سختگیریدربرابرتعامل

بررسی رویکرد 3 نامزد اصلی انتخابات ریاست جمهوری در حوزه سیاست خارجی؛

Jahan e-Sanat - - News -

ملیحه اسناوندی- سبا محسنی نژادایدههای سیاس//ت خارجی نامزدهای انتخابات ریاستجمهوریدرشرایطکنونیکشورازاهمیت ویژهای برخوردار است چرا که یکی از کلیدیترین مسایل نحوه تعامل ایران با سایر کشورهای جهان، مساله تحریمها، رابطه و سیاستهای منطقهای اس//ت، از این رو سیاست خارجی میتواند یکی از مهمتری//ن بخشهای برنامههای کاندیداهای ریاس//تجمهوری 96 را تش//کیل دهد. در این گزارش قصد داریم به مواضع س//ه ش//خصیت سیاسی، یعنی آقایان روحانی، قالیباف و رییسی درعرصهسیاستخارجینگاهیبیندازیم،بررسی که البته برای افرادی مانند روحانی کاری آسان و برای افرادی چون ابراهیم رییسی کاری دشوارتر به نظر میرسد چراکه رییسی تجربه بسیار اندکی در عرصه فعالیت سیاسی از خود تاکنون برجای گذاشته و در امور اجرایی فعالیت قابل مالحظهای نداشته است. طبق آنچه بررسی کردیم به نظر میرسد دیدگاه نامزدهای این دوره از انتخابات به وی//ژه در بحث برجام و ارتباط با غرب به جز اشتراکاتی محدود در تقابل با یکدیگر قرار داشته باشدهرچندنامزدهاتاکنونفرصتنیافتندایدهها وبرنامههایخودرابهطورمشخصمطرحکننداما فعالیتهای سیاسی آنها و گفتوگوهای محدود آنها طی این زمان محدود و البته مصاحبههایی که خبرنگار ما با کارشناسان و نمایندگان انجام داده، موید این موضوع است.

با ش//ناختی که از حس//ن روحانی در عرصه بینالملل//ی وج//ود دارد و همچنین با توجه به سابقهای که در دستگاه دیپلماسی اروپایی دارد و با گفتمان عقالیی و اعتدالگرایانهای که جریان مبارزات انتخاباتی خود داشته، این تصور و ذهنیت وج//ود دارد که در دوران ریاس//تجمهوری وی نیز نگاه معتدلتر و گفتمان سازندهتر و ساختار ذهنی هماهنگتری در عرصه سیاست خارجی ایران حاکم خواهد شد. این مساله به گونهای از لحظه ابتدای اعالم پیروزی حس//ن روحانی در موضعگیری کشورهای اروپایی و حتی اتحادیه اروپا خود را نشان داده است.

حس//ن روحانی، مذاکرهکننده ارش//د سابق کشورمان در پرونده هستهای با غرب، انتخابات ریاس//تجمهوری 92 را ب//ا وع//ده باز ش//دن درهای کش//ور به روی تعامل با جهان خروج از انزوای منطقهای و بینالمللی به پیروزی منتج ک//رد و ته//ران با امضای تواف//ق تاریخی برجام توانست درهای کشور را به روی سرمایهگذاران وگردشگران خارجی و فعاالن اقتصادی و تجاری جهان بازکن//د. دولت روحانی حوزه سیاس//ت خارجی در ش//رایطی مدیریت را تحویل گرفت که به دلیل رویاپردازیهای دولتهای پیشین با چالشهای جدی در عرصه بینالمللی روبهرو بود، به ویژه که تحریمهای ظالمانه و بیسابقه گسترده از جانب شورای امنیت سازمان ملل متحد علیه کشور ما وضع و اجرا شده بود.

