ناهمخوانیمسوولیتبااختیارعمل

Jahan e-Sanat - - News -

محم/د میالنی- در س//اختار نظام اداری و دولتی ایران بر اس//اس هر سیستم و سامانه سیاس//ی؛ ارگانها و نهادهایی هس//تند که به الزام نباید سیاس//ی باشند و هدف از تشکیل چنین ارگانها یا نهادهایی به الزام رس//یدگی به مطالبات و بخ//ش قابل توجهی از نیازها و مطالبات مردمی اس//ت که به ش//أن مدنی و ش//هروندی آنها بستگی داشته و مربوط است. اگرچه در اغلب نهادهای وزارتخانهای ما چنین بخشی به منظور توجه به نیازهای مردمی وجود دارد اما این نهادها به منظور حلقهای رابط میان دولت و مردم نقش بایس//ته و درخور توجهی ب//ازی میکنند که نمون//هاش را نمیتوان به عین//ه در هر وزارتخانه یا ارگان دولتی محض دیگری پیدا کرد.

در ای//ن مجموع//ه از قضا نظ//ر به چنین س//اختارهایی را مدنظ//ر ق//رار میدهیم تا با آسیبشناسی میدانی و محیطی آنها صرفا از جنبه مدنی، به این نتیجه برسیم که آیا چنین نهادهایی تا امروز نقش درست و وظیفه اصلی خود را ایفا کردهاند یا خیر از س//وی دیگر آیا توجه به این ارگانها و نهادها به آن اندازهای که اهمیت و اعتبار اجتماعی دارند، صورت میگیرد یا نه چرا که در س//الهای اخیر به عینه دیده میشود این ارگانها تا چه اندازه مورد بیمهری و ع//دم توجه قرار گرفتهاند که نهتنها قادر به انجام وظایف خود نیستند بلکه به معنای واقعی کلمه به دلیل وجود مش//کالت و عدم توانایی در مواجهه با مشکالت و مسایل مردمی، نقش منفی در راستای معرفی دستگاههای مردمی زیرمجموع//ه دولت در حوزههای سیاس//ی و اجتماعی و اقتصادی نیز بازی میکنند. یکی از این ارگانها سازمان بهزیستی کشور است. این س//ازمان بس//یار مهم اگرچ//ه هیچگاه به عینه مورد بیمهری و کمتوجهی از سوی نهاد دولت قرار نگرفته اس//ت اما در عین حال عدم توجه کافی به طرحه//ا و مجموعههای تحت تکفل این س//ازمان و اصرار بر انجام مناس//ب ماموریتهای س//ازمانی بهزیس//تی بدون در نظر گرفتن مشکالت عمومی و نبود امکانات، علنا این نهاد را در وضعیت تحلیلهای متعدد مدیریتی قرار داده و همچنین انتقادات جدی را متوجه این سازمان از قبیل کارکرد نامناسب سایر مراکز و سازمانها کرده است. مبنای اجرایی سازمان بهزیستی مهمترین و کاملترین جملهای که در وصف این س//ازمان آمده، این ساختار را از مهمترین نهادهای حمایتی دولتی برشمرده که از طریق بودج//ه عمومی ب//ه افراد معل//ول و محروم و نیازمند حمایتهای بیشتر، در راستای تحقق آرامش، رفاه حداقلی و امنیت در جامعه کمک میکند. این س//ازمان بعد از پیروزی انقالب از ترکیب و ادغام چندین بنیاد خیریه و اجرایی با ابتکار محمدعلی فیاضبخش و مطالعات این شهید گرانقدر رسما تبدیل به سازمان بهزیستی کل کشور شد و پس از فراز و نشیبهای اداری و قانون//ی طی این س//ه دهه در نهایت پس از تیرماه سال 1390 و بر اساس قانون ادغام سه وزارتخانه تعاون، کار و رفاه و تامین اجتماعی، سازمان بهزیستی کشور به زیرمجموعه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ملحق شد.

