کمر نظام بانکی خم شد

Jahan e-Sanat - - News -

گ/روه اقتصادي- نظام بانكي كش//ور در حال//ي با مش//كالت عدي//دهاي روبهرو اس//ت كه معضالت پيشآمده باعث ش//ده روزبهروز حرف و حديثهاي بيشتري مبني ب//ر زياندهي و حتي ورشكس//تگي بانكها در محاف//ل مختلف به گوش برس//د و بايد توجه داشت با افزايش اين شايعات، نتيجه منفي آن بر بدنه اقتصادي كشور نمود پيدا خواه//د كرد و از بين رفتن اعتماد عمومي به نظام بانكي و خروج سپردههاي مردمي از حس//ابهاي بانكي، ميتواند بحرانهاي امروز بانكهاي ايران را دوچندان كند. در اين ميان ريشه مشكالت بانكي را ميتوان در س//ه حوزه بدهيه//اي دولت، مطالبات معوق بانكي و نيز ناتواني در رس//يدگي به موسسات غيرمجاز جستوجو كرد.

بحران مطالبات معوق و بدهيهاي دولت به نظام بانكي باعث تشديد فشارها بر بدنه بانكي كش//ور شده و تنگناهاي ايجاد شده و نبود جريان مالي كافي براي بانكهاست كه سايه ورشكس//تگي را بر سر آنها ايجاد كرده است و يكي از اصليترين چالشهاي نظام بانكي كش//ور يعني كمبود س//رمايه، ريش//ه در همين بدهيهاي معوق دولت و بخشخصوصي به بانكها دارد.

براس//اس آخرين آمارهاي پولي و مالي كش//ور هماكنون دولت ح//دود 150 هزار ميليارد تومان به بانكهاي كشور و حدود 130 هزار ميليارد تومان به بخشخصوصي بدهكار است كه به منظور وصول بدهي خود به بانكه//ا و بخشخصوصي بايد تدابيري بينديشد. همچنين انباشته شدن بدهيها و مطالبات معوق غيرج//اري بانكها يكي از مهمتري//ن معضالت نظام بانكي كش//ور اس//ت كه دريافت جريمه وجه التزام، اين انباش//تگي بدهيها را تش//ديد كرده است بهط//وري كه به واس//طه همي//ن جرايمي كه به ديركرد اقس//اط وامهاي معوق تعلق گرفته، برخي بدهيها بيش از دو برابر اصل وام شده است.

از سوي ديگر بانكهاي كشور و همچنين بانك مركزي از نظر سياس//ي، قدرت كافي و الزم ندارند كه بتوانند بدهكاران را تحت تعقي//ب قرار دهند و ب//ا كمك قوه قضاييه مطالبات خود را وصول كنند. راهكار اصلي ب//راي كاهش مطالبات مع//وق بانكها اين اس//ت كه بانكها مطالب//ات معوق خود را به اش//خاصي ك//ه توانايي گرفت//ن پول از بدهكاران را دارند به مبلغ كمتري بفروشند و اين اشخاص با استفاده از قدرت سياسي خود پول را از بدهكاران دريافت كنند. دش/واري بررس/ي حس/ابها و تعيينتكليف سپردهها

يكي از ديگر معض//الت موجود، حضور و فعاليت بانكها و موسس//ات غيرمجاز در جامعه اقتصادي كش//ور است كه با وجود تالشهاي انجام شده براي ساماندهي آنها، تاكنون بانك مركزي و نهادهاي مس//وول نتوانس//تهاند به ش//كل كارآم//دي به رفع مشكالت و تعيينتكليف سپردهها بپردازند، اگرچه در دولت يازدهم قدمهاي مناسبي براي جلوگيري از رشد اينگونه موسسات برداشته ش//ده است ولي مشكالت اساسي و ريش//هاي موسسات موجود كه به صورت قارچگونه از اقتصاد ايران سر بر آوردهاند به حدي پيچيده و گس//ترده است كه كار را براي مقابله با آنها سخت ميكند.

ريش//ه اين غيرمجازه//ا را بايد در زمان رياس//تجمهوري احمدينژاد جستوجو كرد و اعطاي مجوزها و تاس//يس اينگونه موسس//ات به شكل گس//ترده و در تعداد زيادي در آن دوران و همچنين عدم نظارت صحيح و وج//ود راههاي مختلف براي دور زدن قانون يا عدم ارائه ش//فاف اطالعات به نهادهاي ناظر باعث بروز و رش//د مشكالت در سالهاي اخير شده است.هماكنون نيز گستردگي مش//كالت به مرحلهاي رسيده اس//ت كه باعث بروز اخت//الف جدي بين بانك مركزي و س//پردهگذاران كاسپين و موسسات وابسته شده و در اين ميان الزم اس//ت با ورود مراجع قضايي و رسيدگي به تخلفات در دستگاه قضايي، فرآيند بررسي حس//ابها و تعيينتكلي//ف آنها به ش//كل جديتري مورد توجه قرار گيرد.

