شادیمردمسرمایهمهمدولت

Jahan e-Sanat - - News -

محمد میالنی- نشاط، طراوت، سرزندگی، لبه//ای خندان، تح//رک و.... ای//ن واژهها و واژههای//ی از این دس//ت را اگ//ر در یک کالم و معنا بخواهیم بس//ط دهیم، بیهیچ ش//ک بیانی از ش//ادی و سرزندگی را معنا میکنیم. شادی، میل به زندگی و حتی امید به زندگی را ه//م ت//داوم میدهد. اگر ای//ن واژهها صرفا در مق//ام کلم//ه باقی بمانند ب//ه هماناندازه که روح از کالبدش//ان م//یرود، ناامیدترین و غمگینترین معانی موجود در میان انسانها را ش//امل میشوند؛ امری که نشان و شاهدی از وضعیتی است که به هچ عنوان نه میتواند مطلوب آدمی باشد و نه جامعهای برای زیستن انسانها. اگر این را مدخلی به بحثمان بدانیم، باید این پرس//ش را عنوان کنیم که شادی و سرزندگی اجتماعی چیست یا اصال این شادی به چه صورتی در سطح اجتماع میتواند طرح و حتی تسری پیدا کند؟ سوالهایی از این دست که دقیقا احساس میشود متناسب با وضعیت فعلی جامعه ماست. اما چنین پرسشی یا طرح بحثی چه معنایی میتواند داشته باشد یا چه س//نخیتی در حال حاضر در میان پدیدههای اجتماعی بروز کرده ک//ه چنین ادعایی قابل طرحری//زی اس//ت؟ آیا این م//وارد میتوانند م//ورد اثبات عینی اجتماعی و حتی ملی قرار گیرند یا خیر.

زمان//ی که م//ردم یک جامعه از نش//اط و شادی اجتماعی برخوردار باشند، این نشاط و پویایی پیش از آنکه منجر به بروز چه عوامل و پدیدههای ارزشمند اجتماعی شود، طبیعی است که از وجود و بروز عواملی نشات گرفته که تجمیع و رخداد این امور سطح و معیاری از نشاط و پویایی جامعه را به حدی بروز و نمودار کرده و امروز میتوانیم بگوییم که ش//ادی در جامعه به مرزهای جدیدی رس//یده یا پویایی در جامعه افزایش یافته است.

بر این مبنا شهرنش//ینی، دسترسی بیشتر ب//ه فن//اوری، مش//غلههای ف//راوان، تحمیل اس//ترسهای عصبی متعدد بر افراد، تعامالت ش//بهفرهنگی ب//اال و خطر تضعی//ف هویت فرهنگی، کاهش ارتباطات عاطفی میان مردم و افزایش اختالالت روانی از ویژگیهای همه جوامعی است که در وضعیت انباشت کاالهای تکنولوژی و همچنین دسترس//ی بیش از حد به فناوریهای//ی دارند که در عین حال و در مدت زم//ان طوالنی تاب و توان اس//تفاده و مواجه//ه جدی با آنها را ندارند. این یک مثال اس//ت که البته نش//ان میدهد هر عاملی که منجر ب//ه بروز افس//ردگی و حس رخوت در جامعه میش//ود، به الزام منبع درونی یا حتی اجتماعی و سیاس//ی نیستند. طرح آن را نیز ب//ه این دلیل عنوان میکنم که دقیقا یکی از عوامل موثر در کاهش نشاط و پسرفت ضربان پوین//ده یک جامعه میتواند ب//روز عواملی تا ب//ه این حد مدرن باش//ند. از قضا به الزام بنا نیست همه دالیل مورد ناراحتی و ناشادمانی در جامع//ه ما عارضی باش//ند چرا که یکی از دالیل مهم ناشادمانی و ناخرسندی پنهان در جامع//ه ما که از قضا برخی اوقات به الیههای س//طحی اجتم//اع میآید و مدت//ی مطرح و س//پس باز در زیرالیههای فکر ایرانی خود را پنهان میکند، حس عذابی است که از میان برداشتن کلیه معرفتها و تلقیهای سنتی ما از زندگی روزمره و مناس//بات مدنیمان است که در گذش//ته امری جداییناپذیر از زندگی باسالمت ما بودند. این فقدان و عدم توجه که جامعه به دلیل کمبود آن ش//ادی را احساس نمیکند، درواقع به جامعه ما نوعی بیاعتمادی در شناخت روحیه فردی و اجتماعی میدهد که مردم از این منظر همیشه دچار سردرگمی میمانند. ب//ه همین دلیل طرح این مقوله به نوبه خود هم نشان از تحلیل شرایط خاص دارد و هم میتواند در آسیبشناسی شادی و پویایی جامعه ایرانی امری مهم تلقی شود.

