درهم ریختگی ساختار نهادهای مالی

بررسی تاثیر بازار بدهی و صندوقهای سرمایهگذاری بر نرخ سود بانکی؛

Jahan e-Sanat - - News -

گروهاقتصادی-تنگناهایاعتباریپیشروی بانکها یکی از مهمترین عوامل عدول آنها از نرخ سودهای مصوب ش//ورای پول و اعتبار است؛ این تنگناها ک//ه در قالب مطالبات معوق، بدهیهای دولت، نرخ سود باالی اوراق مشارکت خودروسازان واسنادخزانهدولت،فعالیتموسساتمالیواعتباری غیرقانونی ...و بر شبکه بانکی کشور تحمیل شده، منجر به بروز مشکالت عمدهای در میزان کفایت سرمایهبانکهاوحجمنقدینگیدردستآنهاشده و همی//ن امر باعث پیدایش بهانههایی در بانکها برای دور زدن مصوبات شورای پول و اعتبار در این زمینهمیشود.

درحالیکهمسووالنپولیوبانکیدرهمایشها وسخنرانیهایمختلفبارهابرضرورتهماهنگی بین نرخ سودها در بازار سرمایه، بازار بدهی و بازار پولتاکیدکردهانداماباتوجهبهبحرانهایگسترده بانکه//ا، اولتیماتومهای بانک مرکزی و نهادهای سیاستگذار تاکنون نتوانسته بانکها را مجاب به رعایت نرخ سود مصوب کند و بانکها به روشهای مختلفی از جمله صندوقهای سرمایهگذاری، به دنبال جذب سپردههای مردمی با ترفندهای خاص خودهستند.

این امر باعث شده صندوقهای سرمایهگذاری بانکهادرجذبسپردههاسهمبزرگیازتامینمنابع بانک را شامل شوند و در حالی که باید صندوقهای سرمایهگذاری تا 70 درصد منابع خود را از طریق سپرده و تا 30 درصد دیگر را از اوراق تامین کنند اماعملکردبانکهادراینزمینهنشانمیدهدبیش از07 درصدمنابعازطریقاوراقجذبشدهاست که موجب ایجاد انحراف در سودهای سپرده بانکی وازسویدیگربرهمریختنتعادلبینتامینمنابع صندوقهاشدهاست.

ازسویدیگربازاربدهیبهعنوانابزاریمالیکه هدف اصلی آن مهیا کردن ساز و کاری برای تامین سرمایهبلندمدتدولتوبخشخصوصیاست،در کنارگسترشنامناسبصندوقهایسرمایهگذاری بانکها، به چسبندگی رو به پایین نرخهای سود بانکی دامن زده است و کار را برای حفظ نرخ سود تسهیالت اعطایی بانکها در دامنه تعیینشده از سوی بانک مرکزی، دشوار کرده است.

باتوجهبههمبستگیباالیبازارسرمایه،بازارپول و بازار بدهی، کارشناسان معتقدند تعدیل نرخ بازده اوراق متناسب با سایر سیاستهای اقتصادی دولت ضروری است تا بازار بدهی همسو با سایر بازارها به سوی رونق اقتصادی حرکت کند و در سایه آن نرخ سودبازاربینبانکینیزتعدیلشود. فعالیتهایواسطهگریبانکها در همین راستا قائممقام بانک مرکزی تنگنای اعتباری پیش روی بانکها را یکی از عوامل موثر در رعایت نکردن نرخ سودهای مصوب شورای پول و اعتبار دانست و با اشاره به تاثیرپذیری بازار پول از بازار بدهی اظهار کرد: نرخ س//ودهای باال در بازار بدهی سبب شده نرخ سود بازار بینبانکی نیز از آن اثرپذیرد.ایننرخکهدرپایانسال4931 18/8هب درصدرسیدهبود،درپایانسال5931 عدد2/91 درصد را ثبت کرد.

اکبر کمیجانی اعالم کرد: عالوه بر بازار بدهی، گسترش نامناسب صندوقهای سرمایهگذاری در کنار نرخ س//ود باالی اوراق مشارکت خودروسازان به چس//بندگی رو به پایین نرخهای سود بانکی دامن زده است.

قائممق//ام بان//ک مرک//زی از صندوقه//ای سرمایهگذاری بانکها به عنوان فرزندان بانکها یاد میکند چراکه طی دو تا سه سال گذشته به طور قابل توجهی نقش آنها در بانکها پررنگتر شده و از آن به عنوان ابزاری برای جذب سپرده و دریافت سودهای باالتر اس//تفاده کردهاند. این تغییر روند موجب ایجاد انحراف در سودهای سپرده بانکی و از سوی دیگر برهم ریختن تعادل بین تامین منابع صندوقهاشدهاست.

