قمار بی سرانجام سعودی ها

Jahan e-Sanat - - News -

گروهسياسي- قطر اين روزها برادر ناخلف كشورهاي حاشيه خليجفارس به ويژه عربستان شدهاستتاباوجودفشارهايشديدبينالمللي نقش اساسي و حساس خود را در خليجفارس بازي كند. پنجم ژوئن 2017 بود كه عربستان اع//الم كرد كليه روابط خود را با اين كش//ور كوچكعربيقطعميكند.قطعرابطهعربستان با قطر به عنوان برادر بزرگتر ائتالف كشورهاي عربي حاشيه خليجفارس به معني گردن نهان ساير كشورهاي عربي به فرمان عربستان بود. بعد از آن بحرين، امارات متحده عربي، مصر و ليبي ...و هم در كنار عربس//تان قرار گرفتند و با قطع رابطه با قطر خوشخدمتي خود را به سعوديها نشان دادند. اخراج قطر از كشورهاي ش//وراي همكاري خليجفارس فصل تازهاي را براي كش//ورهاي منطقه رقم ميزند كه البته شايد مهمترين دس//تاورد آن ترك ديوارهاي اتحاد كش//ورهاي عربي باش//د. قط//ع روابط اقتصادي و سياسي، بستن مرزهاي زميني و هوايي، بيرون كردن اتباع قطري از كشورهاي عرب//ي و حتي اتخاذ تدابيري براي اعالم جرم براي كس//اني كه با قطريها همدردي كنند، نشان از ناراحتي عميق كشورهاي خليجفارس از رفتار سياس//ي قط//ر دارد. قطر در روز پنج ژوئن از س//وي كش//ورهاي عربي با اين اتهام بيرون انداخته شد كه از گروههاي تروريستي همچون اخوانالمسلمين دفاع ميكند. اتهامي كه تقريبا از سوي بيشتر تحليلگران سياسي رد شد و علت آن هم اين بود كه حمايت قطر از اين گروهها به امروز و ديروز برنميگردد و اين دليل محكمي نيست كه ناگهان رگ غيرت اعراب را برانگيزد. بيشتر گردانندگان صحنه سياسي ميدانس//تند اين قطع رابطه ناشي از حمايت قط//ر از ايران اس//ت. در حقيقت ماجراي اين رفتارهاي قهرآميز اعراب از اظهارات امير قطر و انتشار آن در خبرگزاري رسمي اين كشور آغاز شد. تميم بن حمد آل ثاني در حمايت از ايران گفته بود: »ايران يك قدرت اسالمي است و هيچ عقالنيتي در دشمني با ايران وجود ندارد. ايران يك قدرت اصلي براي حفظ و ثبات در منطقه اس//ت.« او البته در گفتههايش از اسراييل و آمريكاهمپيمانهميشگيعربستانهمسخن گفته بود كه اين سخنان به هيچ روي به مذاق مقامات رياضي خوش نيامد و بهانه خوبي به دست آنها داد تا با واكنشي تند ضربه سنگيني به قطر بزنند. اگرچه اين سخنان به سرعت در همان روز انتشار از سوي مقامات قطري تكذيب شد و هك شدن سايت خبرگزاري قطر عامل اصلي انتشار اين حرفا معرفي شد اما كشورهاي عربي زير بار اين توجيه نرفتند. ريشهايناختالفاتازكجاست؟ قطر يكي از ش//ش عضو شوراي همكاري خليجفارس اس//ت كه حاال از اين شورا بيرون انداخته شده است و اين به معناي يك تركيب جديد سياس//ي در منطقه اس//ت. عربستان همواره ميخواست براي افزايش قدرت خود و براي آنكه بتواند به جاي ايران بازيگر اصلي عرصه سياس//ي در خاورميانه باشد دست به يك ائتالف بزرگ از كشورهاي عربي بزند اما ش//يطنتهاي قطر و كمتوجهي به عربستان باعث شد تا آنها تصميم بگيرند اين كشور را از مدار روابط خود خارج كنند. خروجي كه البته در عرصه بينالمللي نخستين نتيجه آن برهم خوردن توازني است كه عربستان به دنبال است. با اين حال قطر كه كليه روابط ديپلماتيك خود را با عربستان و كشورها قطع كرده با آمادهباش نيروهاي نظامي خود منتظر برخورد با هرگونه حملهاحتماليازسويائتالفاعرابوعربستان است. اما مهمترين سوال اين است كه چرا قطر بايد حامي بزرگ خود را از دست بدهد و تن به تحريمهاي سخت از سوي شوراي همكاري خليجفارس بدهد. هرچند كه اصليترين عامل اين تنشهاي حمايت مستقيم قطر از ايران است اما عوامل ديگر نيز در اين تنشها بيتاثير نبوده است. براساس گفته تحليلگران سياسي اين دو كش//ور از سالهاي دور به دليل آنچه دخالتهاي بيشمار عربستان ناميده ميشود با هم كش//مكش سياس//ي دارند. عربستان و قطر به دليل آنكه مرز مشترك دارند همواره برسر اين مرز مشترك با هم اختالف داشتهاند و حتي طي س//الهاي گذشته و در دهه 90 تنشهاي نظامي هم گريبانگير آنها بوده است. با اين وجود اما س//وال مهم اين اس//ت كه آيا اي//ن تنش و بحران منطقه فرصت مناس//بي را براي بهرهبرداري سياس//ي ايران از منطقه فراه//م ميكند يا اينكه خروج قطر، ش//وراي همكاري خليجف//ارس را تضعيف ميكند؟ با وجود آنكه اين تنش فرصت اقتصادي را براي ايران فراهم آورده اس//ت اما مقامات سياسي ايران از اين وضعيت ابراز نگراني كردهاند. عباس ملكي، كارشناس امور بينالملل و معاون امور بينالملل مركز تحقيقات اس//تراتژيك درباره گره پيشآمده در همكاري بين كش//ورهاي حاشيه خليجفارس با روزنامه »جهانصنعت« گفتوگو ك//رد. وي مهمترين عامل تغييرات رفتار عربس//تان با كشورهاي منطقه به ويژه قطر را ناش//ي از تغييرات ساختاري حاكمان س//عودي در داخل كش//ور عربستان دانست. ملكيدراينبارهگفت:»بهنظرميرسدمسايلي كه در خليجفارس پيش آمد، نشان از دو روند دارد؛ نخست مربوط به هيات حاكمه عربستان سعودي است كه روابط بينالملل آنها را ميتوان از طري//ق مدلهاي رفت//اري تصميمگيران و سياستمداران و مسايل رواني آنها توجيه كرد. به نظر من در عربستان گروه جديدي در حال روي كار آمدن هستند كه از لحاظ شخصيت رواني ميخواهند عربستان در منطقه قوي و منحصربهفرد باشد و رقيبي هم نداشته باشد.« وي اف//زود: »نارضايتيها و گلههايي كه ملك سلمان و محمد بن سلمان، نايب وليعهد از قطر داشتند به قدري زياد بود كه آنها را واداشت با پرداخت هزينههاي گزاف به آمريكا و البي با ديگر كشورهاي عربي با قطر قطع رابطه كنند. به نظر ميرسد اين رفتارها نشانه تغيير رهبري در عربستان است و به احتمال زياد تا آخر سال ميالدي در سياستگذاريهاي عربستان خانواده نائفوكسانيكهغيرازاطرافيانسلمانهستند به تدريج حذف خواهند شد. اكنون شايد بتوان گفت محمد بن سلمان تصميمگير اصلي در عربستان سعودي است.«

