راهبردنافرجامآمریکادرقبالایران

Jahan e-Sanat - - صفحه اول - S.Harsani.k@gmail.com

دكتر صالحالدين هرسني*

به تازگي اظهارات و نشانههاييازسويبرخي افرادكليديكابينهترامپ بروز ك//رده كه ميتوان آن را بخش//ي از راهبرد سياستخارجيآمريكاي عصر ترامپ در قبال ايران دانست. در اين ارتباط جيمز ماتيس، وزير دفاع و ركس تيلرسون، وزير امور خارجه اين كش//ور از ضرورت تغيير رژيم و همچنين حمايت از گذار مسالمتآميز قدرت در ايران سخن به ميان آوردهاند.

بدونترديداتخاذچنينراهبرديرابايدبازتاب بخشي از واقعيتهاي ادراكي و همچنين تالشي سازمانيافتهدانستكهازسويجمهوريخواهاندر پاسخ به رفتارهاي ايران صورت ميگيرد چراكه به باورآنهاالگوهاوكنشهايرفتاريتهرانمخاطرات زيادي را در بيش//تر از س//ه دهه براي امنيت و منافع ملي آمريكا ايجاد كرده اس//ت و آنگونه كه راهبردشناسان آمريكا ميگويند، فرآيندهاي سياسيوامنيتيايرانماهيتيگيجكنندهداشته بهگونهايكهمحورانتقاممردمخاورميانهازآمريكا بوده است. همچنين آنان باور دارند ضمن اينكه ايران خطرناكترين مخالفي است كه آمريكا با آن روبهرو بوده اس//ت در عي//ن حال با افزايش قدرتش زمينه براي متنوعسازي تهديداتش هم فراهم ميشود كه در نهايت هم عامل بيثباتي و همچنينمخلاصلينظمراهبرديوژئوپليتيكي در منطقه بوده و براي براندازي متحدان امريكا در منطقه تالش ميكند. حال در چنين شرايطي جمهوريخواهان تحت اغوا و ترغيب محافل عربي راهبرد تغيير رژيم و حمايت از گذار مسالمتآميز قدرت، بهترين روش مناسب براي مهار رفتار ايران دانستهوتالشدارندعليهاينهژمونياقدامكنند. تحقق ادعاي مورد بحث يعني راهبرد تغيير رژيم و همچنين حمايت از گذار مسالمتآميز قدرت در اي//ران غير از حمايت از جنبشهاي مردمي و دموكراتيك امكانپذير نخواهد بود. به عبارت ديگر الگوها و واكنشهاي سالهاي اخير آمريكا نشان ميدهد اين كش//ور تحقق ادعاي خود را از طريق راههايي ممكن ميداند كه بيش//ترين مطلوبيت و كمترين هزينه راهبردي را براي اين كشور ايجاد كند. اما به چند دليل طرح راهبردي جديد جمهوريخواهان در مواجهه اخير با ايران نميتواندقرينتوفيقباشدچراكهبهفرضتحقق تغيير دموكراتيك در ساختار سياسي ايران، الزاما حكومت طرفدار آمريكا به قدرت نخواهد رسيد. به عبارت ديگر زماني كه جنبش اجتماعي ايجاد ميشود، جلوههايي از احساسات ناسيوناليستي و همچني//ن خودآگاهي ملي در ايرانيان به وجود ميآي//د. اين امر را ميتوان عامل ش//كلگيري فرآيندهاييدانستكهماهيتغيرقابلپيشبيني دارند. اين وضعيت به معناي آن اس//ت كه همه گروههاي اجتماعي ايران داراي نگرش دوستانه به آمريكا نيستند بلكه بسياري هم وجود دارند كه نسبت به اين كشور رويكرد تعارضي دارند. از طرف ديگر حمايت آمريكا از گروههاي ناراضي و مجموعههاي اپوزيسيون موقعيت آمريكا را در ساختار اجتماعي ايران كاهش ميدهد. ضمن آنكه هر گونه سياستتهاجميتغييررژيمميتواندماهيتدموكراتيكجنبش اجتماعي ايران را تضعيف كند. به عبارت ديگر آمريكا و كنگره تحتتسلطجمهوريخواهاندررويكردگفتوگوهايچندجانبه كه مبتني بر نشانههايي از ديپلماسي عمومي است، نيازمند به كارگيريالگوهايغيرحساسيتبرانگيزهستنداماواقعيتنشان دادهاستكهسياستمدارانآمريكاجزالگوهايحساسيتبرانگيز، هنرديگريندارند.درسطحيباالترحمايتازيكياچندگروه اپوزيسيون نهتنها آنها را به موفقيت نميرساند بلكه زمينههاي بياعتباريآمريكارابهوجودخواهدآورد.تجربهنشاندادهاست كه جامعه ايراني از جنبشهاي اجتماعي خودجوش حمايت ميكند در حالي كه با رفتارهاي شورش//ي و سازماندهيشده سر ناسازگاري دارد.

*مدرسعلومسياسيوروابطبينالملل

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.