سیستمتهویهمکانیزهمقصرشناختهشد

Jahan e-Sanat - - News -

کمیسیون صنایع و معادن مجلس در گزارشخودازسازماننظاممهندسیمعدن بهعنوانناظراصلیبرحفظایمنیدرمعادن نامبردواعالمکرد:معدنزمستانیورتفاقد سیستمتهویهمکانیزهبودهاست.

صبحروزچهارشنبه71 خردادگزارش کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسالمی در خصوص عوامل و دالیل حادثه انفجار در معدن زمس//تان یورت آزادشهر که در پی آن بیش از 40 نفر از معدنکاران جان باختند، در صحن مجلس قرائت شد. اما درست دقایقی بعد مجلس مورد حمله تروریستها قرار گرفت و این گزارش به طور دقیق مورد بحث قرار نگرفت.

پس از گذشت یک هفته متن گزارش کمیسیون صنایع و معادن از حادثه معدن زمستانیورتمنتشرشد.

گزارشکاملاینکمیسیوندرخصوص حادثه انفجار در معدن زمس//تان یورت به شرح زیر است: آشناییبامعدن معدن زمس//تان یورت آزادش//هر جزو معادن البرز شرقی واقع در منطقه خوش ییالقاس//تانگلس//تانو21 کیلومتری شهر آزادش//هر است که در حال حاضر به صورت خصوصی اداره میشود و استخراج زغالس//نگ در سه تونل مجزا T2،T3) و (T1 توسط حدود 400 کارگر و به صورت سنتیصورتمیگیرد.

معدنبهلحاظحقوقیجزوشرکتهای س//هامی عام بوده و تحت عنوان »شرکت صنعتی معدنی شمال شرق شاهرود« در دفتر ثبت شرکتها ثبت و در بورس اوراق بهادارنیزپذیرفتهشدهاست.مطابقآخرین آمار بورس//ی، وضعیت سهامداران حقوقی شرکت به شرح ذیل است:

-1 ش//رکت توسعه معادن روی ایران17/75 درصد

-2 شرکت فرآوری زغالسنگ پرورده طبس-سهامیخاص2/5 درصد

-3 شرکت کالس//یمین- سهامی عام 3/89 درصد

-4 ش//رکت تکادو- سهامی عام 3/38 درصد

5-شرکتمهندسیوتحقیقانیفلزات غیرآهنی14/1 درصد

-6 ش//رکت بازرگانی توس//عه صنعت روی-سهامیخاص92/1 درصد

-7 شرکت معدنکاران انگوران- سهامی خاص50/1 درصد

-8 سایر س//هامداران حقیقی 66/03 درصد.

باعنایتبهاینکهاکثرسهامشخصیتهای حقوق//ی فوقالذکر به صورت مس//تقیم و غیرمستقیممتعلقبهشرکتسرمایهگذاری مهراقتصادایرانیانبودهوسهامدارانحقیقی شامل بازنشستگان صنعت زغال هستند و عمال نماین//دهای در هیاتمدیره ندارند، اکثر اعضای هیاتمدیره و مدیرعامل توسط شرکت سرمایهگذاری مهر ایرانیان تعیین میشود و عمال مدیریت معدن در اختیار شرکت فوقالذکر است.

محل استقرار مدیرعامل و دفتر مرکزی معدن و دفاتر مالی در شهرستان شاهرود و مدیر معدن همزمان مسوول فنی معدن نیزهست. شرححادثه معدن زمس//تان یورت متشکل از سه تونل1T،2T و3T اس//ت که محل وقوع حادثه، تونل شماره T1 معدن است. تونل شماره1T معدن از لحاظ فنی، تونلی افقی با طراحی پیشرو بوده )در اغلب معادن زغال ابتدا تونل را تا انتها تجهیز کرده و س//پس استخراج از معدن را شروع میکنند ولی در برخی از معادن با توجه به توپوگرافی محل، میتوان معدن را به شکل پیشرو کار کرد( وتاروزحادثهتاعمق0711 مترپیشروی داش//تهو3 کارگاهاستخراجدرطولتونل تجهیزشدهبود.