اما روحانی با حضور در پاستور سیاست احترام عزتمندانه با کشورهای همسایه را در پیش گرفت؛ در قبال روسیه و پایتختهای اروپایی نیز روحانی با در پیش گرفتن سیاست خارجی عزتمندانه و دیپلماسی هوشمندانه توانست کشور را به مرکز دیپلماسی و تصمیمگیریهای مهم بینالمللی بازگردان//د. در یک جمله میت//وان گفت دوران ریاستجمهوری او با نگاهی معتدلتر و گفتمان سازندهتر و ساختار ذهنی هماهنگتری در عرصه سیاستخارجینسبتبهقبلبودهاست.هرچند برخی از تندروها به او در این عرصه انتقاد دارند و معتقد برجام اهداف مورد نظر را تامین نکرده و اهداف مربوط به پیدا کردن بازارهای صادارتی که وابسته به دیپلماسی است نیز محقق بنابراین دستاورد شگرفی در این عرصه برای او قائلنیستند.

علیرض//ا رحیم//ی، نماین//ده اصالحطلب مجل//س در گفتوگو با »جه//ان صنعت« در خصوص رویکرد س//ه نامزد مط//رح در حوزه سیاس//ت خارجی گفت: »اظهار نظر در رابطه با کاندیداهای غیر از آقای روحانی زود اس//ت چ//ون کاندیداه//ای دیگر به ص//ورت مدون برنامههایش//ان را در حوزهه//ای مختل//ف از جمله سیاست خارجی ارائه ندادند اما رویکرد دکتر روحانی مش//خص اس//ت و آن تعامل با دنی//ا، تنشزدایی و رویک//رد معرفی ایران به عنوان کشور تاثیرگذار در تعامالت منطقهای و بینالملل//ی اس//ت و البته نقش//ی که ایران میتواند در جهان اسالم ایفا کند. اینها در واقع رویکردهایی بود که در عمل نشان داد که بعد از 24 ماه مذاکره طاقتفرسا با وجود نقدهای غیرمنصفانهای و تخریبهای شکننده، تلخیها و موانع به توافق برجام رس//اندند و مسیرشان را ادامه دادند.«رحیمی ادامه داد: »روحانی در حوزه سیاست خارجی توانست گشایش قابل توجهی در حوزه بانکی، اقتصادی، حملونقل و انرژی در س//طح بینالملل برای ایران انجام برس//اند و نکته مهمی که جزو توفیقات دولت یازدهم به حس//اب آید خنثی کردن جو ایران هراس//ی در دنیاس//ت که به شدت تحت یک سناریوی بسیار پیچیده این فضای ایرانهراسی به مدت بیش از هش//ت سال در جهان حاکم ب//ود اما امروز این فضای ایرانهراس//ی به جز حلقهه//ای محدود در البی صهیونیس//تها و کنگره آمریکا هم در سطح افکار عمومی و هم در س//طح تصمیمگیرندگان بینالمللی ردی ازآن نمیبینیم.«

ازطرفیناصرایمانی،تحلیلگرسیاسیاصولگرا در گفتوگو با »جهان صنعت« با انتقاد از وضعیت سیاسی کنونی کشور پس از امضای برجام گفت: »ما در سیاست خارجی مشکالت جدی داریم. سیاس//ت خارجی م//ا اکنون بهت//ر از وضعیت اقتصادی ما نیست. این تصور عمومی وجود دارد که با امضای برجام وضعیت سیاست خارجی ما خوب شده است درحالی که اصال اینطور نیست. ارتباط سیاسی ما با کش//ورهای اروپایی قبل و بعد از برجام فرقی نکرده است. کشورهای اصلی اروپایی مثل فرانسه، انگلستان آلمان ...و همان نگاه خصمانهای را دارند که از گذشته بوده که حتی بعد از برجام بدتر هم شده است. ایاالت متحده آمریکا ه//م با وجود اینکه برجام را امضا کردیم و تعهد دادیم بعد از آمدن ترامپ موضع تندتری نسبت به مادارد.سیاستماباکشورهایدیگرآسیاییمثل هند هم فرقی نکرده است. اما از آن طرفی ارتباط ما با کشورهای جنوبی خلیجفارس مثل عربستان به شدت خصمانه شده است. با بقیه کشورهای خاور دور هم رابطه نه بهتر شده و نه بدتر.«

