مديريتنهادهایتخصصی

Jahan e-Sanat - - News - تجارت خارجی

تنظيم نبودن بازار كاالهاي اساسي و محصوالت كشاورزي در ايران يكي از دغدغههاي مهم اقش//ار جامعه و همچنين برخي از مس//ووالن بهشمار ميرود اما تاكنون اقدامات موثر و كارآمدي در اين خصوص انجام نشده است. حتي به دليل قانون تمركز وظايف و اختيارات مربوط به بخش كش//اورزي در وزارت جهاد كشاورزي، مسووليت تنظيم بازار ميان وزارت صنعت و كشاورزي دست به دست ميشود و هنوز مشخص نيست مس//ووليت تنظيم بازار و گران شدن روزانه كاالهاي اساسي بر عهده چه نهادي است.

اين در حالي اس//ت كه به گفته كارشناس//اني همچون كارشناس مركز راهبردي غذا و كشاورزي دانشگاه تهران، تا امروز ابزارهاي الزم براي مديريت بازار طبق قانون تمركز وظايف بهطور كامل در اختيار وزارت جهاد كشاورزي قرار نگرفته است. در حالي كه براي رس//يدن به نقطه مطلوب مديريت بازار از مرحله توليد تا سفره مردم، الزم است اين اختيارات به شكل مقتضي در اختيار اين متولي قرار گيرد.

پيرهادي بر اين عقيده است كه مديريت واحد در زنجيره ارزش كشاورزي شرط الزم براي رونق توليد و حمايت واقعي از مصرفكننده است و در صورت جدايي اختيارات حوزه بازرگاني از وزارت جهاد كشاورزي، جريان واردات بدون ضابطه مانند گذش//ته ميتواند زمينه نابودي بخش كشاورزي و به خطر انداختن سالمت مصرفكننده را فراهم كند.

اما واقعيت اين است كه اگر متولي مشخصي براي تنظيم بازار كاالهاي اساسي آن هم از سوي بخش خصوصي تعيين نش//ود، وضعيت بازار به همين شكل ادامه پيدا خواهد كرد. اين در حالي است كه در بسياري از كشورهاي دنيا، با دنبال كردن سياستهاي مشخص، گراني، دغدغه روزانه مردم نيست و دالالن هم نميتوانند مانند ايران، هر روز براي سوءاستفاده از جيب مردم نقشه بكشند.

مديريت و س/اماندهي توليد و بازرگاني به شكل يكپارچه

بر همين اس//اس عضو مركز راهبردي غذا و كش//اورزي دانشگاه تهران درباره تجارت كشورهاي جهان در تنظيم بازار محصوالت كشاورزي و امكان استفاده از اين تجارب در داخل كشور اظهار داشت: بازار همواره دغدغه اصلي توليدكنندگان و گلوگاه مهم رونق توليد بهخصوص در بخش كشاورزي است در حالي كه زيرساختيترين ابزار حمايت از توليد، تسهيل فرآيند بازاررساني محصوالت كشاورزي است كه تالش دولتها را در اين زمينه ميطلبد. اميد پيرهادي با اشاره به اينكه در كشور ما قانونتمركزوظايفكشاورزيدرسال19 بهتصويبمجلس رسيد تا امكان تصميمگيري و سياستگذاري مستقل در حوزه بازار نيز در نهاد متولي توليد فراهم شود، اضافه كرد: عزمها براي اجراي اين قانون نيز در دولت يازدهم شكل جدي به خود گرفت تا زمينه براي كاهش وابستگي غذاي اساسي كشور به محصوالت وارداتي و همچنين رونق توليد داخل فراهم شود. بر اين اساس طبق آمار گمرك، ميزان واردات ايران در سال4931 بالغبر 41/5 ميليارد دالر بوده كه در مقايسه با سال گذشته 22/5 درصد كاهش داشته است. از اين ميزان سهم محصوالت غذايي9/8 ميليارددالربودهكهحدود52 درصدكاهشنشان داد. كارشناسمركزراهبرديغذاوكشاورزيدانشگاهتهرانبه تجربه ساير كشورها در حوزه تنظيم بازار محصوالت كشاورزي اشاره و تصريح كرد: مديريت و ساماندهي توليد و بازرگاني در كش//ورهاي پيشرو به شكل يكپارچه صورت ميگيرد يعني وزارت كشاورزي بهعنوان تنظيمگر و تسهيلگر در حوزه توليد وبازارتعيينكنندهاست.مسووليتسياستگذاريتنظيميدر سطح خرد و كالن بازارهاي مصرف و همچنين برنامهريزي براي صادرات و تعيين استانداردهاي توليد و واردات بر عهده وزارت كشاورزي در اين كشورهاست.

پيرهادي ادامه داد: استفاده از ابزارهاي مديريت بازار نظير استانداردها و نشانهاي تجاري كيفيت محصول، سامانههاي انتش//ار اطالعات ب//ازار و همينطور تنظيمگ//ري نهادها و تش//كلهاي توليدي محصوالت كشاورزي ميتواند موجب كاهش تصديگري دولت، رونق توليد و درنتيجه حفظ منافع مصرفكننده شود.

