تغییر قواعد بازی در اقتصاد ایران

Jahan e-Sanat - - News -

طی چند ماه اخیر شاهد اعتراضهای مکرر سپردهگذاران موسسات کاسپین و فرشتگان بودیم. با باال گرفتن اعتراضها در مورد برخی موسسات غیرمجاز و شایعات پیرامون ورشکستگی بانکها در هفتههای اخیر، خبرهای گوناگونی از شرایط نظام بانکی منتشر میشود؛ مسالهای که باعث شده این روزها نظام بانکی بیش//تر زیر ذرهبین عموم جامعه قرار گیرد و نگرانی از سالمت بانکها افزایش یافته است. به احتمال زیاد این اعتراضها همانند چند مورد قبلی با دخالت بانک مرکزی و انحالل و ادغام و تخصیص یک خط اعتباری، در نهایت فیصله خواهد یافت ولی این به معنای پایان مساله نیست. از یکسو مشکالت ساختاری و مجموعه نظام پولی و بانکی کشور بسیار آماده تکرار این پدیده حتی در ابعاد گستردهتر است و از سوی دیگر نظام بانکی کشور گرفتار مشکالت و چالشهایی است که عمال این مجموعه به یک تنگنای رشد اقتصادی و عامل بیثباتی اقتصاد کالن بدل شده است.

اعتراضهای بانکی اخیر صرفنظر از حاشیهها و بهرهبرداریهای سیاسی، هش//دار و زنگ خطری اس//ت که به وضوح لزوم اصالح نظام بانکی را گوشزد میکند. تا چندی قبل، هراس بانکی پدیده مبتالبه اقتصاد ایران در نظر گرفته نمیشد و عدم مواجهه با ورشکستگی بانکها برای دهههای متوالی، غالب بودن سهم دولت در مدیریت شبکه بانکی و ماهیت دولتی و نهادی سهامداران بانکی نوعی ضمانت ضمنی استمرار فعالیت بانکها را در ذهن سپردهگذاران و حتی سیاستگذاران نهادینه کرده بود. نبود قانون ورشکستگی و دستهبندی نکردن نهادهای سپردهپذیر سالم و ناسالم از سوی مقام ناظر بانکی نیز به تثبیت این تصور کمک کرد.

به گزارش خبرآنالین، چالشهای نظام بانکی و پولی کشور از ابعاد و زوایای مختلف قابل بررسی و تحلیل است. بخشی از چالشها و مشکالت نیز معطوف به ساختار نظام بانکی است و بخش دیگر مسایل و مشکالت نظام بانکی، ناظر بر ابزارهای سیاستگذاری و نظارتی و عموما مربوط به حوزه بانک مرکزی است. گروه دیگری از مشکالت نظام بانکی نیز مربوط به مسایل پیرامونی و متاثر از متغیرها و سیاستهای کالن اقتصادی است. البته به این موضوع، میتوان از منظر اقتصاد سیاسی نیز نگریست. عدم شفافیت و سطح پایین استانداردهای نظارتی میتواند تضمینکننده منافع برخی گروههای ذینفع در ابعاد کالن باشد.

در دولت قبل با حمایت و پشتیبانی برخی دستگاهها و ارگانهای غیرمرتبط، موسساتی تحت عناوین موسسات پولی و تعاونی اعتبار و امثال آن بدون احراز شرایط قانونی و بدون دریافت مجوز از بانک مرکزی با اغماض و تسامح نهادهای ذیصالح تشکیل شدند و به سرعت گسترش یافتند. این موسسات بدون رعایت هیچیک از ضوابط و شرایط قانونی الزم، اقدام به گسترش شعب در سراسر کشور کرده و با پرداخت سودهای باال و نامتعارف، در ابعاد وسیعی نسبت به جذب سپرده مبادرت کردند. اینگونه موسسات از یکسو با ورود به بازار داراییهایی مانند بازار مسکن، ارز و طال با استفاده از سپردههای مردم، موجب اخالل در این بازارها شده و از سوی دیگر با توجه به پرداخت بهرههای غیرمتعارف در مدیریت منابع و مصارف خود دچار مشکل شدند. وقتی پیشگیری به موقع انجام نشود، باید به درمان فکر کرد. در ایران در سالهای گذشته ادغام بانکها و موسسات غیرمجاز با یکدیگر به عنوان یک راهکار در نظر گرفته شده است.

ادغام در س//ایر کش//ورها نیز به عنوان یکی از راههای متعارف حل مشکل بانکهای بحرانزده مورد اس//تفاده قرار میگیرد اما ادغامی که در ایران انجام ش//ده است، با ادغامی که در کشورهای دیگر انجام میشود، تفاوتهایی دارد. ادغام در سایر کشورها عبارت است از برعهده گرفتن تعهدات و مسوولیتهای یک بانک کوچک بحرانزده از سوی یک بانک بزرگ که فعالیت سالمی دارد. ب//ه این صورت یک بانک بزرگ خ//وب، یک بانک کوچک بد را در خود ادغام میکند. البته این سوال وجود دارد که اگر یک بانک واقعا بد و بحرانزده است، چرا باید یک بانک بزرگ سالم بپذیرد که آن را در خود ادغام کند. در این رابطه دولت و بانک مرکزی میتوانند انگیزههایی را برای بانک بزرگ سالم ایجاد کنند و در عین حال ممکن است مشکل بانک بحرانزده صرفا مربوط به این باشد که داراییهای نقد کافی در اختیار ندارد اما مجموع اموال آن از مجموع تعهدات آن بیشتر است.

باید به این نکته دقت کرد که ادغام این موسسات مشکلدار میتواند منجر به تشدید مشکالت آنها شود. بخش پولی و بانکی جای بیسامان و بینظمی نیست. موسسات و بانکهایی که به واسطه نفوذ خود تا اینجا آمدهاند، باید بدانند که قرار است قاعده بازی از این مرحله به بعد عوض شود و در این بخش با همه قرار است با یک قاعده و براساس یک قانون رفتار شود.

حواسمان باش//د که تا فرصتی باقی مانده، با کار کارشناس//ی و علمی نظام بانکی را س//ر و سامان دهیم. بانکداری یک تخصص است و هر کسی نباید به خود اجازه ورود به این حوزه را بدهد. نظام بانکی کش//ورمان برای اینکه بتواند به طور موثری نقش واس//طهگری و تس//هیلگری خود را در جذب س//رمایهگذاریهای خارجی و نیز تس//هیل مبادالت بینالمللی ایفا کند، الزم است به طور جدی برنامههای مبارزه با پولشویی و ارتقای سطح همکاریهای بینالمللی در زمینه مبارزه با پولشویی و برقراری شفافیت و سالمت مالی در نظام بانکی کشور پیگیری شود. نظام بانکی ما باید هر چه زودتر به استانداردهای بینالمللی نزدیک شود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.