اما مدل پویایی و نش//اط در هر جامعهای بسته به نوع فرهنگ و عوامل ثابت و پایدارش میتواند تغییرهای متعددی داش//ته باش//د و چنان تنوع در این بررس//ی نس//بی میتواند ورود داش//ته باشد که ش//اید در عمل از این مقولهها به طور مداوم نتوانیم توقع بروز عینی و حداکثری داشته باشیم. این فرآیند شناختی در عمل بیانگر حد نسبی و مقطعی از وضعیت دائمی اجتماعی میتواند تلقی ش//ود. بنای ما اکنون در شناخت اتفاقات، تحوالت، رویدادها و حتی کنشهای اجتماعی است که میتواند در درازمدت تاثیرات اجتماعی قابل مالحظهای حتی در بروز رفتارها و هنجارهای نوین اجتماع ما داشته باشند. سطح اجتماعی این مقوله به حدی جدی و مهم اس//ت که درک درست از آن بیشک موازین و معیار طبقهبندی سطوح مردمی و اجتماعی در جامعه را میتواند از این طرق کامال معطوف به خود کند.

ب//دون هیچ بحث اضافهای باید اذعان کرد ک//ه همان دالیل اولیه و عرفی که در نش//اط بلندمدت و کوتاهمدت جامعه تاثیر میگذارند، هماکنون تازه و ملموس و عینی در اختیار ما برای بررسی حضور دارند. پدیده یا بهتر بگوییم رویداد مهم اجتماعی و سیاس//ی انتخابات و کلیه امور زیرمجموعهاش در مدت زمانی چند ماه//ه حس امید و پویایی را در جامعه تزریق کردند. مراد ما هم همین مساله است. ادعای اینکه انتخابات اخیر و از همه مهمتر روزهای بع//د از آن در ایج//اد حس امید و نش//اط در جامعه امروز ایران بسیار تاثیرگذار بوده، دقیقا مهمترین روششناسی اجتماعی ما از تحوالت جامعه ایرانی را میتواند معطوف به خود کند. از ای//ن رو با طرح ای//ن ادعا که مردم امروز از مردم روزهای پیش از انتخابات یا همان مردم دلنگران در روزهای واپسین سال 95 شادتر به نظر میرسند، به عنوان یک مولفه و مدعایی است که باید آن را مورد تحلیل جدی قرار داد. از این رو بررسی شاکلهها و شاخصههای این پدیده دقیقا باید به این معنا ترسیم شود. روزهای پیش از انتخابات ش//کل این بخش ب//ه طور گس//تره دوره چهارس//اله را میتوان//د دربر گی//رد اما اجازه دهید ای//ن مقطع زمانی را درس//ت از جایی ش//روع کنیم ک//ه اولین خبره//ا و مطالب و آگاهیسازیها در خصوص برگزاری انتخابات در س//ال 96 انعکاس پیدا کرد. درست از این مقطع مش//کالت برجا مانده برای مردم رنگ دیگری به خود گرفت. طبقههای متوس//ط و رو ب//ه پایین جامعه دلنگ//ران از عدم تحقق وعدههای//ی که منتظر تحققش//ان بودند، به دنبال نامزدی بودند که بدانند چه ش//رایطی را برایش//ان به ارمغان م//یآورد. جامعه دچار التهابات رس//انهای ب//ود. همه منتظر بودند تا کالمی را بش//نوند که به دلش//ان مینشیند. همی//ن چند مورد وقتی فراگیر باش//د، کافی اس//ت ب//ه این حقیق//ت رهنمون ش//ویم در جامعهای زندگ//ی میکنیم که منتظر بروز و پیدایش یک تحول است. اما تحول چیست و به چه سمتی میرود؟ این همان مولفه انتظار در جامعه ما بود.

در این شرایط هر حرفی میتواند امیدبخش باش//د یا نهال یأس و ناامیدی را در دل همه افراد جامعه بکارد. پس در این ش//رایط خواه ش//رایط درونی جامعه رو به خرسندی و امید م//یرود یا نه موج//ی از ناامی//دی را در دل میکارد. باز همچنان این س//کوت معناداری است که جامعه تن به آن داده تا درنهایت به تحولی شاید مطلوب ختم شود. در این میان به هیچ عنوان س//خن از عملکرد یا شخصیت نامزدهای انتخاباتی نیست. صحبت از کارایی و رفتار آنها نیست. بنا هم نیست کل ساحت بحث به نفع کسی تمام شود. البته این تحلیل اجتماع//ی عامیت جامع//ه را لحاظ میکند و در پای//ان بناس//ت از درون همه کنکاشهای موجود ش//کلی و ترسیمی از وضعیت جامعه کنونی ایران ارائه شود.