وي در همي//ن ارتباط به تجربه اياالت متحده آمريكا در اين زمينه اش//اره كرد و گفت: اياالتمتحده آمريكا بهعنوان يكي از بزرگترين توليدكنندگان محصوالت كشاورزي بنا بر آمار سازمان خواربار جهاني )فائو( از اين ابزار به بهترين شكل ممكن استفاده ميكند كه بد نيست به بررسي برخي از آنها پرداخته شود. شيوهکار پيرهاديدراينخصوصبابياناينكهسابقهدستورالعملهاي بازاربهابتدايدهه02 ميالديبرميگردد،اظهارداشت:زماني كه آمريكا درگير ركود شده بود و بخش كشاورزي در اقتصاد اينكشورنسبتبهسايربخشهاآسيبپذيريبيشتريداشت، حجم زيادي از ميوهها روانه بازار و موجب كاهش شديد قيمت و ضرر ديدن باغداران ميشد. از طرف ديگر تنوع خاك و اقليم و خصوصيات رقمها موجب ميشد محصوالت از نظر اندازه، رنگ، مزه و كميت باهم تفاوت زيادي داشته باشند. اين تنوع در محصوالت منجر به نوسانات زيادي در قيمت محصوالت ميشد كه متعاقبا روي اقتصاد توليدكننده و مصرفكننده اثر س//وء داشت. وي گفت: پايين آمدن و نوسانات قيمت و توليد زياد محصوالت باغي سبب شد دولت براي تنظيم بازار و همچني//ن كنترل كميت و كيفيت محصوالت توليدي به اين عرصه ورود كند. س//ازمان خدمات بازرگاني ذيل وزارت كشاورزي آمريكا براي حل اين مشكل به توليدكنندگان هر محصول در كشور كمك كرد تا تشكلهايي را براي كمك به فروش محصوالت خود ايجاد كنند. مديريتعرضهتوسطتشكلهايتوليدي كارشناس مركز راهبردي غذا و كشاورزي دانشگاه تهران با بيان اينكه اين تشكلها منابع اطالعاتي و مالي خود را تحت نظارت وزارت كشاورزي به اشتراك ميگذارند، اظهارداشت: بهاينترتيب گروهي از توليدكنندگان يك محصول خاص )به عنوان مثال پرتقال( در يك محدوده مشخص جغرافيايي )مثال در جنوب كاليفرنيا(، يك تشكل تخصصي تشكيل ميدهند كه تحت نظارت وزارت كشاورزي )ايالتي يا فدرال( قرار دارد.

پيرهادي افزود: اين تش//كل ميتواند كارهايي انجام دهد كه از تكتك كشاورزان ساخته نيست. بعد از اين تشكلها بايد محصول خ//ود را از جهت كميت، كيفيت و همچنين دستورالعملدولتدرجهبندينمايند.هزينهاينفعاليتهانيز از محل صندوق مشترك اين كشاورزان تامين ميشود. پس از حصول استانداردهاي الزم، محصول به مراكز خردهفروشي، مراكز مصرف و يا كارخانههاي فراوري تحويل داده ميشود. درجات مختلف كيفيت محصوالت تعيينكننده مقصد نهايي مصرف اين محصوالت خواهد بود. هدف از شروع اين طرح، برقراري قيمتهاي عادالنهتر و منظمتري در سراسر كشور بود. بعد از اينكه اين اهداف محقق شد مسايل ديگري همچون استاندارد، يكپارچگي در بستهبندي، توسعه بازار و همچنين نظمبخشي به جريان كاالها در فصلهاي مختلف به آن اضافه ش//د. وي ادامه داد: اين برنامهها با مديريت دولت در نواحي جغرافيايي خاص اجرا ميشود و كشاورزان عضو كميتهها در آن منطقه بايد از قوانين پيروي كنند. دولت نيز در اين برنامه نقش »حسابرسي و نظارت« بر قوانين را برعهده دارد. درنهايت پس از فروش محصوالت به خريداران )خردهفروشها و يا كارخانههاي فراوري(، س//هم باغداران با نظارت وزارت كشاورزي تقسيم ميشود. هيچ اجباري براي ورود كشاورزان به اين كميتهها وجود ندارد ولي از آنجا كه دولت حمايتهاي خود را براي حل مشكالت مشترك اين كشاورزان فقط در قالب اين تشكلها اعطا ميكند، كشاورزان ترغيب به مشاركت ميشوند. به اين ترتيب بهبود مديريت بازارها با همراه كردن توليدكنندگان اصلي يك منطقه در محصولي خاص ميسر ميشود. فراهمکردناطالعاتصحيحازبازار كارشناس مركز راهبردي غذا و كشاورزي دانشگاه تهران افزود: يكي از مهمترين زيرساختهاي تجارت محصوالت كش//اورزي، فراه//م كردن اطالعات صحي//ح و به موقع از بازار اس//ت. س//ازمان خدمات بازرگاني وزارت كشاورزي آمريكا ذيل وزارت كشاورزي اين كشور بيش از 100 سال اس//ت كه اطالعات موثق بازار از قبيل نوع، ميزان، زمان و قيمت محصوالت كشاورزي مانند ميوهها و انواع سبزي را بهطور مداوم گزارش ميكند. پيرهادي به مهر گفت: اين خدمات به كمك نيروهاي انس//اني آموزشديده در سراسر اين كشور و بازارهاي جهاني جمعآوريشده و براي انتشار آزاد در اختيار تارنماي اين سازمان متولي بازار ذيل وزارت كش//اورزي آمريكا قرار ميگيرد. براي مثال در پرتال اخبار بازار اين سازمان كارفرما ميتواند با انتخاب گزينه مربوطه از آخرين اطالعات در زمينه محمولههاي بارگيري شده، قيمت عمده و خردهفروشي، نوع و رقم محصول و ساير موارد باخبر ش//ده و آن را در هر فرمتي كه مايل باش//د بارگيري نمايد. اينگونه خدمات توسط سازمان خدمات بازرگاني ذيل وزارت كش//اورزي آمريكا انجام ميشود و هيچگونه هزينهاي براي كاربران به خصوص توليدكنندگان دربرنخواهد داشت.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.