در ای//ن ارگان بزرگ و وس//یع که یکی از متعالیترین نهادهایی است که از سوی دولت هدف رسیدگی به آسیبها و مشکالت مردمی را دارد، در زیرمجموعه حمایت از افراد ناتوان و نیازمند به حمایت در یک دستهبندی کلی قریب به 35 وظیفه و ماموریت اساسی در شرح وظایف این س//ازمان تعریف ش//ده که حیات پویای این س//ازمان منوط و موظف به اجرا و ارائه خدمات تحت گستره این وظایف ذکر شده اس//ت. در هر کدام از سندها و چشماندازهای توسعه و برنامههای دولت در راستای پیشرفت و توسعه و تحقق عدالت همگانی همیشه سهمی برای بهزیستی لحاظ شده و در حال حاضر این سازمان منطبق با برنامهها و دستورالعملهای اجرایی که مطابق قانون به این س//ازمان ابالغ میشود، انجام وظیفه میکند. بودجه و اعتبارات سازمان بهزیستی یکی از بزرگترین مش//کالت این سازمان، مشکل بودجه کافی در راستای تحقق وظایفش ب//وده و هس//ت. تقاضا و ارائه س//رفصلها ...و ب//ه منظور افزایش بودجه س//االنه با توجه به رایزنیه//ای متع//دد و پیدرپی در راس//تای تحقق این مهم ولو در ابعادی کمتر از خواسته و مطالب//ات اصل//ی، علنا بس//یاری از کارها و فعالیتهای این سازمان را محدود میکند و به نوعی کامال محسوس بیماران یا نیازمندان این سازمان از نداشتن شرایط الزم و مطلوب نسبی همیشه با نگرانیهای عدیدهای مواجه بوده و هستند. با توجه به نهادهای زیرمجموعهای در دولت که نهتنها دارای چنین حساس//یتی به لحاظ عملکرد سازمانی در مقایسه با بهزیستی نیس//تند اما عمال و علنا شاهد چنین نقصها و نابرابری مش//هودی هستیم، بنابراین به نظر میرس//د توجه و تامین منابع مالی بهزیستی ب//ه نوبه خود میتواند میزان اهمیت دولت به این بخش و سایر ارگانها و نهادهای ارتباطی با مردم و آحاد جامعه را نشان دهد. همانطور که اش//اره شد، نظر به اینکه این سازمان یکی از نزدیکتری//ن مب//ادی ارتباطی در خصوص وضعیت دولت در تقابل با مردم است به همان میزان نیز شرایط اقتصادی کلی نیز بر کارکرد این س//ازمان تاثیر مس//تقیم میگذارد. برای مثال به همان اندازه که کش//ور از تحریمهای تحمیلی س//الهای گذشته و اخیرا ضربههای نابرابری را متحمل ش//ده، به همان اندازه نیز این س//ازمان از این وضعی//ت در امان نبوده و مشکالتی بر مشکالتش نیز افزوده شده است. از وضعی//ت درمان اعتیاد و ایجاد مراکز مدرن ترک اعتیاد تا واردات داروهای موردنیاز برای افراد تحت نظارت بهزیستی از معلوالن گرفته ت//ا بیماران خاص روانی، همه به نوعی در این وضعیت متاثر از شرایط تحمیلی بر این سازمان بوده و هستند. قشر عظیم به واقع تحت تکفل این س//ازمان نیز به اندازه مناس//بات تورمی و افزایش هزینههای معمولی و سطحی زندگی و دارو و درمان نیز تحت تاثیر ش//رایط عارض بر این س//ازمان میشوند و بالجمله و باهم در شرایط بحرانی ادامه حیات میدهند. با توجه به چنین حساس//یتهایی ک//ه از قضا هرروز ب//ر میزان آنه//ا افزوده میش//ود در واقع باید گفت داش//تهها و امکانات این س//ازمان بدون هیچ تعارفی، متناسب با وضعیتهای بحرانی باالخ//ص در حوزه بحرانهای اجتماعی و نیز درمانی نمیتواند باش//د و هرروز نسبت به روز گذشته هرچقدر بر نقش و اهمیت این سازمان افزوده میش//ود به همان ان//دازه نیز امکانات و اختیارات این س//ازمان با کاهش ملموس//ی روبهرو میشود.

