راه دشوار دیپلماسی

Jahan e-Sanat - - News -

مليحه اسناوندي، سبا محسنينژادماهيت روابط ايران و عربس//تان س//عودي به عن//وان دو كش//ور مهم و تاثيرگ//ذار يكي از مهمترين عناصر تعيينكننده ساختار سياسي و امنيت//ي در منطقه به ش//مار ميرود و بايد گفت بهبود روابط ميان اين دوكشور روندي اجتنابناپذي//ر اس//ت. در بي//ش از يك دهه اخير، تقابل اين دو كشور، مهمترين درگيري منطق//هاي در خاورميانه ب//وده؛ درگيري كه دامنه آن از گس//تره سرزميني اين دو كشور فرات//ر رفته و ديگ//ر مناطق از عراق گرفته تا يمن را درگير كرده است. البته درگيري ايران و عربستان با افزايش درگيريهاي داعش در س//وريه بيشتر هم ش//د و در نهايت حمله به سفارت عربس//تان در تهران كه در پي اعدام شيخ نمر روحاني ش//يعه در عربستان اتفاق افتاد باعث قطع ش//دن روابط اين دو كش//ور ش//د. ملك س//لمان بعد از آن انزواي ايران را در دستور كار قرار داد. اين اتفاق موجب شد شرايط عادي بين اين دو كشور همسايه ديگر وجود نداش//ته باش//د. اكنون نيز قطع روابط ديپلماتيك و تجاري قطر با عربس//تان باعث ش//ده ش//كاف ميان ايران و عربستان بيشتر هم ش//ود. در ادامه اي//ن اختالفها ايران در مواجهه با رفتارهاي تروريستي اخير در تهران، عربستان را حامي تيم تروريستي براي ايجاد عمليات در ايران خواند و براساس تاييد وزير اطالعات دست حمايت آنها عليه ايران آشكار است كه طبق صحت اين گفته ايران ميتواند به لحاظ ديپلماتيك در اين موضوع عربستان را محكوم كند.

منتها مهمترين مساله بين ايران و عربستان منافع مشترك در مساله نفت و امنيت منطقه است و براي حفظ اين منافع مشترك نياز به حل اين اختالف سخت وجود دارد. به اعتقاد برخي در ايران هم موضع سرس//ختانه نسبت به سركوب مواضع عربستان وجود دارد و هم موضع مذاكره و راهحل ديپلماتيك! اما ايران تصميم گرفت//ه كه سياس//تش را بهگونهاي تنظي//م كند كه موجب حفظ اقتدار و نهايت ايج//اد فضاي صلح و امنيت پايدار در منطقه شود. از اين رو محمدجواد ظريف، وزير خارجه ايران در توئيتي اظهار داشت كه همسايگان ما دائمي هستند و جغرافيا را نميتوان تغيير داد. خشونت راهحل نيس//ت و بايد با گفتوگوي س//ازنده به ويژه در ماه رمضان اين مسايل را حل كرد. حميد ابوطالبي، معاون سياسي دفتر رياس//تجمهور نيز در اي//ن رابطه در توئيتي گفت: قطع روابط راه درس//تي براي خروج از بحران نيست. بهرام قاسمي، سخنگوي وزارت خارج//ه نيز در اين رابطه گفته بود اختالفات ايران و همس//ايگانش منافع همه كشورهاي منطقه را ب//ه خطر ميان//دازد و با گفتوگو باي//د اين اختالفات را حل كرد. در كل دولت روحان//ي بر ني//از به گفتوگو ب//راي كاهش تنشه//ا تاكيد دارد چراكه نه ايران به دنبال تاثيرگذاري در عربستان است و نه عربستان توانايي نقش بازي كردن براي كاهش قدرت ايران در منطقه را دارد.

