت فراواني روبهرو بوده اس//ت، افزايش رقم يارانهها با هيچ منطقي سازگار نيست و مشكالت كشور را نه تنها مرتفع نميكند بلكه دوچندان خواهد كرد.

در واق//ع افزايش رقم يارانههاي پرداختي به معني رش//د بيش از پيش نقدينگي در كش//ور خواهد بود كه ميتواند ظرف يكي دو س//ال اثر مخرب تورمي خود را بر جامعه بگذارد و با رشد نجومي قيمتها مواجه خواهيم شد؛ مشابه اتفاقي كهحدفاصلسالهاي29 تا39 باافزايششديد قيمت در كاالهاي مصرفي خانوارها، كشور را در بح//ران فرو برد و معظالت فراواني براي اقش//ار كمدرآمد و متوسط جامعه به همراه داشت.

از س//وي ديگر خرج كردن پ//ول يارانهها به صورت نقدي به مردم باعث ميشود به جاي به كار گرفتن اين مبالغ هنگفت در بخشهاي عمراني و توليدي و در جهت ايجاد اشتغال، تنها صرف خرج و مخارج روزانه و مصرفي مردم شود و هيچ سرمايهگذاري مفيدي صورت نگيرد. درآمدهايارزيدولت در همين راس//تا يك كارشناس و تحليلگر مس//ايل اقتصادي گفت: ط//ي هفتههاي اخير وعدههاي//ي براي افزايش مبل//غ يارانه نقدي از سويبرخيكانديداهايانتخاباترياستجمهوري مطرح ش//ده و اين در حالي اس//ت كه پرداخت ياران//ه نقدي با ش//يوه فعلي در هيچ كش//وري صورت نميگيرد.

س//عيد ليالز ضمن اش//اره ب//ه اين نكته كه پرداخت ساالنه 42 هزار ميليارد تومان بهصورت ياران//ه نقدي، معضل امروز دولت اس//ت، گفت: هيچ كش//وري در جهان وج//ود ندارد كه مانند اي//ران بهصورت منظم و ماهيان//ه يارانهاي را به صورت نقدي پرداخت كرده باش//د. كشورهاي عربي حاش//يه جنوب خليجف//ارس يا ونزوئال از محل مازاد درآمدهاي نفتي خود گاهي چيزي به مردمشان ميدهند، اما همان يارانه هم بيشتر به صورت غيرنقدي و از طريق تثبيت قيمت ارزاق عموميپرداختميشود.كشورهايسوسياليستي هم به جاي اينكه پول نقد به مردم بدهند قيمتها را پايين نگه ميداشتند.

وي تصريح كرد: شرايط پرداخت يارانه در ايران با الگوهاي مختلف جهاني تفاوتهاي زياد ديگري هم دارد. براي مثال يارانه براي كشورهاي نفتي مانند عربستان، امارات و كويت امري وابسته به درآمد نفتي دولتها است. اما درآمد نفتي ايران آنقدر زياد نيس//ت كه كفاف همين مقدار يارانه امروز را هم بدهد.

استاداقتصاددانشگاهشهيدبهشتيخاطرنشان كرد:دولتبرايتامينهزينههايخوددرآمدهايي دارد كه در بهترين حالت حداكثر هزينههايش را پوشش ميدهد. بنابراين فقط با افزايش شديد درآمدهاي نفتي و افزايش شديد تورم كه به زيان اقشار فقير است، دولت ميتواند منابع نفتي را به ريال تبديل كند و به مردم بدهد.

ليالز ادام//ه داد: افزايش يارانه، تحميل تورم بيش//تر به اقتصاد كش//ور اس//ت. ياران//ه منابع س//رمايهگذاري آينده است كه به صورت نقدي به مردم پرداخت ميشود. در شش سال گذشته هفت برابر كل بودجه عمراني يك س//ال دولت يعني نزديك به 300 هزار ميليارد تومان يارانه نق//دي پراخت كردهايم. آن هم در حالي كه كل بودجه عمراني دولت در س//ال گذشته 40 هزار ميليارد تومان بوده اس//ت. با پ//ول يارانه نقدي ميتوانس//تيم دستكم يك تا دو ميليون شغل ايج//اد كنيم اما تمام اين منابع از دس//ت رفته است. البته اين چيز عجيبي نيست كه از سالهاي نخستدولتنهمتااوايلدهه09 اشتغالخوبي ايجاد نش//د، زيرا منابع سرمايهگذاريشان را به مصرف اختصاص دادند و نتوانستند شغل جديد توليدكنند.

وي با اشاره به اينكه افزايش مبلغ يارانهها اساسا در ايران موضوعيت ندارد، اظهار كرد: درآمد نفت آنقدر باال نيست كه بگوييم مازادي براي پرداخت يارانه نقدي مردم باقي ميماند. تنها راه افزايش يارانه اين است كه دولت نرخ تورم را آنقدر زياد كند تا به جاي 45 هزار تومان، 100 هزار تومان يارانه دهند.