بنابراين ميتوان گفت حضور موسسات غيرمجاز، بدهيهاي كالن دولت و مطالبات معوق سيستم بانكي از مهمترين معضالت موج//ود در حال حاضر به ش//مار ميروند ك//ه باعث تضعيف قدرت بانكها در تامين مالي بنگاههاي اقتصادي كشور و ناتواني در كمك به رشد و توسعه بخشهايي از اقتصاد شدهاند و از سوي ديگر آنها را با خطرات و ش//ايعاتي مبني بر ورشكستگي نيز روبهرو كرده اس//ت كه لزوم اتخاذ سياس//تهاي جدي و تصميمات اثربخش در سطح كالن را ميطلبد. چالشهاي پيشروي ساماندهي

در اي//ن ميان تالش دولت يازدهم براي س//اماندهي بح//ران غيرمجازها هرچند به مجوزدار ش//دن فعاليت بخشي از نهادهاي فاقد مجوز در ايران منجر شد اما بررسيها نشان ميدهد بيش از 10 درصد از نقدينگي كش//ور در اين موسسات بلوكه شده است. درس//ت زماني كه چال//ش غيرمجازها در اقتصاد ايران ب//ه راه افتاد، برخي از قدرت نقشآفرين//ي منفي اين گروه براي اقتصاد س//خن ميگفتند در حالي كه اين چالش اين بار نه غيرمجازهايي كه سالهاست در شهرهاي كوچك و بزرگ در حال فعاليتند كه مجازهاي تحت پوشش بانك مركزي را نشانه رفتهاند.

پس از آنكه موسس//ه مال//ي و اعتباري ميزان، فرشتگان، آرمان، سپس ثامنالحجج ...و به بحران برخوردند، حلقه دوم عمليات آغاز ش//د، اين بار بانكها در س//يبل قرار

گرفتند و انتش//ار اخباري از زبان منتقدان دول//ت مبن//ي ب//ر ورشكس//تگي بانكها دور جدي//دي از بح//ران را رق//م زد. ب//ه همين دليل ش//عب برخي بانكها ش//اهد حضور غيرعادي س//پردهگذاراني بودند كه درخواست دريافت پولهايشان را داشتند و اتفاق//ا اين درخواس//ت، آنهايي را كه در معرض خطر نبودند را نيز با مشكل مواجه كرد؛ اتفاقي كه در آن بوي دانهدرشتهاي بانكي به مشام ميرسد. بدهكاران بانكي

در اي//ن بين بدهكاران ب//زرگ بانكي و مخالف//ان فك//ر ميكنند هج//وم مردم به بانكها براي دريافت سپردههايشان دولت را به چالش ميكشد و شايد از اين طريق به دنبال به تاخير انداختن زمان تسويهحساب خود هستند و اگرچه اين افراد خواب بدي براي كشور ديدهاند ولي هوشياري و آرامش مردم اين افراد را زمينگير ميكند. در اين ميان نام كساني مطرح شده است كه پيشتر ني//ز اقتصاد ايران را با دريافت تس//هيالت كالن و ع//دم بازپرداخ//ت آن به سيس//تم بانكي، به چالش كشيدهاند.

سال 1393 بود كه حميد تهرانفر معاون نظارت//ي وقت بان//ك مركزي، از ش//مايل بدهكاران بانكي رمزگش//ايي كرد. پيش//تر اف//كار عمومي واژه بده//كاران بانكي را از زبان رييسجمهور سابق شنيده بودند با اين ادعا كه فهرست اين بدهكاران در جيب من است اما اين بگمبگمها هيچ گاه به »گفتن« ختم نشد تا دولت يازدهم در پاستور مستقر شد و كوه يخ بدهي بانكي از آب بيرون زد؛ رقم//ي كه حدود 100 هزار ميليارد تومان برآورد شده است.