از ديرباز عربستان و آمريكا و رژيم صهيونيستي به دنبال اجماع عليه ايران بودند اما ايران توانست با هوشمندي سياسي توافق برجام اين ائتالف را برهم بزند و حاال اتكاي عربستان به آمريكاست كه باعث ش//د قطر را به حمايت از تروريس//م متهم كند؛ موضوعي كه نبايد با موضعگيريها و اقدامهاي نادرست از جانب ما مواجه شود. „ تداومياوهگوييالجبيرعليهايران به گزارش س//يانان، عربس//تان سعودي و ام//ارات )متحدان آمريكا( جريان//ي را با هدف منزوي كردن قطر )ديگر كشور سني همپيمان آمري//كا( هدايت ميكند كه اتهام ظاهري قطر در اين جريان حمايت از تروريسم و گروههاي فرقهگرا با هدف بيثبات كردن منطقه است. اين پايگاه خبري آمريكايي در گزارش خود بحران قطر را نزاع بر سر سلطه بر منطقه خواند و مدعي شد كه تعميق بياعتمادي ميان پيروان شيعه و س//ني در منطقه با هدايت ايران و عربستان دلي//ل اصلي اي//ن اختالفات اس//ت. از طرفي ياوهگويي الجبير عليه ايران ادامهدار است. وزير امور خارجه عربستان در جديدترين گزافهگويي خود به اي//ران و قطر حمله كرد. عادل الجبير مدعي ش//د مطالبات براي توقف حمايت قطر از تروريس//م جهاني است و منحصر به شوراي هم//كاري خليجفارس نيس//ت. وزي//ر خارجه عربستان با تكرار ادعاي واهي خود درباره حمايت ايران از تروريسم اظهار كرد: ايران با استفاده از سپاه پاسداران، تروريسم را در منطقه گسترش ميدهد. وي ادعا كرد: اگر ايران ميخواهد كشور محترمي باشد، بايد از حمايت از تروريسم، انفجار سفارتخانهها و انتشار طايفهگري دست بردارد! الجبير طي سخناني اظهار داشت: رياض در حال تهيه ليستي از شكايتها درباره قطر است كه به زودي اعالم خواهد شد. وزير خارجه عربستان با بيان اينكه قطر بايد به درخواستهاي مربوط به حمايت از تروريس//م پاسخ دهد، گفت: اين درخواس//تها جهاني اس//ت و فقط مربوط به شوراي همكاري خليجفارس نميشود.

„ عربس/تان به دنبال تحريك سياسي ايران است

دكتر عل//ي نصيري، كارش//ناس مس//ايل بينالملل در گفتوگو با روزنامه »جهانصنعت« درب//اره آينده ايران و عربس//تان و اينكه آيا دو كشور ميتوانند با وجود تنشهاي شديدي كه طي هفتههاي گذشته داشتهاند، روابط خود را بهبود بخش//ند، پاسخ داد. وي گفت: »با توجه به حوادثي كه در داخل عربس//تان و در منطقه رخ داده اس//ت همچ//ون روي كار آمدن ملك س//لمان و جريان جوانگرا و بيتجربگي كه در دس//تگاه حكومتي عربستان حاكم شده است، تنشهايي كه عربس//تان در داخل كشورش با شيعيان دارد و اعدام محمدباقر نمر و سركوب مناطق شرقي، دخالت در مسايل يمن و بحرين و سرخوردگي ناشي از نتايج آن، شكستهايي كه در حمايت از جريانهاي افراطي در سوريه و عراق متحمل شده و هزينههاي سنگيني كه به اعتبار عربستان لطمه زده است، عالوه بر آن برنامههاي//ي كه ترامپ دنبال ميكند همچون فروش س//الح براي تشويق و فشار بر عربستان براي جبههبندي با ايران و تنش اخير در روابط عربستان با قطر بر اين محور كه قطر از تروريسم حماي//ت ميكند و با ايران تعامل نزديك دارد، مجموعه اين عوامل نشان ميدهد كه روابط ايران با عربستان درآينده نزديك بهبود پيدا نميكند گرچ//ه دولت ايران ميخواهد اي//ن روابط را از حالت بحران ب//ه حالت عادي برگرداند و دائما در لفظ و عمل دنبال اين است كه عربستان را پاي ميز مذاكره بياورد و از طريق مسالمتآميز تنشها را كاهش دهد ولي جبهه مقابل نشان داده ك//ه اي//ن اراده را ندارد و به دنبال برخورد نظامي مستقيم و غيرمستقيم است.«