لي//الز افزود: معني ديگر آن، اين اس//ت كه از طري//ق تورم 200 ه//زار تومان از جيب مردم برداشت كند. اين دقيقا اتفاقي بوده كه در دولت قبل رخ داد. ارزش كاال و خدمات در س//الهاي 1390 تا 1392 دو برابر شد يا به زبان ديگر 100 درص//د افزايش پيدا ك//رد، اين در حالي بود كه ماهانه54 هزارتومانبههرنفريارانهپرداختشد. به همين دليل با وجود پرداخت يارانه، ميليونها نفر به زير خط فقر رانده شدند زيرا تورم بيش از دو برابر يارانه را از جيب مردم دزديد. ازبحرانخارجشديم استاد اقتصاد دانشگاه شهيدبهشتي با اشاره به اينكه اكنون از مرحله بحران خارج شدهايم و اين بحران كنترل شده اما راه نرفته بسيار زيادي در پيش داريم گفت كه در 40 سال گذشته احياي اقتداري كه اكنون در بانك مركزي شكل گرفته، هرگز سابقه نداشته است.

سعيد ليالز با اشاره به اينكه در حال حاضر بار ديگر دس//تورالعملهاي بانك مركزي وارد بانكها ميش//ود، اظهار ك//رد: پس از انقالب اس//المي تس//لطي كه اكنون بانك مركزي بر بازار پولي كش//ور و بهخصوص ش//بكه بانكي و موسس//ات مالي تحت كنت//رل خود اعمال ميكند، بيسابقه است.

وي علت اصلي توس//عه موسس//ات مالي و اعتب//اري را در دولت قبل رانت دانس//ت و ادامه داد: متاس//فانه از س//ال 1384 ب//ه بعد در يك حركت كامال س//ازمانيافته توسط دولت از يك طرف سياستهاي پولي به شدت انبساطي شد و از طرف ديگر با كاهش دستوري نرخ بهره بانكي دولت آغاز به سركوب سياستهاي پولي و مالي كرد كه سبب شد مقدار زيادي رانت در ميزان وام پرداختي به گيرندگان وام بانكي اعطا شود.

استاد اقتصاد دانشگاه شهيدبهشتي با اشاره به سياستهاي انبساط مالي در دولت قبل افزود: در نتيجه اعمال اين انبساط پولي سرعت رشد نقدينگي به درجات بس//يار بااليي افزايش پيدا كرد بهگونهاي ك//ه در بعضي مقاطع از مرز 40 تا 45 درصد در سال نيز عبور كرد. سياستهاي پولي انبساطي از يك طرف تورم ايجاد ميكند و از طرف ديگر زماني كه دولت ابزار بهره را سركوب كرد و بهطور دس//توري ميزان آن را پايين آورد، دريافت وام از ش//بكه بانكي ب//ه نوعي دريافت جايزه به حساب ميآمد. اين مساله علت افزايش بيسابقه تقاضا براي تاسيس بانك و موسسات اعتباري شد. سياستهايپوليومالي ليالز به ايسنا گفت: همچنين سياست دولت اصالحات مبني بر عدم اعطاي مجوز بانك به بخشهاي ش//بهدولتي و دولت//ي و نهادهاي وابس//ته به دس//تگاههاي حكومتي به صورت شخصي يا سازماني در دولت آقاي احمدينژاد از بين رفت و اين دس//تگاهها، يعني نهادهايي ك//ه كوچكترين ارتباطي به مس//اله بانك و سياس//تهاي پولي ندارند، نهتنها درخواست تاسيس بانك دادند كه موفق به اخذ مجوز نيز ش//دند و به اين ترتيب تاسيس بانك به رانتي تبديل ش//د كه دولت پيشين آن را در اختيار وفاداران خود و دس//تگاههايي كه نفوذ كافي داشتند تا اين رانت را طلب كنند، قرار داد.

وي ب//ا تاكيد بر اينكه تم//ام اتفاقاتي كه در سالهاي 1384 تا 1392 در شبكه بانكي ايران افت//اد ناش//ي از رانتي بود كه توس//ط دولت در سياستهاي پولي و مالي پديد آورده بود، تصريح كرد: در اين زمينه مكانيسم دولت اين بود كه از يك طرف به دليل سياستهاي انبساط پولي نرخ تورم افزايش پيدا كرد و از طرف ديگر نرخ بهره كاهش يافت كه به اين ترتيب عالوه بر بانكداري، وام گرفتن نيز به صرفه بود و تمام اينها يكباره به صورت انفجاري فضايي را پديد آورد كه در سال ‪20 ،1392‬ درصد از نظام پولي كشور را بازارهاي غيرمتشكل تش//كيل داد يعني بازارهايي كه به هيچوجهتحتكنترلهيچدستگاهيدرحكومت نبودند و ما غالبا آنها را به عنوان موسسات مالي و اعتباري غيرمجاز ميشناسيم.