اولینکارگاهدرعمق003 تا004 متری دهانهتونلواقعشدهکهاولینالیههایزغال نیز در همین عمق اس//تخراج شده است. کارگاهدومدرعم//قح//دود008 تا009 متری و کارگاه سوم در عمق حدود 1100 مت//ریوبافاصلهحدود08 تا001 متری سینهکار اصلی قرار داشته است.

حادثه انفجار در نزدیک کارگاه س//وم و با فاصله حدود 90 متری سینهکار اصلی، قبلازساعت21 ظهرروزچهارشنبهمورخ ‪1396 /2/13‬ در عمق 1080 متری تونل اتفاق افتاده است.

به عللی که تاکنون ب//ه صورت دقیق مشخص نش//ده است، در محل سینهکار، لوکوموتی//و حامل زغال س//نگ خاموش میشود که این موضوع بنا بر اظهارات، به مسوول فنی معدن اطالع داده میشود.

در این زمان تعمیرکار یا مسوول ایمنی مع//دن برای راهاندازی مج//دد احتماال دو باتری کمکی را به وس//یله یک لوکوموتیو دیگر به منظور راهاندازی مجدد بدون اجازه مسوول فنی به داخل تونل میبرد که پس از این امر صدای انفجاری در درون معدن به گوش میرسد. انفجار شدید موجب ریزش در سه نقطه معدن میگردد.

براساس دادهها و یافتههای موجود که در شکل پیوست گزارش آورده شده است، طولتونلمحلحادثه0711 مترمیباشد و جری//ان تهویه طبیعی از طریق دو دویل )حفاری شیبدار به س//مت باال در درون معدن به منظ//ور ایجاد جریان هوا و دیگر کاربردها( صورت میپذیرد.

دویلهاش//املدویل1 درفاصله004 متری که به تونل باالیی (T1A) و از تونل باالیی به سطح زمین متصل است و دویل 2 ک//ه در فاصله 1000 مت//ری و به تونل پایینی)2T( متصل است. جریان اصلی هوا دراکثرمواقعازتونلپایین)2T(شروعشده و از تونل T1 خارج میشود. ولی در فصول مختلف سال این جریان میتواند مختل یا عوضشود.ریزشدرفاصله02 متریدویل دو)3K(وبهفاصله09 متریسینهکاراصلی ودرسهنقطهجمعابهطول53 تا04 متر صورتمیپذیرد.

در هن//گام وق//وع حادثه، دو دس//تگاه لوکوموتیو به هم//راه واگن در داخل تونل بوده ک//ه لوکوموتیو 1 انتهای تونل خراب میش//ود و باتری از بیرون )احتماال توسط لوکوموتیو (2 برای اس//تارت مجدد آن به داخل تونل حمل میشود. انفجار و ریزش در محل لوکوموتیو دوم صورت میگیرد که زیر آوار مدفون میشود.

بررسیهای اولیه نشان میدهد که به محض انفجار، دیگر کارگران برای کمک به سمت محل ریزش حرکت میکنند که به دلیل باال بودن غلظت گاز منوکسید کربن و متان )حدود دو ساعت پس از وقوع حادثه میزان گاز منوکس//ید کربن057 ppm و میزان گاز متان چهار درصد گزارش ش//ده اس//ت( تعدادی از کارگران جان خود را از دستمیدهند.