وي افزود: »حركت تروريستي تهران كه منجر به ش//هادت 17 نفر شد نقطه درخواستي است كه آمريكا براي برخ//ورد با ايران دارد بنابراين در افق آينده ايران و عربس//تان احتماال از اين برخوردها با فشار بيشتري حمايت ميشود كه گروهها از طريق مرزهاي غربي و ش//رقي وارد ايران شوند و اين نشاندهنده اين است كه اراده طرف مقابل بر برخورد، تنش و بيثبات كردن ايران است. اراده ايران اينگونه نيست. ميطلبد ك//ه دولتمردان ما حقانيت و صبر را پيش//ه و مماشات كنند. البته تهديدات ميداني عربستان را بايد مهار و جبههبندي آنها را خنثي كنند و در سازمانهاي بينالمللي فعال با عربستان برخورد كنند. ايران مستقيم نبايد وارد قضيه شود چرا كه عربستان و كشورهاي مشابه امروز با يك بحران داخلي و منطقهاي تدريجي روبهرو شدهاند و به سمت فروپاشي و تجزيه كشورهايشان در حال حركت هس//تند. سرنوشت اين كشورها مانند ليبي و وضعيتي است كه دولت صدام پيدا كرد بنابراين ايران نبايد در اين مساله مستقيم وارد ش//ود وگرنه مجبور خواهد بود هزينههاي اين خسارت را خود پرداخت كند.«

اين استاد دانشگاه درباره اينكه اين حركات عربس//تان آيا منج//ر به درگيري مس//تقيم با ايران ميشود يا نه، پاس//خ داد: »حركتهايي كه عربس//تان انجام ميده//د و تنشهايي كه ايج//اد ميكند جنبه ايذاي//ي و تاكتيكي دارد و عربس//تان توان بيثباتي اساس//ي و براندازي ندارد اگرچه عربس//تانيها به دنبال اين مساله هس//تند. عربس//تان آنقدر با بح//ران داخلي و منطقهاي درگير است كه توان، فكر و برنامهاي نميتواند در اين حوزه داشته باشد. عربستانيها ميخواهند فرافكن//ي و ايران را تحريك كنند كه درگير ش//ود و بع//د مظلومنمايي كنند و از پتانسيلهاي كش//ورهاي عربي اسالمي براي حمايت از خودش//ان يا كشورهاي غربي كمك بگيرن//د. ايران بايد مراقب باش//د اين هدف را براي عربستان محقق نكند چراكه آنها خواهند گف//ت كه ما گفته بوديم ايرانيها تروريس//ت، تجاوزگر و زيادهخواه هستند، ايران به ما حمله كرده، بياييد به ما كمك كنيد. عربستاني دقيقا ميخواهد داس//تان عراق براي كويت را نسبت به ما رقم بزند.«