وی با اش//اره به وظیفه رییسجمهور آینده ب//رای بهبود این وضعیت گفت: »رییسجمهور بعد برای این وضعیت نسبتا نابسامان سیاست خارجی باید فکری کند و مدیریت کند که کار مش//کلی است. از طرفی هرکسی از جمله آقای رییسی اگر رییسجمهور ش//ود برجام را قطعا باید ادامه دهد چراکه برجام واقعیتی اس//ت که تعهد کل نظام جمهوری اس//المی ایران است و هیچ رییسجمهوری نمیتواند آن را اجرا نکند همچنان که رییسجمهور آمریکا باید آن را ادامه دهد. معتقدم دولت آقای روحانی نمیتواند برجام را اجرا کند. این دولت توانست برجام را امضا کند ولی مجری خوبی برای مفاد برجام نیست. بعد از امضای برجام بخشهای مختلف برجام دچار مشکالت جدی است؛ از جمله مشکالت بانکی که هیچ تفاوتی با قبل از برجام نکرده و دولت روحانی ناتوان است از اجرای مسایل بانکی و پولی کشور بین ایران و جهان بوده و دولت نتوانست در این زمینههیچاقدامیانجامدهد.مسلمارییسجمهور بعدی فرض که آقای رییسی باشد باید اقداماتی انجام دهد که برجام به طور کامل اجرا شود. نباید فکر کنیم اگر دولت روحانی برجام را امضا کرده فق//ط دولت او میتوان//د آن را اجرا کند و دولت دیگری نمیتواند اجراکننده مفاد برجام باش//د. بنده ادعا میکنم که دولت روحانی ناتوان از اجرا مفاد برجام بوده است.«

وی ب//ا بی//ان اینکه دول//ت روحانی گرایش به کش//ورهای غرب//ی دارد و ای//ن علت اصلی خصومتکشورهایعربیهمچونعربستاناست، افزود:» تصور میکنم اگر بر فرض آقای رییسی، رییسجمهور باشد روابط منطقهای ما اندکی بهتر از گذشته میشود و این روابط التیام پیدا میکند اما روابط کشورهای غربی همینطور خواهد بود چراکه آنها به این مس//اله که رییسجمهور چه کس//ی باشد توجه ندارند همچنان که همکاری خوبی با دولت روحانی نداش//تند. کش//ورهای منطقه) اشاره به کشورهای جنوبی خلیجفارس و ش//مال آفریقا( اگر یک دولتی سرکار باشد که بیشتر گرایش به غرب داشته باشد مانند دولت روحانیحساسیتبیشترینشانمیدهندچراکه خواهان نزدیکی ایران با غرب نیستند و اگر دولتی باشد که متمایل به غرب نباشد، آسودگیخاطر بیش//تری دارند. ما از دوران قبل از انقالب هم با عربستان سعودی تنش داشتیم و این تنشها بعد از انق//الب هم ادامه پیدا کرد اما در این یکی دو سال اخیر شدت بیشتری گرفته است که دلیل اصلی آن هم مساله برجام است. مسلما ما هیچ زمانی با عربستان مشکالتمان حل نخواهد شد و با آنها به یک وحدت کاملی نمیرسیم اما این روابط خصمانهبایدکاهشپیداکندکهدولتروحانیدر این زمینه موفق نبوده است و شاید دولت بعدی بتواند این روابط خصمانه را کاهش دهد.« رویکردقالیبافبهسیاستخارجی محمدباقر قالیباف شهردار تهران در انتخابات دهم ریاس//تجمهوری، اولویتهای سیاس//ت خارجی را در سه سطح معرفی کرد و آن انسجام داخلی، ائتالف منطق//های و رقابت جهانی بود. قالیب//اف بیان کرد سیاس//ت خارج//ی یکی از مهمترین مولفههایی اس//ت که ممکن است در اقتصاد و سیاس//ت داخلی ما هم تاثیر داش//ته باشد؛ اما تقلیل همه چیز به سیاست خارجی و سرنوشت آن را درست نمیدانست.او استراتژی حرکتی نظام در موضوع هس//تهای را مقاومت با هدف تامین منافع در چارچوب حقوق قانونی میدانست که دستگاه سیاست خارجی در مقام مج//ری این چارچوب از طری//ق مجموعهای از رفتارها و اقدامات باید در مسیر تحقق این اهداف حرکت کند.

