ترمزاقتصادبرید

Jahan e-Sanat - - News -

علي سعدوندي*-شللايد عدهاي رانندگي در شرايطي كه ترمز بريده است را مهيج بدانند ولي براي غالب افراد حتي تصورش هم هولناك خواهد بود. شرط عقل نه آن است كه با علم به ترمز بريده بر اريكه نشسته و برانيد با اين ادعا كه كم گاز ميدهم و انشللاءاهلل به مقصد ميرسم. ترسم نرسي.

شللايد ندانيد كه اجراي سياست پولي دقيقا مانند رانندگي است. در اقتصادهاي مدرن، بانك مركزي موظف به تعديل روزانه نقدينگي است. به عبارت ديگر بسته به شرايط بازار يك روز ممكن است بر گاز بفشارد و روز ديگر ترمز كند و چهبسا روزانه به تناوب اين كار تكرار شود.

در اينجا معيار سنجش حجم نقدينگي به كار نميآيد چراكه ابزار سللنجش لحظهاي و دقيق در دسترس نيست و نيز مقام ناظر پولي كنترل كامل بر آن ندارد )به عبارتي ميتوان نقدينگي را متغيري درونزا دانست( و نياز بازار به نقدينگي معلوم نيست بنابراين سرعتسنج خود را نرخ بهره قرار ميدهند. نرخ بهره را نهادي مستقل تعيين و بلله بانك مركزي ابالغ كرده و بانك مركزي با اسللتفاده از ابزارهاي خود سللعي ميكند به آن نرخ نزديك شود. در اين حالت اينكه چه ميزان نقدينگي بايد تزريق يا جمعآوري شللود، سوال فرعي اسللت و پاسخ اين است؛ آنقدر كه به نرخ بهره مورد نظر برسيد.

در اسللتراليا، ريللزرو بانك يللا همان بانك مركزي هللر روز صبح قبللل از آغاز معامالت بازار از بانكهاي عضو نظرسللنجي ميكند تا تعيين كند چه ميللزان اضافه عرضه يا تقاضا براي اوراق دولتي كوتاهمدت وجود دارد سپس تصميللم ميگيرد در آن روز منابع نقد به بازار بيللن بانكي تزريق كند يللا آنكه از داراييهاي نقللد خود )اوراق دولتي( بفروشللد تا نرخهاي نقد )بين بانكي( يللك روزه در محدوده مورد نظر قرار گيرد. در ساير كشورها نيز »عمليات مدرن بازار باز« كمابيش به همين صورت انجام ميشود. الزم به ذكر است كه عمليات بازار باز، سطح تجمعي ذخاير را در بازار تعيين ميكند و براي پشللتيباني معدود بانكهاي مشكلدار از ابزارهاي ديگر استفاده ميشود. تنزيل اوراق توسط بانك مركزي در سطح 0/5 درصد باالي نرخ بين بانكي روشللي اسللت كلله به منظور حمايت موردي بانكها به كار گرفته ميشود. با اين حال در شرايطي كه كاهش فوري و شديد نرخ بهره مد نظر باشد، عالوه بر عمليات بازار باز نللرخ تنزيل را تا يك درصد كاهش داده و به 0/5 درصد زير نرخ بين بانكي ميرسانند تا بانكها به جاي اسللتقراض از يكديگر از بانك مركزي وام گرفته و سللطح ذخاير به سللرعت افزايش يابد. اسللتفاده از ابزار سوم يعني تغيير ضريللب كفايت ذخاير نقدي بلله دليل ماهيت پيشبينيناپذير آن تقريبا منسللوخ شده است، بهطوري كه در كشوري مانند بريتانيا حفظ سطح ضريب كفايت ذخاير اجباري نيست. در واقع بانك انگلستان )بانك مركزي( با مشاهده قابليت بازار بسلليار نقد اوراق دولتي به اين نتيجه رسيد كه بازار به خوبي عمل كرده و غالب بانكها ذخايري بسيار بيش از حداقل قانوني كنار ميگذارند )با احتساب اوراق(. پس وجود بازار نقد اوراق دولتي احتمال وقوع هجوم بانكي ‪(Bank run)‬ را به شدت تضعيف كرده است.

مشللكل كشورهايي نظير ايران و ونزوئال اين اسللت كه هر چنللد ابزارهللاي الزم براي تزريق نقدينگي در بللازار را در اختيار دارند، اما ابزاري كارا براي جمعآوري ذخاير در دسللترس ايشان نيست. تنها فروش بخشللي از داراييهاي بانك مركزي ممكن اسللت نقش ترمز را ايفا كرده و نقدينگي را كاهش دهد. بهترين دارايي نقد براي اين هدف اوراق دولتي اسللت. در گذشته بانك مركزي جمهوري اسالمي بخشي از اين عمليات پيچيللده را به نيروهايي محللول كرده بود و هر صبح بخشي از سكههاي طالي بانك مركزي را در بازار طالي تهران به فروش ميرساند تا به اين طريق ترمزي براي سياستهاي انبساطي بانك مركزي تعبيه كند!

سه سال قبل راننده اقتصاد ايران به درستي متوجه سرعت باالي افزايش نقدينگي )تورم( شد و فورا ماشللين را متوقف كرد، با اين اميد كه در آينده ماشللين خودران شروع به حركت خواهد كللرد. بايد بدانيم بدون بهرهگيللري از ابزارهاي نوين بانكي امكان ندارد از ركود درآييم و اگر هم درآييم به ورطه هولناك تورم خواهيم افتاد. ترمز فراموش نشللود عاليمقام؛ عمليات بازار باز نياز فوري كشور است! * استادياردانشگاه استراليايی

ولونگونگ در دوبی

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.