نصيري درباره واكنش ايران درباره تحريكات عربستان توصيه كرد: »ايران بايد با مماشات و عقالنيت اين بحران را حل كند. عربس//تانيها بايد خودش//ان مسايلشان را حلوفصل كنند و بهتر است ايران از دور دستي بر آتش داشته باشد نه اينكه بخواهد مستقيم وارد جنگي شود كه خواسته عربستان است. البته عربستان وارد جنگ مس//تقيم با ايران نميش//ود چرا كه نه توان و نه اراده دارد و نه ائتالفي ايجاد ميشود و ن//ه اطميناني به آينده اين جنگ وجود دارد. همانط//ور كه گفت//م، آنه//ا ميخواهند اين حركته//اي ايذايي را انجام دهن//د تا ايران را بيثب//ات كنن//د، بترس//انند و كاري كنند كه ايران عقبنشيني كند و از ايران امتياز بگيرند. عربستان قصد دارد رفتاري كه با قطر داشت را در سطح وسيعيتري با ايران داشته باشد ولي واقعيت امر اين اس//ت كه رفتاري كه عربستان با قطر انجام ميدهد، همانند رفتاري است كه ص//دام با كويت با چراغ س//بز غربي انجام داد. مقامات كشور بايد دقيقا همان عقالنيتي كه ما آن زمان داشتيم به خرج دهند. ما در درگيري عراق و كويت وارد نشديم و هر دو كشور عراق و كويت هزينههاي جن//گ را دادند. امروز هم وضعيت عربس//تان با كش//ورهايي ك//ه با آنها درگير شده مثل يمن، بحرين و قطر وضعيتي اس//ت كه به تدريج امنيت، ثبات و يكپارچگي كش//ور و دولت خ//ودش را بهه//م ميزند. ما اگر وارد درگيري با عربس//تان شويم حقانيت براي عربس//تان ايجاد ميش//ود كه هزينههاي جبرانناپذيري ممكن است به ما وارد شود. بعد هم با خس//ارت زياد شاهد بههم ريختن دولت در كشور خودمان خواهيم بود. در حالي كه اگر از دور مديريت و ديپلماس//ي عاقالنهاي داشته باشيم با حداقل هزينهها بحران را رد ميكنيم و محمد بن سلمان كه اكنون بخشي از قدرت را در دست دارد و در آينده كل قدرت را به دست ميگيرد، كاري از پيش نميبرد.«

وي در پاس//خ به اين سوال كه چه كشوري ب//راي ميانجگيري در آينده ايران و عربس//تان پيشقدم ميش//ود و آيا پاكستان توانايي ورود به حل اين بحران در منطقه را دارد، گفت: »در حال حاضر مهم ميانجيگري نيست، مهم، اراده عملي دو طرف براي حل بحران است و فعال اين اراده از س//وي عربستان وجود ندارد كه مسايل را به طور مسالمتآميز حل كند. از طرف ايران هم آنها اتهام ميزنند كه اين اراده وجود ندارد. با اين حال پاكستان بازيگر قوي در روابط بين ما و عراق در گذشته يا كشورهايي مثل كويت بوده اس//ت اما شايد نقش واسط در اين بحران 10 تا 20 درصد باشد و 80 درصد ميل و اراده دو طرف هست كه بخواهند تنش را حل كنند مثل قضيه بحران هس//تهاي ك//ه اراده ايران و آمريكا بود كه مشكل را حل كنند و كشور عمان واسطهگري كرد و بقيه دولتها مثل قزاقستان و تركيه هم وارد شدند. اراده عربستان و ايران نشان ميدهد يا هر دو طرف يا يكي از آنها- بيش//تر عربستان- اراده جدي ندارد.«

با توجه به اتفاقات اخير به گفته كارشناسان اولوي//ت اول ايران بايد ممانعت از وقوع جنگ در منطقه باش//د و در همين رابطه بايد از كشورمان ص//داي واحدي در تحوالت مهم منطقه و جهان بشنويم. البته بايد به اين موضوع نيز واقف بود كه هياتحاكمهفعليعربستاندرمرحلهگذاراستو تازمانيكهمحمدبنسلمان،نايبوليعهدعربستان كهبهدنبالقدرتگيريدرعربستاناستبرمسند قدرت ننشيند در برخورد با ايران بدون محاسبه هزينههاي سياسي سعي در دشمني بيشتر دارد. به نظر ميرسد با وجود حاكمان جوان و كمتجربه در عربستان حفظ ديپلماسي ثابت براي ايران و كش//ورهاي منطقه راه دشواري باشد و مشخص نيس//ت آينده اين جوانگرايي در اين كشور چه هزينهايرابرايخودعربستانوكشورهايمنطقه به همراه دارد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.