اثراتتداومبحرانعربيبرخاورميانه

Jahan e-Sanat - - صفحه اول - S.Harsani.k@gmail.com

دكتر صالحالدين هرسني* ضرباالجل 01روزه چهار کشور عربستان، امارات، مصر و بحرين براي پذيرش ش//روط31 گانه آنها از س//وي قطر به پايان خ//ود نزديک ميشود درحالي که به نظرنميرسدقطربخواهد به پذيرش خواسته آنها برايحلبحرانتندهد. علت اصلي رد خواسته اين محافل از سوي قطر بيش//تر به خاطر مخاطراتي است که قرار است از رهگذر پذيرش آن، حيات س//رزميني قطر را محاط و تهديد کند. آنگونه که مقامات دوحه اعالم کردهاند، هر گونه پذيرش و اجراييسازي شروط محافل عرب بيشتر به جهت ناممکن و غيرواقعبينانهبودنآناست.درنگاهمقاماتدوحه پذيرش اين شروط به معناي زير و رو شدن کلي سياست و نقض استقالل و حاکميت قطر است کهمحققاقيمومتاينکشورعربيراتحتسلطه اين محافل قرار ميدهد.

البته شواهد و قرائن در تحرکات ديپلماتيک برخيکشورهايمنطقهنشانميدهدکهازطريق ميانجيگريبهبحرانعربيپاياندهندبهايندليل کهبتوانندمنطقهراازتهديدمخاطراتيکبحران نوظهور مصون دارند زيرا اين کشورها ميدانند منطقه تواناي//ي و ظرفيت بحراني ديگري را در کنار آنچه در سوريه و عراق ميگذرد، ندارد. با اين همه تصاعد و بحران عربي با توجه به انفعال قطر درپذيرششروطآنهاغيرممکننيستکهمحققا پيامدهايي را هم براي منطقه خواهد داشت.

در اين ارتباط مهمترين پيامد تداوم بحران عربي، بازگشايي دو جبهه جديد در جغرافياي ملتهبوپرتنشخاورميانهاست.دراينرويارويي يکجبههبامحوريتايرانوترکيهوجبههديگر با محوريت مجموعههاي اقماري اس//راييل به س//رکردگي و کارگرداني عربستان آن هم براي اجرا و تحقق بازي برد- باخت ش//کل ميگيرد. دليل همس//ويي ايران و ترکيه در بحران عربي به جهت اش//تراك مواضعي است که نسبت به قطر دارند؛ اول آنکه هر دو کشور روابط تجاري و اقتصادي با قطر دارند و دوم آنکه مواضع آنها در قبالجنبشاخوانالمسلمينهمسواست.باوجود فاصلهگيري نيمبندي که در روابط ايران و ترکيه آن هم با نمايشهاي ضدايراني اردوغان و رهبران حزب عدالت و توسعه در نظم پساکودتا و نظم پسامونيخ صورت گرفته است، شايد اين بحران فرصت طاليي و مناسب براي بهبود مناسبات ديپلماتيک اين دو کشور باشد. کمترين نتيجه اين همسويي خروج ترکيه از انزوا در منطقه و نيز همگرايي با ايران در خنثي کردن تحرکات ايذايي محافلعربياست.

در جبهه عربستان اما وضعيت همگرايي و بازتعريف نظم جديد راهبردي به گونه ديگري است که اساسا مخاطرهزا، مخرب و با حداکثر ريسکهايژئوپليتيکيهمراهاست.اينوضعيت را بايد انعکاس تمايل عربستان و مجموعههاي اس//راييلمحور منطقه در کس//ب حداکثري منافع ژئوپليتيکي در راس//تاي توليد بحران دانست که در گام نخست با هدف يمنيزه کردن بحران قطر و تداوم جنگهاي نيابتي و مهار ايران صورت ميگيرد. در اين نظمهاي جديد راهبردي، نگاه محافل عرب معطوف به سنجش واکنش ايران، تسليم قطر در قبال خواستهها و درنهايتواگراييدرروابطديپلماتيکايرانوقطراست. همچون گذشته محافل عربي با نقشيابي منطقهاي ايران در مناس//بات منطقه سر س//تيز و عناد دارند و بحرانقطرفرصتدوبارهايرابرايتعيينکنندگينقش ايران فراهم ميکند در نتيجه اين محافل نميخواهند دايره نفوذ ايران از گس//تره فعلي فراتر رود. هماينک با جابهجايي قدرت در عربس//تان و وليعهدي عنصر ايرانستيزيچونمحمدبنسلمان،تمامتالشودغدغه اين محافل عرب آن است که اهداف راهبرديشان به بار بنشيند. حتي آنها در تحقق اين اهداف به چراغ سبز و حمايتهاي آشکار و پنهان آمريکا نيز چشم دوختهاند. مسلم است که با ورود آمريکا به بحران عربي و با توجه ب//ه جايگاه ايران در نگرش و تفکر رهبران جديد کاخ سفيد، نظم راهبردي محافل عربي ابعاد گستردهتري بهخودخواهدگرفت.دراينارتباطمهمترينسياستي که جمهوري اسالمي ايران بايد اتخاذ کند، عدم حمايت سياسي آشکار از قطر در منازعهاي است که بخشي از اتهامهاي طرف قطري آن، داشتن رابطه با ايران است. بنابراين خويشتنداري و اتخاذ راهبرد صبر و اجتناب و پرهيز از هرگونه اقدامات بهانهساز، کليد بياثر کردن اه//داف محافل عربي خواهد بود. در غير اين صورت، محاصره و حتي تجزيه قطر در کنار تداوم تنش و التهاب نتيجه منطقي اين بحران خواهد بود که به سود هيچ کشوري در منطقه نخواهد بود.

*مدرسعلومسياسيوروابطبينالملل

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.