س//پس اکیپی متش//کل از 68 نفر به سمت حادثه حرکت میکنند که همگی دچارمسمومیتشدهو86 نفرازعزیزانبه دلیلنداشتنتجهیزاتایمنی)حتیاولیه( دچار مسمومیت میش//وند که بر اساس اطالعات دریافتی جز سه نفر از مصدومان همگیترخیصمیشوند.پسازاینمرحله گروههای نجات و بازنشستگان مجرب در حوزه معادن زغال به معدن اعزام میشوند ک//ه بعد از تحویل گرفتن مدیریت حادثه، هیچ م//ورد گازگرفتگی برای هیچکس به وجود نیامده است. بررسیعللحادثه: با توجه به اینکه تا زمان بازگشایی تونل و تعری//ض دویل3K )که در آینده نزدیک ص//ورت خواهد گرفت( ام//کان اظهارنظر قطعی میس//ر نیس//ت، لیکن علل حادثه براساس گزارش اولیه کمیته حقیقتیاب )متشکلازمعاونتمعدنیوصنایعمعدنی وزارت صنع//ت، معدن و تجارت، مدیرکل HSEE وزارت صنع//ت، معدن و تجارت، رئیس مرکز تحقیقات وزارت تعاون، کار و رفاهاجتماعی،رئیسنظاممهندسیمعدن، مدیر کل نظ//ارت وزارت صنعت، معدن و تجارت، نماینده وزارت تع//اون، کار و رفاه امور اجتماعی، یک نفر از اعضای کمیسیون صنایع و معادن مجلس ش//ورای اسالمی، نماینده مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسالمی، دو نفر از اساتید خبره دانشگاهی در رشته زغالسنگ، نمایندگان بهرهبردار و سرمایهگذار و همچنین سرتیم عملیات امداد و نجات( و بررسیهای هیات اعزامی، به شرح ذیل میباشد:

1-عدمکفایتتهویهطبیعیموجود،با توجه به تغییر فصل و یا ریزش احتمالی در دویل انتهایی رابط تونل دو به یک

-2 تجم//ع احتمال//ی گاز در منطقه انفجار به دلیل عدم کفایت تهویه، حبس گاز در فضای تخریبی به جا مانده ناشی از استخراج در محل انفجار و همچنین وجود گرد زغال که در محیط عمده معادن زغال وجود دارد.

3-منبعجرقهاحتماالباطریحملشده به داخل تونل میباشد که برخالف مقررات برای روشن کردن لکوموتیو از کار افتاده در نزدیک انتهای تونل استفاده شده است، در عین حال دیگر منابع تولید جرقه به ویژه لکوموتیو مدفون زیر آوار قابل بررسی است.

-4 الزم است به مجرد اتمام آواربرداری و باز شدن تونل اصلی و تعریض مقطع دویل، گروهکارشناسیضمنبازدیدمجددمیدانی از معدن، نظریه نهایی جهت اقدامات بعدی را اعالم کند.

با توجه به مجموع بررسیهای صورت گرفته، عامل اصلی حادثه انفجار ناشی از گاز جمع ش//ده در مقطعی از تونل بوده است. ش//ایان ذکر است که تا زمان تهیه گزارش منشاء قطعی ایجاد جرقه شناسایی نشده است.همچنینمیزانقصورکارفرما،پیمانکار، س//ازمان صنعت، معدن و تجارت استان و اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی اس//تان در این حادثه و انجام وظایف خود قابل بررسی و توجه اس//ت که امری فنی بوده و منوط به نظریه کارشناسان رسمی دادگستری و بررسیدقیققضاییاست.

مطابق بند )چ( م//اده «2» قانون نظام مهندسیمعدنمصوب9731 واصالحات بعدیآن،»وضعمقرراتبهمنظوراطمینان از رعایت اصول ایمنی، بهداشت، بهرهدهی مناسب،حفظمحیطزیست،صرفهاقتصادی ونظارتبراجرایآن«وبند)پ(ماده»41« قانونمذکور،»نظارتبرحسنانجامخدمات مهندسیتوسطاشخاصحقیقیوحقوقی در طرحها و فعالیتهای معدنی غیردولتی در حوزه استان و معرفی متخلفان به مراجع قانونی ذیصالح« از اهداف و وظایف نظام مهندسیمعدناست،لذامتاسفانهکوتاهی نظام مهندسی معدن در انجام وظایف خود مشهود است. به عالوه همزمانی مسوولیت مدیرمعدنبهعنوانمسوولفنیمعدننیز مزید بر علت گردیده و مانع نظارت کافی بر اصول فنی حاکم بر معدن شده است.