قالیباف در بخش//ی از س//خنان اخیرش با رس//انههای داخلی نیز در تشریح دیدگاهش در عرصه سیاست خارجی میگوید: سیاست خارجی ما به جای تاکید یکسویه بر تقابل یا ائت//الف، باید بر روی رقابت جدی برای تامین مناف//ع ملی متمرکز ش//ود. تقابل با آمریکا به خودی خود ارزش نیست؛ همانطور که ائتالف و کرن//ش کردن نمیتوان//د منافع ما را تامین کند. این همان دو نگاه افراط و تفریطی است. ما بای//د همان نگاه آرمانگرای//ی واقعبینانه را داشته باش//یم. وی در ادامه میگوید: افرادی ک//ه میآین//د و میگویند رابطه م//ا با آمریکا برقرار شود مشکالت حل میشود، این یک کار عوامانه، عوامپسند و کاری در طراز شخصیت برجسته نظام اس//المی که خود را در معرض کار بزرگی به عنوان نامزد انتخابات قرار داده، نیست و من این را درست نمیدانم.

وی پیشتر نیز عملکرد رییسجمهور سابق در عرصه سیاست خارجی را زیر سوال برده بود و گفته بود: قضیه هولوکاست ما را به کجا رساند؟ ما هیچ گاه با یهود مخالف نبودیم، یک دین است؛ آنجاییکهمامخالفتکردیمباصهیونیستهابوده اس//ت. ما 30 سال حامی اصلی آرمان فلسطین بودهایم ولی به واسطه هوشمندی امام و رهبری کسی نتوانست ما را متهم به ضد یهود بودن بکند. ولی یکباره بدون توجه به نتایج و پیامدها بحث هولوکاست مطرح میشود. این چه نفعی برای انقالب و فلسطینیها داشت. وقتی ما آن زمان به اسم آرمانگرایی، موضوع هولوکاست را مطرح کردیم و آن جنجال ایجاد شد؛ زمانی دیگر سخن از بسیجی بودن و بازگشت و رجعت آقای چاوز را مطرح کردیم. این نتیجه و برآیند آرمانگرایی خامی است که طی زمان استحاله شده است. رویکردرییسیبهسیاستخارجی ابراهیم رییسی تاکنون در دستگاه قضا و در تولیت استان قدس رضوی مشغول به کار بوده؛ جایی که هیچ ارتباطی با دیپلماسی و سیاست خارجی پیدا نمیکند.

وی در کنفران//س خبری پس از ثبت نام در انتخابات69 مواضعدولتشرادرصورتپیروزی در این انتخابات تا حدودی مطرح میکند. رییسی میگوید: عزت و مصلحت ایجاب میکند با همه نیروها تعامل داشته باشیم که نگاه به تجربیات دیگران را نیز مورد توجه داریم و برنامه ما برونزا و دروننگر خواهد بود و قطعا ارتباطات اقتصادی و اجتماعی وجود دارد. رییسی تاکید کرد تعامل با غرب حتما در برنامه کاری خواهد بود به جز با اسراییل که رژیم غاصب است. با رعایت اصل عزت با همه کشورها تعامل خواهیم داشت.

وی درباره مساله سوریه نیز گفت: حل مساله سوریه باید توسط سوریها انجام شود و حضور خارجیها حتما مشکل ایجاد میکند و موجب گره بیش//تر در سوریه میشود. مردم این کشور باید آینده آن را رقم بزنند. این در حالی اس//ت که ایران و روسیه به دعوت دولت سوریه در آن کشور حضور دارند و آقای رییسی این مساله را نادیده گرفته است.