اقتصاد و توج/ه به جامعه، مهمترین خواسته مردم

هم//ه این را میخواهن//د. گویی بنا بر آن است که همه مردم گالیه از وضعیت اقتصادی خودش//ان کنن//د و این گالیه ی//ا از وضعیت موجود اس//ت یا از شرایط نگرانکنندهای که نشانههایش دیده میشوند. اقتصاد، یک عامل در کاهش ش//ادی مردم در همه دورهها بوده و هس//ت اما با توجه ب//ه وضعیت تحریمها و همچنین مناسباتی که وضعیت کشور را دچار تحوالتی کرد، علنا شرایط به این سمت و سو نمیرفت. موجی از بالتکلیفی آنچنان که عرصه معادالت و معامالت بینالمللی را گرفته بود، جامعه و بازار مصرفی و مبادالت روزمره را نیز تحتتاثیر قرار داده بود. در چنین شرایطی بود که جامعه به هرحال منتظر اتفاقی درخور بود تا از این وضعیت بیرون بزند.

ثبتن//ام انتخابات//ی به نوبه خ//ود اگرچه جذابیت رسانهای داشت اما دست آخر با حضور برخی از افراد بالموجه علنا به طور نامحسوسی میل ناامیدی در میان بسیاری از افراد اجتماع رواج پیدا کرد؛ سمبلی از شرمندگی سیاسی و اجتماعی که هر کس//ی اجازه حضور در محل ثبتنامنویس//ی و ادعای نجات مردم ایران از بحران اقتصادی را داش//ت. ای//ن موارد دقیقا نش//انه و برآیندی از جامعه ایران بود. ش//اید این افراد نیز احس//اس میکردند مشکالت به قدری پیشپا افتاده است که میتوانند سهمی در رفع و رجوعش داشته باشند.

بگذریم که بنای ش//ادی ب//ه هر قیمت و میزانی کاهش یافته است. جامعه ما، جامعهای منتظر است. مشکالت یکی پس از دیگری به طوری در مناظرهها نمود پیدا میکنندکه گویی همه کس به تخلف مشغولند. سرمایههای مالی و بیتالمال گویی مظلومترین موجودی است که در این میانه مورد تعرض قرار گرفتهاست. ناراحت//ی در جامع//ه به اوج رس//یده. درواقع مناظرهها سمبلی از رفتارشناسی اجتماعی ما هستند. کس//ی با کسی گفت و گو و مناظره نمیکند و کسی تحلیل نمیکند. سرافکندگی نتیجهای اس//ت که از رفتار و سخنان بعضی نامزدها به جامعه تزریق میش//ود. حتی این مقط//ع میتواند به عنوان یک ش//اخصه در تعیین میزان ناراحتی و افس//ردگی در جامعه م//ا مورد واکاوی قرار گیرد. آیا میدانید چند درصد از اقشار روشنفکر و باسواد جامعه ما از دیدن مناظرهها به بیماری افس//ردگی دچار شدند؟ اینها ادعا نیست بلکه شواهدی هستند که در صورت نیاز به راحتی قابل اثبات بوده و برای همیشه خواهند بود. این نوع شادی کامال مشهود است ما ب//ا این اوص//اف و با هرآنچ//ه که همه میدانی//م در جامع//ه رخ داده و میده//د به آس//تانه انتخابات رفتیم و مش//ارکت کردیم. اکن//ون زمانه بع//د از انتخابات اس//ت. گویی جامع//ه منتظر چنین وضعیتی ب//ود تا روی دیگری از آزمون مدنیت ایرانی را تجربه کند. فارغ از پیروزی و شکس//ت نامزدهایی که در انتخابات شرکت داشتند، یک تکاپوی برجسته در جامعه احس//اس میشود. میل و شوق به تغییرات، برآورد مشارکت برای شرایطی بهتر باعث تحرکی مطلوب درجامعه ش//ده است. حتی کس//انی که نامزد مورد نظرشان در این کارزار انتخابات//ی رای نیاورده به دنبال تحقق خواستههایش//ان هس//تند. این آرزوی تحقق خواس//تهها چه در قالب فردی و چه در قالب جمعی و اجتماعی نوعی س//رزندگی در رفتار و مناس//بات مردمی ایج//اد کرده که تا دیروز خبری از آن نبود.

آی//ا این پویایی یا بهتر بگویم این ش//ادی دوام خواه//د داش//ت؟ آیا ای//ن پویایی نوید روزهای//ی پرمنفعت را برای اجتماع ایرانی به همراه خواهد داش//ت؟ باید دید و منتظر بود. دس//تکم برای امسال بیشک جامعه چنین ش//ادی را حق خود میداند و برای تداوم آن اصرار و پافش//اری خواهد ک//رد. اما تداوم آن منوط به توجه دولتمردان و دس//تاندکاران امر خواهد بود.

چ/ه کنیم تا ش/ادی و پویایی پابرجا باشد!