-1 شرح نحوه جان باختن کارگران: از افراد فوت ش//ده داخل تونل: شش نفر در فاصله007 متریدهانهتونل،پنجنفرکمی جلوتر )که بر اثر گازگرفتگی فوت شدهاند(، 10 نفر در جلوی ریزش )بر اثر موج انفجار(، 2 نفردرزیرآوارریزش،یکنفردرپشتآوار بهسمتدویل،21 نفربیندویلهواوسینه کارو7 نفردرداخلکارگاهاستخراج)براثر گاز (Co جان خود را از دست دادهاند.

2-بررسیاولیهایمنیمعدنباتوجهبه اظهارات و مدارک قابل دسترس:

با عنایت به گزارش سال3931 »برنامه بازرسیفعالیتهایمعدنیکشور«درمورخ ‪1393 /6 /30‬ مبنی بر نبود طرح تهویه و شبکه تهویه اصلی و احتمال تجمع گاز در افق +432 و عدم رفع عیب توسط کارفرما و گزارش س//ال 1394 شرکت مهندسی مشاور کاوشگران )موضوع قرارداد بازرسی از معادن اس//تان گلستان( مبنی بر وجود مش//کل تهویه در مع//دن 1 و 3، موضوع مشکالت طی نامه ش//ماره 6816 مورخ 1395/02/20 از طرف س//ازمان صنعت، معدن و تجارت استان گلستان به شرکت صنعتی و معدنی شمالشرق شاهرود ابالغ میشود که سیستم تهویه تونل شماره 3 مناسب نبوده و مواردی از نامطلوب بودن هوای معدن در این تونل در دفاتر مربوطه ثبتشدهاست.متعاقبعدمرفعمشکالت تهویه، س//ازمان صنعت، معدن و تجارت استانگلستانطینامهشماره2142 مورخ ،1396/01/28 گزارش شرکت مهندسین مشاور کان ایران در سال 1395 مبنی بر وجود مشکل در تهویه تونل شماره 1 و 3 را به شرکت صنعتی و معدنی شمالشرق دوباره ابالغ میکند و پیشنهاد تهیه نقشه تهویه مناس//ب و اجرای آن در مجموعه تونلهای زمس//تان یورت غرب//ی را ارائه میکن//د که تاکنون اقدامی در این جهت صورت نگرفته است.

نکته عجیب و قابل تامل این است که در گ//زارش بازدید نظارتی 17/3/95خروم س//ازمان صنعت، معدن و تجارت از معدن مذک//ور، س//رعت ه//وا و می//زان گازهای خطرناک در تونلها مناسب گزارش شده است. همچنین در گزارش ارزیابی ایمنی معادنمورخ59/9/03 شرکتمهندسیو مشاورهای پارس اولنگ نیز، این معدن را در بخشاستانداردهایتهویهنمره5/71 از03 دادهاستکهباتوجهبهباالترازعددمیانگین، معدن تعطیل نشده است. این گزارشات در تناقض با گزارشات فوقالذکر است. بررسیتجهیزاتفنیمعدن: باتوجهبهاینکهمطابقاستانداردهایروز دنیامعادنزغالسنگبایدمجهزبهسیستم مانیتورینگ، سیستم تهویه، سیستمهای خودنجات و سیستمهای گازسنج و دیگر لوازمایمنیباشند،بررسیمعدنیورتازاین لحاظ باید مورد توجه جدی قرار گیرد؛ سیستمتهویه: مطابقمشاهداتمیدانیصورتگرفته، معدن فاقد سیس//تم تهویه مکانیزه بوده و تهویه مع//دن به صورت طبیعی صورت میگرفتهاست. دستگاهخودنجات: مطابقمشاهداتمیدانیصورتگرفته، تعداد دس//تگاه خودنجاتهای موجود در معدننامعلوماست. گازسنج: گازس//نجهای موجود در معدن به دو نوع گازسنج قدیمی روسی و گازسنجهای جدی//د )که اخیرا توس//ط وزارت صنعت، معدن و تجارت خریداری شده و به معادن تحویل داده ش//ده اس//ت( تقسیم بندی میشدند که گازسنجهای قدیمی در معدن وجود داشته )ولی اطالعات دقیقی از تعداد و استاندارد بودن آنها به دست نیامد( و دو عددگازسنجهایجدیدکهتواناییسنجش چه//ار نوع گاز به طور همزمان را دارند، در معدنموجودودرتاریخ59/11/21 کالیبره شده و سالم بودهاند. سیستمامدادونجات: با توجه به مش//اهدات میدانی صورت گرفته، هواساز موجود در معدن که در دهانه تونل نصب ش//ده بود، همچنین bobcat )لودرمخصوصتونل(،درمعدنموجودنبوده و پس از حادثه به محل آورده شده است. مشکالتکارگرانمعدن: بنا به اظهارات کارگران معدن حاضر در صحنه، مهمترین مشکالت کارگران شاغل در مع//دن، حقوق معوق برخی از کارگران )حداکث//ر 3 ماه معوق(، میزان و نوع بیمه تأمیناجتماعیکارگرانوعدملحاظمشاغل سخت و زیانآور برای تمامی کارگران معدن بوده است.