به گفته تهرانفر، تنها 30 درصد مطالبات معوق نظام بانكي كشور سهم بخش توليد اس//ت. در آن زمان بدهيه//اي بانكي 14 درصد سپردههاي بانكي را از گردونه كمك به تولي//د خارج كرده بود. از س//وي ديگر وثيقههاي غيرقابل نقد ش//دن، داراييهاي سمي در بانكها را شكل داده بود تا اينكه باالخره معاون اول رييسجمهور كه تاكيد ميك//رد هيچ خط قرم//زي براي دولت در مقابله با فساد وجود ندارد از ارسال فهرست 575 نف//ره بدهكاران بانكي به قوه قضاييه خبر داد. محاس//بات اوليه نيز نشان ميداد 15 درصد از تس//هيالت مع//وق در اختيار 10 نفر ي//ا به عبارت ديگ//ر بخش مهمي از اين تس//هيالت پرداخت نشده در اختيار 23 نفر است. نقشه فرار بازپرداخت اقساط در همين راس//تا يك اقتصاددان معتقد است بدهكاران نقشهاي تازه براي رهايي از فشارهاي دولت و بانكها براي بازپرداخت تسهيالت تدارك ديدهاند.

آلبرت بغزيان، استاد دانشگاه و كارشناس

اقتصادي، وقتي با اين پرسش روبهرو شد كه چرا وضعيت بانكها به اينجا رسيد، گفت: بدهكاران در سالهاي اخير هر راهي را براي فرار از بازپرداخت اقساط خود آزمودهاند و ممكن اس//ت حاال نيز نقش//هاي تازه براي رهايي از فش//ارهاي دولت و بانكها براي بازپرداخت تسهيالت تدارك ديده باشند.

همين مسايل باعث شده داستان بانكها در اي//ران اي//ن روزه//ا تلختر از گذش//ته ش//ود. بانكهاي غيرمجازي كه سالها در رقابتهاي افق//ي و عمودي، تمامي تالش خ//ود را براي دور زدن دس//تورالعملها و بخش//نامههاي بانك مرك//زي در خصوص توق//ف بن//گاهداري، واگ//ذاري داراييهاي م//ازاد، كنترل نرخ س//ود و عمل در دامنه مدنظ//ر ابالغي ب//ه كار گرفتهاند، امروز در ت//وري افتادهاند كه خودش//ان نيز در پهن كردن آن در سالهاي پيش سهيم بودهاند و ب//ا اين كار ديگر بانكها را هم گريبانگير مشكالت متعددي كردهاند.

حال به نظر ميرسد تحركات تازه بانك مركزي با هدف خنثيسازي نقشه طراحي شده از سوي بدهكاران و منتقدان آغاز شده است هرچند بايد پذيرفت دولت دوازدهم روزهاي س//ختي را به واسطه بحران جاري بانكه//ا پي//شرو دارد. با اي//ن حال طبق گفته كارشناس//ان راهكارهايي وجود دارد كه ميتوان از كنار اين مش//كالت بانكي با حداقل آسيبها عبور كرد. مردم آگاه باشند

به عقيده كارشناسان اگر دولت اقدام به پرداخت بدهيهاي بانكي كند و داراييهاي بانكه//ا كه ام//روز در قالب ام//الك باقي مانده به وجه نقد تبديل شود و اگر جلوي درآمدهاي موهومي بانكها گرفته ش//ود، مساله و مش//كالت بانكها و موسسات نه چندان س//اده ام//ا قابل ح//ل خواهد بود. شايعههاي ايجاد ش//ده درباره نظام بانكي ه//م ريش//ه در همين مش//كالت دارد اما اين مشكالت به شكل اغراقآميزي مطرح ميشود كه بايد با آنها برخورد شود.

همچنين بايد توجه داشت كه براي حل مش//كالت به صورت ريشهاي الزم است به مردم درب//اره موضوعات مختلف اقتصادي آموزش داده شود و همانطور كه با آموزش ميتوان جلوي برخي از آسيبهاي اجتماعي را گرفت، امكان كاستن از آسيبهاي بالقوه اقتصادي نيز وجود دارد. در اين ميان الزم است مردم نسبت به ريسكهاي احتمالي در انواع بازارهاي مالي آگاهي كافي داشته باشند.در واقع اين وضعيت ميتواند فرصتي باش//د كه مردم نسبت به تعيين سرنوشت س//رمايه و داراي//ي خود با ش//ناخت كافي تصميم بگيرند و تجربهاي ش//ود تا مردم از اين پس موسس//اتي كه با تبليغات دروغ و فريبكارانه قصد جذب س//رمايهها را دارند را بشناس//ند و فريب آنها را نخورند. بانك مركزي ني//ز در اطالعيههاي خود از مردم خواس//ته است نسبت به شايعات در فضاي مجازي توجه نكنند و اخبار شبكه بانكي را فقط از طريق اين بانك دريافت كنند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.