نعل وارونه لورنس!

Jahan e-Sanat - - صفحه اول - نگاه سردبیر massoudmehr@yahoo.fr

مسعود سليمي- لورنس عربستان كار تحسينبرانگيز، به تعبيري شاهكار فيلمساز برجسته بريتانيايي ديويد لبن را اگر امروز يعني پس از 55 سال كه از ساختش ميگذرد، يك بار ديگر ببينيم، دستكم به بخشي از آنچه امروز دعواي چندضلعي شيوخ خليجفارس را توجيه و مستند ميسازد، پي ميبريم.

هنگامي كه توماس ادوارد لورنس، افسر ارتش بريتانيا با عالقه فراوان و اطالعات زيادي در زمينه سياست و فرهنگ خاورميانه به عنوان رايزن نظامي در هنگامه جنگ جهاني اول از س//وي لندن برگزيده ميشود تا رهبران عرب سرزمين حجاز را كه تحت تسلط امپراتوري رو به زوال عثماني قرار داشتند عليه تركها و امپراتوري آلم//ان متحد كن//د، تنها به دليل مس//ايل جنگ//ي، يعني نبرد متفقين عليه متحدين نبود بلكه همانگونه كه تقسيمبنديهاي برآمده از قرارداد ورساي هم گواهي ميدهد به طور خاص لندن ه//دف اس//تراتژيك بلندمدتي را در س//ر ميپروران//د كه جدا از اختالفات س//رزميني، به بهرهبرداري از منابع نفتي خاورميانه هم مربوط ميشد.

لورنس عربستان غير از جذابيت سينمايياش به گونهاي مفيد و منحصر شكلگيري تاريخي كشوري كه امروز به پادشاهي عربستان معروف است را هم به نمايش ميگذارد.

در سالهاي آغازين دهه 07، مصادف با نزول قدرت استعماري بريتانيا در خاورميانه و در شرايطي كه ايران در راه ابرقدرتي منطقه گامهاي بلندي برميداشت، طرح اتحاد شيخنشينهاي كوچك حوزه خليجف//ارس به اجرا درآمد ك//ه در اين بين قطر كه نزديك به 12 كيلومتر وسعت داشت در اين مجموعه قرار نگرفت تا جايي كه امروز به تنهايي در تمام زمينهها با توجه به ثروت عظيم گازي خود بهعنوان يك پاي روابط و تنش منطقهاي و جهاني قد علم كرده است.

زماني كه لورنس عربستان منطقه را مثل كف دستش ميشناخت و لندن ميدانست كه سقوط امپراتوري عثماني گريزناپذير است و شرايط براي بهرهبرداري مناسب، هيچكدام نه لورنس و نه اتاق فكر لندن، آيا ميدانس//تند در سالهاي واپسين هزاره سوم ميالدي، با روي كار آمدن ش//يخ جواني در قطر از رگ و ريش//ه همان قبايل سرزمين حجاز، اينك قرار است برخالف گذشته به آتش زير خاكستر جاهطلبيها و اختالفات شيوخ دامن زده شود!

دعواي چند ضلعي شيوخ عرب، جدا از منظر تاريخي، از اهميت اس//تراتژيك ف//راوان و خطرناكي براي منطقه هم برخوردار اس//ت چراكه با ترك برداشتن اجماع رياض، نقشه راه خاورميانه در خطر فروريزي قرار ميگيرد.

اگرچه قطر در دوران ش//يخ حمد هم با عربستان مشكل داشت اما از زماني كه شيخ تميم جوان، پدر را محترمانه خانهنشين كرد، بلندپروازيها و سياست چندگانه دوحه، نوعي ناشيگري و بيثباتي منطقهاي و جهاني به خود گرفته است.

در جه//ان بدون مرز امروز و در حالي كه خاورميانه مانند بمب ساعتي، هر لحظه كره خاكي را به ويراني تهديد ميكند و از آنجايي كه قطر هيچ گاه و هرگز بدون يار و ياور متعدد و متضاد، ياراي قد عل//م كردن ن//دارد و در نهايت با توجه به »قاعده بازي« در صورت ادامه دعواي شيوخ خليجفارس، بازيگران منطقه از مسكو و تهران و آنكارا گرفته تا لندن و واش//نگتن در كنار مصر و امارات و ... وارد ميدان خواهند شد؛ شرايطي كه بيترديد به سود صلح در خاورميانه نخواهد بود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.