از آنجایی که رییسی نقشی در امور اجرایی کشور نداش//ته است پیشبینی عملکرد او در عرصه سیاست خارجی میتواند کمی سخت باش//د. اما دیدار اخیر او با س//عید جلیلی این گمانه را در ذهن ایجاد میکند که رویکردش نس//بت به روابط خارجی میتواند نس//بت به روحانی سرس//ختانه باش//د. حاجیدلیگانی، نماینده اصولگ//را نیز با تاکید بر اینکه دولتی که رییس//ی تشکیل بدهد مش//ابه دولت نهم خواهد بود براین امر صحه میگذارد که قطعا رویکرد این کاندید با روحانی مغایر است. از این رو نگران//ی زیادی درباره مواضع و نظرات این روحانی 56 ساله در عرصه سیاست خارجی در اذهان عمومی ایجاد شده است.

رحیم//ی در گفتوگو با »جه//ان صنعت« درخصوص رویکرد قالیباف و رییس//ی به حوزه سیاس//ت خارجی گفت: »رویکرد سرس//ختانه قالیباف نس//بت به سیاست خارجی قابل تصور اس//ت؛ آقای قالیباف یا رییس//ی رویکرد کامال متفاوتی نسبت به آقای روحانی خواهند داشت. تفاوت و مزیت آقای روحانی این است که ایشان شیخ دیپلمات هستند و قبل از ریاستجمهوری دبیر شورای عالی امنیت ملی بوده و با این موضوع درگیر و جزو تصمیمگیران بودند. درش//رایطی که س//ابقه کاندیدای دیگر کمت//ر این موضوع را نش//ان میدهد ک//ه در حوزههای بینالمللی و تصمیمگیریهای اساس//ی کشور مداخلهای داشته باشند.«

نقوی حسینی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی در گفتوگو با »جهان صنعت« در خصوص تف//اوت رویکرد قالیباف و رییس//ی با روحانی گفت: »ما در حوزه سیاس//ت خارجی در چند محور میان کاندیدا اش//تراک نظر داریم؛ اول تعامل با همه کش//ورهای دنی//ا منهای رژیم صهیونیس//ت و آمریکا که آنها را به رس//میت نمیشناسیم و مناس//باتی با آنها نداریم، دوم اولویت بخشیدن به همس//ایگان در مراودات اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و س//وم حضور فعال در مجامع بینالمللی اس//ت که این سه محور رویکرد مش//ترک تمام نامزده است اما تفاوت//ی ک//ه در مواضع رییس//ی و قالیباف با روحانی وجود دارد این اس//ت که رییس//ی و قالیب//اف معتقدند نگاه به بیرون را باید تغییر بدهیم و نگاه را ب//ه درون باید معطوف کنیم و اعتقاد دارن//د دولت فعلی نگاهش به بیرون اس//ت یعنی دول//ت روحانی منتظر اس//ت از ل//وزان و وی//ن و ژنو بیایند و مش//کالت ما را حل کنند.« وی ادامه داد: »این دولت منتظر است تا سرمایهگذار خارجی بیاید و مشکالت اقتصادی ما را حل کند و در واقع شرکتهای بیرون//ی پروژههای عمرانی ما را پیش ببرند.« وی تاکید کرد: »قالیباف و رییسی با این نگاه کامال مخالفند و معتقدند که ما امکانات کافی و ظرفیتهای قاب//ل توجهی داریم و مقداری اعتماد و پشتیبانی میخواهیم تا نگاه بیرون را به درون تبدیل کنیم.«

نقوی حسینی افزود: »برجام توافق انجام شده است، جمهوری اسالمی ایران نیز مصر بر اجرای برجام هس//ت و هرکدام از دو طرف یعنی آقای قالیباف و رییسی بر اجرای برجام اصرار دارند و ادامه خواهند داد.«

وی تاکید کرد: »این موضوع القای نادرستی است که به جامعه وارد میشود که آمدن رییسی و قالیباف منجر به این میشود که برجام به هم بخورد یا مواضع تند شود و مناسبات از بین برود! خیر سیاس//ت خارجی ما چارچوب//ی دارد و در این چارچوب کار ادامه پیدا میکند و این القای کام//ال تبلیغاتی و انتخاباتی اس//ت که به مردم وارد میشود.«

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.