افزایش طالق و آسیبهای اجتماعی حاصل از آن در پوش//ش دادن خانوادهها و افراد از این بالی اجتماع//ی و افزایش اعتیادهای خاص که درمان صرف و از همه مهمتر توجه به درمان آنها از ح//وزه اختیارات کمپها و مراکز ترک اعتیاد خصوصی خارج اس//ت، به همان اندازه اهمیت دارد و در عی//ن حال نبود بودجه کافی و ضعف در امکانات بهزیس//تی را برجس//ته میکند که تهی//ه و واردات داروهای مورد نیاز برای بیماران صعبالع//الج و خاص نیز که با این مش//کالت دست و پنجه نرم میکنند، منجر به بروز چنین وضعیتی میشود. در این راستا اگر بنا را بر ذکر و تعدد مش//کالت موجود در سازمان بهزیستی بگذاریم به همان اندازه آسیبشناس//ی مناسب و موجه این سازمان به درستی تحقق نمییابد که بخواهیم بنا را بر وضعیت بودجه و همچنین کیفیت و تعدد مراجعهکنندگان به بهزیستی یا افراد تحت خدمات درمان و س//ایر خدمات این سازمان بگذاریم. درست همپای این مساله، در عینحالکهبیانوضعیتدرقالبهمینجمالت نشان از گستردگی و تنوع معضالت و مشکالتی دارد که سازمان بهزیستی به وفور با آنها مواجه است، به همان میزان نیز باید ظرفیتهای انسانی در راستای تحقق این مسایل مورد نظر قرار گیرند به این معنا نیروهای زبده و کارآمدی که بتوانند ماموریتهای این سازمان را انجام دهند و بر اصول تعهدی این سازمان لباس تحقق بپوشانند، باید آموزشهای مدون و منظمی داش//ته باشند که عمال نه به معنای عدم توجه به این مهم بلکه به معنای حجم زیاد ماموریتهای این سازمان علنا فراهم بودن نیروهای موردنیاز برای این سازمان، به نوبه خود یکی از مشکالت تحمیلی بر عملکرد این سازمان محسوب میشود.

از همه مهمتر ادعای رسیدگی به وضعیت س//ازمان بهزیس//تی و تامی//ن همهجانبه این س//ازمان در فحوای کالمی خود به واقع تایید روزاف//زون و بیش از ح//د مراجعات مردمی و اقش//ار نیازمند به این س//ازمان است که علنا اگرچه گریزی از واقعیت نیست اما افزایش همه مشکالت نیز نشاندهنده وضعیت نابسامان و بحرانی از جامعه ماس//ت ک//ه هر روز با حجم عظیم//ی از نیازمندان به خدمات بهزیس//تی مواجه است.

برای مثال افزایش طالق و مش//کالت آتی ناش//ی از آن، از بیسرپرس//تی زن//ان در این فرآیند گرفته تا کودکانی که سرپرس//تی آنها را هیچک//دام از طرفین برعهده نمیگیرند، تا افزایش صدمات و لطمات ناشی از بروز اعتیاد و نیز بیماران روانی که درصد قابل توجهی از آنها در اثر همین ضربههای شدید اجتماعی و بحرانهای زندگی دچار این معضالت شدهاند؛ دقیقا نشاندهنده عدم ادای درست وظیفه سایر نهادها از خان//واده گرفته تا آموزش و پرورش ...و است که در واقع پایان مسیر این بخش از زندگی آنها به بهزیس//تی ختم ش//ده است. از این رو وقتی سازمان بهزیستی را مورد واکاوی و تحلیل قرار میدهی علنا با ارگان خستهای مواجه میشوی که لحظهای آرامش منوط به کاهش معضالت اجتماعی ندارد. باالخص در س//الهای اخیر که آم//ار تکاندهنده طالق و ازدیاد آن، مصرف مواد مخدر و شیوع حداکثری آن در کش//ور و همچنین بسیاری از مشکالت اجتماعی نظیر فرار دختران و پس//ران از خانه و افزایش آمار و مش//کالت ب//ه وجود آمده از قبیل زن//ان خیابانی و عملکرد آنها س//المت اجتماعی ما را به عینه و بس//یار جدی تهدید میکند. چنانچه در مدت زمان مشخصی بشود نمودارهای درس//ت و قابل قبولی در راستای کاه//ش معضالت و بحرانهای اجتماعی ارائه کرد، چه بس//ا سازمان بهزیس//تی با توجه به همه مش//کالت موجود و وظای//ف بزرگی که در این راس//تا دارد، ب//ه نوبه خود از مهمترین و ارزش//مندترین معیارها در راستای عملکرد مطلوب در کارنامه دولت میتواند تلقی شود.