اين تحليلگر اقتص//ادي در اين خصوص كه توسعه موسسات مالي و اعتباري چقدر در اقتصاد كشور رونق به وجود آورد، اضافه كرد: رونق در كجا بايد بازتاب پيدا كند؟ متوسط رشد اقتصادي در دولت قبل با آن همه بيانضباطي پولي و مالي و درآمدهاي ارزي نصف دولت آقاي روحاني بوده است. متوسط رشد اقتصادي در دولت پيشين در مدت هشت سال كمتر از دو درصد بوده در حالي كه متوس//ط رشد اقتصادي در دولت اصالحات شش درصد و دو دولت آقاي هاشمي حدود شش درصد بوده است. اين نشان ميدهد ادعاي رونق بخشيدن به بازار نهتنها حقيقت ندارد كه دروغ بزرگي است و اصال رونقي در كار نبوده و آن رونق اندك نيز ناشي از تورم بوده است. ساماندهيموسساتماليواعتباري ليالز در بخش ديگر از سخنان خود كارنامه دول//ت را در س//اماندهي به موسس//ات مالي و اعتباري غيرمجاز مخصوصا در خراسان رضوي مثبت تلقي و بيان كرد: پس از انقالب اس//المي اين تسلطي كه اكنون بانك مركزي بر بازار پولي كش//ور و به خصوص ش//بكه بانكي و موسسات مالي تحت كنترل خود و پوش//ش دولت اعمال ميكند،بيسابقهاستوهرگزدر04 سالگذشته اينچنين اقتدار بانك مركزي احيا نشده بود.

وي عنوان كرد: علت اينكه مشهد مركز چنين مبادالتي شده به دليل نيروي گريز از مركزي است كه در اين سالها شكل گرفته است و مشهد را به پايتخت پولشويي پولي و مالي كشور تبديل كرد. در حال حاضر در حوزه سياس//ي نيز اين نيروي گريز از مركز را ميتوان مشاهده كرد.

اس//تاد اقتصاد دانشگاه شهيدبهشتي ادامه داد: در حال حاضر نهتنها بخش مهمي از اين بمب س//اعتي كه زير پايههاي نظام جمهوري اس//المي كار گذاش//ته ش//ده ب//ود، از طريق فروپاشي نظام پولي و بانكي خنثي شده بلكه به جد ميتوان گفت اقتداري كه اكنون بانك مركزي در حوزه پولي بر بانكها و موسس//ات مالي دارد، در تمام 40 سال گذشته بيسابقه بوده است. پروندههاي وحشتناكي به نامهاي پديده، ثامنالحجج و ميزان ساماندهي شده و كاس//پين نيز در حال ساماندهي است. اكنون درك ميكنيم كه چه بمب ساعتي بزرگي زير پايههاي نظام خنثي شده است. بمبساعتیاقتصاد ليالز با اشاره به اينكه خطر اين بمب ساعتي هنوز بهطور كامل رفع نشده افزود: هر چند هنوز اين معضل كامال مرتفع نشده و راه نرفته بسيار زي//ادي در پيش داريم و هنوز خطر وجود دارد. اما ش//رايط تا حد زيادي تحت كنترل درآمده و اكنون از مرحله بحران خارج شدهايم و اين بحران كنترل شده است. ما هنوز در نظام پولي كشور با يك شكاف بزرگ روبهرو هستيم كه اين شكاف بزرگ مطالبات معوقي است كه هر كسي دريافت كرده، به دليل وثايق ارزانقيمتي كه به بانكها و موسسات داده يا به دليل فسادي كه در اين نظام پولي وجود داشته، پرداخت نكرده است. به عقيده مندرحالحاضر002 تا003 هزارميلياردتومان معوقه واقعي در شبكه بانكي وجود دارد.

ويبابياناينكهبهنظرميرسد05 درصدكل داراييهاي شبكه بانكي اصال قابليت نقدشوندگي ندارد، گفت: اگر تمام بانكها بخواهند وثايقي كه در اختيار دارند، بفروشند و معوقات خود را نقد كنند، قيمت ملك نصف قيمت فعلي ميشود. اين بحران عظيمي كه ظرف 10 س//ال گذشته به وجود آمده در 10 سال پس از آن نيز بهطور كامل ساماندهي نخواهد شد.

اين تحليلگر اقتصادي يادآور شد: در وضعيت فعلي مساله اين است كه آيا جهتگيري دولت در حل اين معضل درست است و آيا روز به روز در مس//ير فاصله گرفتن از بحران حتي به اندازه يك سانتيمتر هستيم يا نه كه پاسخ من به اين پرسشها قطعا مثبت است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.