نقش دستگاه قضا در توسعه اقتصادي

Jahan e-Sanat - - صفحه اول - ‪Asz9025@ gmail.com‬

عليسرزعيم- پس از انتخابات خيلي از طرفداران روحاني اميد زيادي به پيشرفت كشور پيدا كردهاند. در مقابل كساني كه در سمتنامزدرقيبقرارداشتند،ناراحتشدند و تصور كردند فرصت پيشرفت كه از طريق راي آوردن نامزد آنها ممكن ميشد، از دست رفته است. به اعتقاد من هر دو گروه در يك اشتباهشريكهستندچراكههردونقشقوه مجريه در توسعه كشور را بيش از حد تخمين ميزنند و نقش قوه قضاييه را دست كم ميگيرند.

بسياري از مردم معتقدند دولت كالن كشور را اتخاذ ميكند و چون اقدامات فعاالن اقتصادي همسو با اين سياستها شكل ميگيرد اگر اين سياستها درست باشد، توسعه براي كشور به بار خواهد آمد. به همين دلي//ل اين افراد معتقدند نقش قوه مجريه در توس//عه اقتصادي اهميت بينظيري دارد. اين ديدگاه اتفاقا تا سالها بر ذهن اقتصاددانان و خصوصا كارشناسان در بانك جهاني و صندوق بينالمللي پول حاكم بوده است. اما شواهد مبتني بر رشد اقتصادي كشورها، اقتصاددانان را به سمت ديگري رهنمون شد. نتيجه تحقيقات اقتصادي كه از شواهد جديد بهدست آمد، نكته ديگري را هم يادآور ميشود. اين نگاه چنان رشد و گسترش يافت كه كمكم عنوان يك مكتب را به خود اختصاص داد؛ مكتب نهادگرايي. امروزه رويكرد نهادگرايي در اقتصاد توسعه به جريان مسلط تبديل شده است و ديگر نميتوان آن را ناديده گرفت. در رويكرد نهادگرايي اين ديدگاه مطرح ميشود كه نهادها به مراتب بيش از سياستها در رشد بلندمدت اقتصاد تاثير دارد چراكه سياستها تابع دولتها هستند و دولتها آمد و رفت دارند امااگرترتيباتنهاديمناسبباشد،نظامانگيزشيحاكمبراقتصادبهنحوي شكل خواهد گرفت كه اقدامات افراد، مولد خواهد بود. وقتي به اقتصاددانان گفته ميشود كه مقصود از نهاد چيست، اولين مصداقي كه ذكر ميكنند نظام قضايي است. نظام قضايي براي صيانت از حقوق مالكيت و الزامآوري قراردادها از اهميت بينظيري برخوردار است و اين امر مهمترين عامل در انجام سرمايهگذاري و افزايش مبادالت اقتصادي است.

يك نظام قضايي مترقي و پيشرفته اين امكان را فراهم ميكند كه با شكايت از دولتها، آنان را به سمت اقدامات درست سوق داد و خطاها را كم كرد اما اگر دستگاه قضايي ضعيف باشد، راهي براي اصالح دولت نيز وجود نخواهد داشت. به تعبير ديگر اگر قرار بود بين اين دو حالت1- دولت كارآمد و دستگاه قضايي ضعيف و2- دستگاه قضايي قوي و دولت ناكارآمد دست به انتخاب بزنيم توصيه اصلح، گزينه دوم خواهد بود. شاهد اين مدعا هم تجربه آمريكاس//ت. از ديد متخصصان سياستگذاري عمومي، دولت آمريكا به لحاظ كارايي ضعيف قلمداد ميشود در حالي كه دستگاه قضايي آن پرقدرت كار ميكند كه مقاومت آن در برابر احكام صادره از سوي ترامپ نمونه روشني پيشروي ماست. همين عامل نقش مهم و بسزايي در رشد و توسعه آمريكا ايفا كرده است.خوشبختانه مجبور به انتخاب بين دو گزينه يادشده نيستيم و ميتوانيم هم دولت قوي و هم قوه قضاييه كارآمد داشته باشيم. خوشبختانه كشور ما به لحاظ پيشرفته بودن قوانين وضعيت نسبتا خوبي داريم اما در اعمال قانون با مشكالت اساسي روبهرو هستيم و قانون آنگونه كه بايد، اجرا نميش//ود. اين عدم اجراي قانون هم به قوه مجريه برميگرددوهمبهقوهقضاييه.دادگاههابااحكامشانميتواننددستگاههاي اجرايي را به تصميمات درست سوق دهند و حتي دستگاه اجرايي ضعيف را به تحرك بيشتر وادارند ولي اگر دادگاهها ضعيف باشند و احكام آنها با مصالح اقتصادي سازگار نباشد، قوه مجريه نميتواند اين خأل را جبران كند. بنابراين در اهميت نقش دستگاه قضايي در توسعه كشور ترديد وجود ندارد وبههمينخاطربايدكارآمدشدندستگاهقضارادرصدرمطالباتاقتصادي قرار داد و همه نهادهاي حكومتي و جامعه مدني به دور از همه مالحظات سياسي از توسعه دستگاه قضايي حمايت كنند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.