این بزرگترین آس//یبی است که مجموعه بهزیس//تی متحم//ل آن میش//ود، ام//ا برای ریشهیابی این صدمات هیچ کار درستی انجام نمیش//ود و به هیچ عنوان نیز تعجب نخواهد داشت که گفته شود: نارساییها و کمکاریهای آموزش و پرورش، آموزش عالی، کار، ورزش و جوانان و.... به معنای درست کلمه به سازمان بهزیستی ختم میش//ود. به یک معنا جامعه اگر وظایفش را به درس//تی و دقت انجام دهد چرا لطمات و معضالت آن نس//بت به گذشته بای//د افزایش یابد. به نوعی صدمات و لطمات تربیت درست کودکان و نوجوانان و جوانان در نهاد خانواده و تربیت آموزشو پرورش در آینده متوجه بهزیستی میشود. نهاد خانواده تحت تعلیم عوامل و عوالم نادرست طالق، بحرانهای خانوادگی را دامن میزند و ثمره این بحرانها دامن سازمان بهزیستی را میگیرد. در این سو کلیه برنامههای نادرس//ت یا کوتاهی عواملی که وظیفه صیانت و رس//یدگی به ساحت امور جوانان را دارند نیز به نوعی بار بر زمین مانده را ک//ه حاال در اثر بیتوجه//ی به هزاران آفت ناروا دچار ش//ده است را به سازمان بهزیستی تحوی//ل میدهند.همی//ن یک مث//ال کلی به صورتی کاملترین مراحل و مراتبی که چگونه و چطور مشکالت وارد گردونه سازمان بهزیستی میشوند و همچنین در این سازمان به الزام باید طبقهبندی شوند را نشان میدهد.

درهمین راس//تا یکی از م//واردی که بحق وضعیت این س//ازمان را در میان مردم گنگ کرده، عدم آش//نایی صحی//ح مردمی و اذهان اجتماعی با فرآین//د ارائه خدمات و همچنین شناخت ساختار بهزیستی در کشور است.

اگرچه این سازمان نیازی به هیچ تبلیغ یا بیان مطلوبی از عملکرد و وظایفش ندارد، اما به آن معنا نیز نباید تلقی شود که آحاد جامعه به امور انجامی از سوی این سازمان نباید واقف باشند. برای مثال مساله مهم غربالگری که از مهمترین وظایف سازمان بهزیستی است، نشان از توجه به س//اختارهای اساسی و بنیادی این مه//م در کش//ور دارد، در صورتی که کمترین میزان اطالعرس//انی در این خصوص ترجیحا در میان اقش//ار جوان جامع//ه صورت گرفته اس//ت. ع//دم تبلیغات و اطالعرس//انی چنین وظایفی که خطمش//ی صحیح و اصولی برای کشور دارد، همیشه به ضرر سازمان بهزیستی تمام ش//ده و در عین ح//ال که چنین حجم عظیمی از خدمات را ارائه و ماموریتها را انجام میدهد دقیقا با بروز یک مورد خاص، کارکرد این س//ازمان به عینه زیر سوال میرود. کافی است که برخی اعتراضها و گلهگذاریها جنبه عمومی و رس//انهای پی//دا کنند، دقیقا چنین پیشبینی که اکنون عنوان شد تحقق مییابد. برای نمونه پخش فیلم مردی که مدتی پیش با پایی مصنوعی از شرایط موجود و عدم توان به منظور تهیه پای مصنوعی جدید گله داشت و عنوان میکرد چند س//ال اس//ت بهزیستی هی//چ بودجهای برای حل مش//کل او ندارد و پیگیری دوباره را ش//رم میدانست چراکه هر بار با چهره تاس//فبار عوامل اجرایی س//ازمان و بخش مربوطه در بهزیستی روبهرو میشود، دقیقا ش//رایط نامطلوب//ی از وضعیت بودجه و اعتباراتی را نشان میدهد که عدم تحقق آنها، این مجموعه عظیم را با مس//ایل اساس//ی در راس//تای عدم تحقق به وعده و ماموریتهای محوله نشان میدهد.