خواس//ت مشروع مردم در چارچوب قانون متضمن و منتج به این وضعیت ش//ده است. از هم//ه مهمتر آرزوی وقوع رخدادهایی بهتر در راس//تای بهبود وضعیت معیشتی، توسعه فرهنگی و تداوم رشد اجتماعی باعث سکون ش//ادابی در جامعه شده اس//ت. حاال اما این س//کون اگر به هماناندازه ت//داوم پیدا نکند یا مورد بیمهری ق//رار گیرد، طبیعی خواهد ب//ود که رفتهرفته فراموش ش//ود و باز دوباره ش//رایط دل نگرانی و اضطراب از آمدن آینده در جامعه رشد خواهد کرد. پس وزنه سنگین این مناسبات این بار بر دوش کسانی است که مردم آنها را برای تحقق وعدههایشان انتخاب کردهان//د. دولتمردان در هرمق//ام و منصبی بسیار خوب میدانند که رمز بقای ساختارهای سیاسیشان منوط به همدلی و همکاری آحاد مختلف مردم با آنها در اداره اجتماع است و در نتیجه انتظار میرود این فرصت را به بهترین وج//ه ممکن به ثمر برس//انند. رمز تداوم این حمایت که از پس ش//ادی و پویایی مردم به وقوع پیوسته، توجه به اصل آن است. این توجه در وضعیت جامعه فعلی ما بس//یار مهم است و رفته رفته اهمیتی بیش از گذش//ته خواهد یافت. پس خط موجود میان سیاستمداران و مردم باید به صورت زنجیرهای به ارتباطی بین مردم و دولت تبدیل شود، نه تبدیل به حریمی بین این دو اصل تحقق جامعه مدنی. شادی برای هر جامعهای نعمت است جامعه ایرانی، این روزها رمز تداوم شادی خ//ود را در تداوم توجه به وضعیت اجتماع و سیاس//ت و اقتصاد خود دانس//ته است و بنابر همین اصل این بار نه از سوی دولت بلکه در یک حرکت ذاتی میخواهد خود نیز در تداوم این شادی و پویایی سهیم باشد. کارنامه شعور اجتماعی و از همه مهمتر شعور سیاسی مردم نشان از یک تحول بسیار اساسی میدهد. این تحول اساسی هرچه که باشد نشان از خواسته اجتماع به منظور توسعه این پویایی و شادابی دارد. جامعه تنها به شادابی تمایل ندارد چراکه میدان//د این امر با تالش و همت و اتحادملی و دین//ی تحقق پیدا ک//رده و از این رو اگر بنا بر تداومش باش//د، باید زحمت فراوانی در راه ماندگاری و نهادینه ش//دنش نیز صرف شود. پس این شادی و طراوت میتواند بزرگترین نش//انه و ابراز عقیده در راستای رای مردم به مدنیت نوین ایرانی باش//د؛ مدنیتی که صالح میداند یارانه افزوده و به دروغ فربه ش//ده را رها کند و آگاهانه از سرمایهای که بناست در راه توسعه پایدار هزینه شود حمایت کند. این آگاهی و ش//عور هرچه که باشد و هست چون اینجا قصد تحلی//ل آن را نداریم، بیانکننده تغییر کیفیت تمایالت و ش//ادیهای عمومی در اجتماع ایرانی نیز است. این تغییر پویایی و شادی، نشان میدهد که تعریف شادی نیز بسیار ریشهای تغییر کرده است. شادی دیگر در تهیی//ج از یک قهرمانی در لیگ فوتبال یا مسابقه جهانی نیست.

شادی این بار از پس تحقق عدالت اجتماعی و رس//یدن کشور به اس//تانداردهای جهانی و همچنین تحقق مطالبات بحق و مش//روع در همه زمینهها سر بر میآورد. شادی مردم ایران از این رو میتواند مهمترین س//رمایه و پشت گرمی سیاستمدارانی باشد که افتخار پوشیدن لباس خدمت به آنها نصیبش//ان شده است. چنین س//رمایهای هرچقدر بیشتر و مستدام باش//د، به هماناندازه توس//عه همهجانبه در کش//ور ش//کل ایرانیتر و پابرجاتری به خود خواهد گرفت.

پ//س ش//ادی، ط//راوت و پویای//ی جامعه ایرانی پس از انتخابات ریاستجمهوری اخیر، بزرگترین معیار برای تعیین سرنوشت و آینده ایران خواهد بود.

جامعهایرانی،اینروزهارمزتداومشادیخودرادرتداومتوجهبهوضعیت اجتماع و سیاست و اقتصاد خود دانسته است و بنابر همین اصل این بار نه از سوی دولت بلکه در یک حرکت ذاتی میخواهد خود نیز در تداوم این شادی و پویایی سهیم باشد

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.