ملكي با اش//اره به اينكه اختالفات قديمي ميان عربس//تان و قطر عامل اين قطع رابطه نيس//ت بلكه تحوالت جديد عربستان علت اصلي ماجراس//ت، اضافه ك//رد: »قطريها و آلسعود از يك خانواده هستند. خانواده آلثاني و خان//واده محمد ب//ن عبدالوهاب با يكديگر ارتباط خويشاوندي دارند و در مسايل سياسي و مذهبي تا امروز كمتر با هم اختالف داشتند. به نظر ميرس//د جداي از اختالف سياسي و مذهبي، اين رفتار و شخصيت كساني همچون محمد بن س//لمان است كه موجب شده كار ت//ا جايي پي//ش رود كه الج//رم با قطر قطع رابطه كنند.« وي وجود اختالفات مرزي ميان عربستان و قطر را عامل اين تنشها ندانست و گفت: »اختالف مرزي ميتواند ميان كشورها باشد و كشورها مشكل چنداني نداشته باشند. به طور مثال اختالفات قطر و عربستان بر سر رسانه الجزيره بيشتر از اختالف آنها در مسايل مرزي است ولي اينها هيچكدام باعث چنين حركت تند و س//ريعي كه همچنان هم ادامه دارد، نيست. اين نشان ميدهد كه مساله فراتر از جريانات مرزي يا رسانهاي است. اين رفتارها ناشي از مسايل داخلي عربستان است.«