در همی//ن راس//تا یک//ی از مهمتری//ن دغدغهه//ای اصل//ی ب//رای ای//ن س//ازمان و همچنین دس//تاندرکاران این مجموعه بحث بودجه س//االنه در این س//ازمان است. اگرچه بودجه الزامی برای این س//ازمان در هر س//ال با پیگیریه//ای مختلف در بخشهای جزیی افزایشهای تقریبا چنددرصدی مییابد اما این بودجه به نوبه خود گویای پوشش بخشهای اضافهشده به مشکالت و معضالت این سازمان نمیتواند باشد. این فرآیند به نوبه خود توانسته تا حدودی بخشه//ای ثابت اما مازادی نظیر مس//تمری و مس//تمریبگیران این س//ازمان را افزای//ش ده//د. اگرچه یک//ی از بزرگترین مشکالت این س//ازمان دقیقا در عدم تناسب میزان مستمری پرداختی به مستمریبگیران است و همیشه یکی از انتقادات اساسی به این میزان پرداختی است اما در تحلیل عملکرد و فرآیندهای بهزیستی متوجه میشویم بسیاری از م//وارد خ//اص از جمله ایجاد و گس//ترش اورژانس اجتماع//ی و همچنین ایجاد متداوم مراکز س//اماندهی ترک اعتیاد برای معتادان و جلوگیری از کارتنخوابی میتوانند تنها دو مورد از وظایف اصلی این سازمان باشند که به نوع خود اگرچه همیشه افزایش نسبی در تعداد مراکز و تنوع خدمات ارائهش//ده وجود داشته اما علنا نتوانس//ته حجم ورودی این معضالت را کاهش دهد.

در این راستا بدنه انسانی سازمان بهزیستی همانط//ور که اش//اره مختصری به آن ش//د، ب//ه جد نیاز به یک تامی//ن جدی و همچنین ایج//اد و آموزش تخصصهای الزم مترادف با ماموریتهای این سازمان دارد چراکه در این وضعیت آسیبشناسی سازمان محیطزیست یا با تامین کامل بودجه و حتی افزایش بخش م//ازادی بودجه به منظور توس//عه خدمات و تاسیس نهادهای ذیربط زیرمجموعه بهزیستی در شهرهای کوچک نیازمند، میتواند به ادامه حی//ات مطل//وب و موثر خود دلگرم باش//د و همچنین با افزایش نیروی متخصصی که بتواند حجم مراجعات و معضالت را با شیوههای نوین روانمددکاری و مشاورههای سازنده در راستای بهبود و آمادهسازی افراد آسیبدیده به منظور حضور دوباره در جامعه احیا کند.

اگرچه نزدیک به 14 سال از حیات اجرایی بهزیس//تی میگ//ذرد و کارنامه مطلوبی نیز با توجه به همه مش//کالت قابل ارائه دارد اما به منظور تداوم موثر در مقام یک س//ازمان مورد نیاز و حیاتی برای کش//ور بای//د وارد زمانهای جدید از کارکرد خود ش//ود تا بتواند در تداوم خدمات، کنترل معضالت و همچنین افزایش امید در میان اقش//ار آسیبدیده و آسیبپذیر اجتماعی و از همه مهمتر بیماران صعبالعالج نقش جدی و اساسی بازی کند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.