با توجه به اس//ناد دریافتی از ش//رکت، م//وردی در ارتباط با عدم س//نخیت نوع بیم//ه و نوع کار )حداقل از س//ال (1394 مشاهدهنشد.

گرچه در ارتباط با سالهای گذشته، باید با ارائه مس//تندات از طرف کارفرما و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بررسی و گزارش مجزا تهیه ش//ود که متاسفانه با وج//ود مکاتبه با وزارت تع//اون، کار و رف//اه اجتماع//ی اطالع//ات الزم تا زمان جمعبن//دی گزارش به این کمیس//یون ارسال نشده است.

در ارتباط با عدم لحاظ بیمه مش//اغل سخت و زیانآور با توجه به اظهارات صورت گرفتهوآییننامههایسازمانتامیناجتماعی به نظر میرس//د که فقط برای تعدادی از کارگران مشغول در معدن که در سینه کار باشند، بیمه مشاغل سخت و زیانآور لحاظ شده و بقیه افراد بیمه عادی دارند.

مش/کال ت س/ا ختا ر ی و پیشنهادات:

از مهمترین مشکالت ساختاری معادن زغالس//نگ ایران میت//وان به عدم صرفه اقتصادی اکثر ای//ن معادن با توجه به نوع زغال، خواص زمینشناسی و تیپ معادن و نامناسب بودن و به روز نبودن تجهیزات موجود در معادن و زغالشوییها اشاره کرد. با عنایت به این مشکالت پیشنهادات ذیل ارائه میشود:

1-ضرورتنظارتدقیقوزارتصنعت، معدن و تجارت، س//ازمان نظام مهندسی معدن، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بر رعایتاصولفنیوایمنیمعادنزغالسنگ و الزام بر تعطیلی مع//ادن فاقد تجهیزات استانداردوسیستمایمنیمناسب.

-2 ال//زام ب//رای تجهیز کلی//ه معادن زغالسنگبهسیستممانیتورینگوسیستم تهویهمکانیزهودرصورتعدماجرا،تعطیلی معادنتازمانتجهیز.

-3 ارائه کمکه//ای بالعوض از طرف دولت به معادن زغالس//نگ از محل سهم تولیددرقانونهدفمندسازییارانهها،جهت تجهیز همه معادن زغالسنگ به سیستم تهویهمکانیزه.ضمنادولتمیتوانددرصورت لزوم با ارائه الیحه مجزا نسبت به تامین مالی مورد نیاز اقدام کند.

-4 با عنایت به زیانده بودن اکثر معادن زغالس//نگ موج//ود و اهمی//ت صنعت زغالسنگ در زنجیره فوالد در ایران، الزم اس//ت دولت در بودجههای ساالنه نسبت به ارائه یارانه خرید زغالسنگ جهت حفظ اشتغالموجوداقدامکند.

-5 وزارت صنع//ت، معدن و تجارت با تشکیل تیم ویژه، کلیه معایب فنی و ایمنی معادنزغالسنگرااحصاوجهترفعمعایب اقدام کرده و نتیجه را به مجلس ش//ورای اسالمی اعالم کند.

-6 مقصران اصلی توسط مرجع قضایی شناسایی و با آنان برخورد قانونی کند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.