شیوههاي اندازهگیري قاچاق

Jahan e-Sanat - - صفحه اول - ‪Asz9025@ gmail.com‬

علي سرزعیم- هر وقت بحث از تخمين قاچاقبهميانميآيد،اينسوالبهطورطبيعيبه ذهنمتبادرميشودكهقاچاقچگونهاندازهگيري ميش//ود؟ مگر نه اين اس//ت كه قاچ//اق امري غيررس//مي اس//ت پس چگونه در مورد آن آمار منتشر ميشود؟ در بحبوحه انتخابات كه بحث قاچاقمطرحشدهمگمركجمهورياسالميو هم ستاد مركزي مبارزه با قاچاق كاال و ارز در اين زمينهروشنگريهاييانجامدادندكهمتاسفانهدرآنفضاموردتوجهقرارنگرفت.شايد هماكنون كه فضا قدري آرامتر است، بهتر ميتوان به شيوههاي تخمين قاچاق اشاره كرد:اولمقايسهآماروارداتكشورباآمارصادراتكشورهايديگربهمقصدايراناست. به طور طبيعي كااليي كه به قصد صادرات به ايران ارسال ميشود، به عنوان واردات قلمدادميشود.بنابراينبايدايندوآمارباهمتطابقداشتهباشندولياگرميانآنها اختالفيوجودداشتهباشد،داللتبرقاچاقدارد.البتهبايدتوجهداشتكهدراينامر ظرايفي وجود دارد. يكي از اين ظرايف آن است كه معموال ارزش كاالهاي صادراتي برمبناي FOB محاسبه ميشود ولي ارزش واردات برمبناي CIF است و اين امر به طور طبيعي قدري اختالف ايجاد ميكند. نكته دوم آن است كه فاصله زماني انجام صادرات در يك كشور تا ثبت به عنوان واردات در ايران را بايد مورد توجه قرار داد. نكتهسومآناستكهبايدصادراتبهمقصدمناطقويژهوآزادراجداكرد.همچنين بايد به نقش كشورهاي واسط در انجام تجارت )مثل امارات( توجه كرد تا محاسبات اشتباهنشود.دوماستفادهازترازپرداختهاست.ترازپرداختهانشانميدهدكهورود و خروج سرمايه و كاال و خدمات به چه صورت بوده است. طبيعتا بايد تناظري ميان ورود و خروج كاال و خدمات و ورود و خروج ارز وجود داشته باشد اگر همه چيز از مبادي رسمي صورت گيرد. اما روشن است كه تفاوت ميان اين دو رقم و عدم تسويه آنهانشانگرميزانفعاليتغيررسمياست.بهطورسادهتفاوتارزوروديبهكشوروارز خروجيبهشكلرسميميتواندنشانگرميزانفعاليتغيررسميباشد.سوماستفادهاز تخمينهاياقتصادسنجياست.دراينشيوهتالشميشودمعادلهتقاضايواردات تخمين زده شود. روشن است كه متغيرهايي چون رشد اقتصادي و نرخ حقيقي ارز ازجملهمتغيرهايتشكيلدهندهاينمعادلههستند.مقداروارداتتخمينياگربيش از واردات رسمي باشد، داللت بر قاچاق خواهد داشت. دقت اين روش منوط به دقت معادالتتخمينياست.چهارمنيزبازهممبتنيبرتخمينهاياقتصادسنجياستبا اين تفاوت كه اين بار مصرف خانوارها مبناي محاسبه خواهد بود و سپس از تفاضل ميزان مصرف خانوار و توليد داخل و واردات رسمي تخميني از واردات غيررسمي به دستميآيد.البتهدراينمواردبايدتوجهداشتكهكاالهاييكهبهشكلتهلنجي، مسافري،كولبريوبازارچههايموقتواردميشوند،جزوآمارقاچاقمحسوبنشوند. بهعنوانمثالگمرككشورتخمينزدهاستكهدرسال5931 ميزانقاچاقحدود سه ميليارد دالر بوده و9 ميليارد دالر مربوط به اقالم فوقالذكر بوده است. اينگونه 12 ميليارددالراختالفآماريتوجيهميشود.دراينميانامادونكتهمهمهموجود دارد؛ نخست آنكه تخمينهاي مربوط به عدد52 ميليارد دالر قاچاق كه در كارزار انتخاباتعنوانشد،مربوطبهسالهاييبودكهدورزدنتحريمتنهاگزينهممكنبه نظر ميرسيد. بنابراين استناد به آن آمار منجر به بزرگنمايي آمار قاچاق ميشود. در عين حال بايد توجه داشت كه كاهش شديد قاچاق تابعي از دو امر است؛ از يك سو گمركجمهورياسالمياقداماتوسيعيبرايمكانيزهكردنرويههايگمركيانجام دادهوهمينامرموجبشدهقاچاقبهمراتبدشوارترشود.شاهداينمدعانيزافزايش حقوقگمركيدريافتيباوجودكاهشوارداتاستيعنيوارداتاز05 ميليارددالر درسال2931 به44 ميليارددالردرسال5931 كاهشيافتهوليحقوقگمركياز حدودهشتهزارميلياردتومانبهحدود81 هزارميلياردتومانافزايشيافتهاست. بايد توجه داشت كه در اين فاصله نرخ ارز ثابت بوده است.و آخر هم بايد گفت هرچه رشد اقتصادي كم شود تقاضاي واردات هم كاالي سرمايهاي، هم مواد اوليه و هم كاالينهاييكاهشمييابد.طبيعتاباكاهشتقاضابرايواردات،هموارداترسميو هموارداتغيررسميكاهشخواهديافت.بنابراينبخشيازكاهشقاچاقدرفاصله يعنيسالاوجوارداتتا4931 1390 طبيعيبودهاست.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.