اين استاد دانشگاه درباره رابطه ايران با قطر گفت: »ايران با قطر از سال1791 رابطه طوالني داشته است. البته با كشورهاي عمان و كويت هم اين رابطه وج//ود دارد. اگر بخواهيم فكر كنيم رابطه ايران با قطر بسيار نزديك بوده، اين درست نيست. اگرچه قطر اكنون در موقعيتي است كه ميتوانيم بگوييم به او ظلم شده اما قطر در همه اين س//الها در كنار ايران نبوده است. بعد از انقالب، سياست ايران در منطقه حكم ميكرد كه اختالفات را با اين كشورها به حداقل برساند. ميتوان فهرستي از بدعهديها و اختالفنظرهاي قطر با ايران ارائه كرد اما نكته اساسي در اين شرايط اين است كه فرصتي كه براي ايران هست يك فرصت دوگانه است؛ اول آنكه با قطر روابط خودمان را گرم نگه داريم و اين روابط را بهبود بخشيم و فرصت ديگري كه براي ايران وجود دارد، اين است كه مشكالت خود را با عربستان حل كند چون باالخره بايد بهسمتيبرويمكهمشكالتراحلكنيمچراكه ماكشوريهستيمكهبهدنبالتوسعههستيمو توسعه ايران بدون ثبات منطقهاي امكان ندارد. مسايل متعددي ميان ايران و عربستان است كه اميدوارم موضوع حج و مذاكره درباره قطر دوبخشي باشد كه بتواند ما را براي مذاكره به عربستان سعودي نزديك كند.«

اين كارشناس امور بينالملل درباره اينكه خروج قطر از ش//وراي همكاري خليجفارس به نفع ايران اس//ت يا نه، گفت: »يادمان باشد كه قطر كش//وري است كه بزرگترين پايگاه نظام//ي آمريكا در آن اس//ت، روابط تجاري با رژيم صهيونيستي دارد و همان كشوري است كه در سوريه جانب تروريستها را گرفته است. با اين حال اين به معناي اين نيست كه ما با قطر رابطهخوبينداشتهباشيمچراكهوجهاقتصادي ما در رابطه با قطر بسيار مهم است و از همه مهمتر مساله گاز و تجارت آن است. ايران اولين دارنده گاز طبيعي در جهان است و براي همين بايد با قطر كار كنيم اما درباره شوراي همكاري خليجفارسبايدبگويممدتهاستكهپيشنهاد دادم ايران، عراق و يمن مس//تقل با ش//وراي همكاري خليجفارس ‪6+ 3‬ را تشكيل دهند. شايد االن يكي از پيشنهادهاي ايران ميتواند ش//وراي همكاري جديدي بين ايران، عراق، قطر و يمن باشد و شايد در آينده عمان هم به آنها بپيوندد. قطع روابط ايران و قطر اگرچه به لحاظ انساني غمگين است اما به لحاظ سياسي فرصتهايي را براي ايران فراهم ميكند.«

ملكي درباره اينكه آيا در نهايت عربستان از سياستهايجنگطلبانهخودپاپسميكشد، اظهار داشت: »در سياست، واقعيتهاست كه نتيجه را روشن ميكند. هيات حاكم عربستان دير يا زود ميفهمد كه حضورشان در يمن و جنگ عليه مردم يمن اشتباهي است كه بايد ازآنعقبنشينيكنند.مسايلسوريهبهتدريج به انتها ميرسد و عراق در نهايت به يك مشي مستقل رسيده و توانسته بين ايران و عربستان تعادل برقرار كند. در شش ماه آينده تا به قدرت رسيدن كامل خانواده سلمان مشكالتي را در بخشهاي مختلف منطقه خواهيم داش//ت و تهديداتي كه ميتواند در مساله نفت ايجاد شود يا هر مساله ديگري. به هر حال به نظر ميرسد حكام سعودي اكنون با همه درآمدها و منابعي كه دارند در منطقه قمار ميكنند.«

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.