این در حالی است که براساس آخرین گزارش کمیجانیدرحالیبایدصندوقهایسرمایهگذاری تا07 درصدمنابعخودراازطریقسپردهوتا03 درصد دیگر را از اوراق تامین کنند، ولیکن عملکرد بانکهادراینزمینهنشانمیدهدبیشاز07 درصد منابع از طریق اوراق جذب شده است.

این روال از سویی عاملی تاثیرگذار برای افزایش سرمایهگذاریبانکهادراموریخارجازفعالیتهای معمول بانکی و واسطهگری آنها شده است. از این رو در مصوبه اخیری که شورای پول و اعتبار داشت، بانکهاملزمبهکاهشسهمشرکتداریخوداز04 درصدگذشتهبه03 درصدشدهاند.دراینراستایکی از تکالیفی که بر عهده بانکها قرار گرفت، کاهش سهم خود در بازار سرمایه و سهام از طریق واگذاری صندوقهایسرمایهگذاریبود.

تازهتری//ن اظهارات کمیجانی از این حکایت دارد که بر اساس ابالغیه خردادماه بانک مرکزی به بانکها باید سهم تامین منابع در صندوقهای سرمایهگذاری بازنگری شود. اکنون سهم تامین منابع از طریق اوراق 70 و س//پرده به 30 درصد رسیده است، در حالی که باید این معکوس باشد. بنابراین بر اس//اس ابالغیه بانک مرکزی بانکها مکلفشدهاندبابازنگریدرروندفعلیخودنسبت این سهم را 60 به 40 کاهش دهند. رونقصندوقهایسرمایهگذاری هرچند در این مدت گزارش مشخصی از روال تغییر روند بانکها منتشر نشده، اما مشخص است که طی دو تا سه سال گذشته به ویژه با تغییراتی که در نرخ سود بانکی رخ داد و سود سپرده به 15 درصد کاهش یافته بود، بانکها توانستند از طریق رونقدادنبهصندوقهایسرمایهگذاریوباپرداخت سودهایتضمینشدهبالغبر02 درصدجذبمنابع را از این راه انجام دهند.

این در حالی اس//ت که عملکرد صندوقهای سرمایهگذاریبانکهاطیمدتاخیربهگونهایبود که موجب افزایش سهم بازار سرمایه در تامین مالی اقتصادشدآنهمدرشرایطیکهپیشازاینبالغبر 90 درصدتامینمالیازطریقبانکهاانجاممیشد. درسال4931 باتوجهبهافزایشسرمایهگذاریکه درصندوقهایبانکهاشکلگرفتتا5/91 درصد سهم بازار سرمایه افزایش یافته بود؛ موضوعی که قائم مقام بانک مرک//زی آن را لطف صندوقهای س//رمایهگذاری و عبارت فرزندان بانکها به بازار سرمایهدانستهاست.

ازسویدیگرآخرینگزارشعملکردصندوقهای سرمایهگذاریازاینحکایتداردکهتااردیبهشتماه امس//ال حدود 99 درص//د از ارزش صندوقهای سرمایهگذاریراصندوقهایبادرآمدثابتتشکیل دادهاند که با این هشدار بانک مرکزی همراه شده که حرکت صندوقها به سمت اوراق با درآمد ثابت وکاهشسهمسپردهوهمچنینبازپرداختسپرده با سودهای باالی تضمین شده میتواند به چالشی بزرگبراینظامبانکیتبدیلشود.

این در حالی اس//ت که تا پایان اردیبهشتماه امس//الحدود95 صندوقب//ادرآمدثابتوجود داش//تهکهحدود33 درص//دازکلصندوقهابا ارزش//ی بالغ بر 130 هزار میلیارد تومان را در بر گرفته اس//ت. این در شرایطی است که در مقابل تعدادصندوقهایمختلف61 وباسهم9 درصدی وهمچنینصندوقهایسهامیبا301 وسهم9/75 درصدیازکل871 نوعصندوقسرمایهگذاریبه شمارمیرود.

درسویدیگرسهمسپردههایصندوقهاازکل سپردههایغیردیداری شبکهبانکیازسال2931 تا پایانسال5931 روندیافزایشیداشتهبهگونهای کهاز4/0 سهمدرسال2931 باروندیافزایشیبه 9 سهم در پایان سال گذشته رسیده است. نگاهیبهوضعیتبازاربدهی ازسویدیگرنگاهیبهوضعیتبازاربدهی،اوراق مرابحهواسنادخزانهمنتشرشدهازسویدولتنشان میدهدنرخسودهای22 درصدیوبیشترازآنیکی از موارد بر هم خوردن تعادل در سپردههای بانکی و نرخسودتسهیالتاست.

معاونت امور اقتص//ادی وزارت امور اقتصادی و دارایی اردیبهشتماه امسال با تایید نرخ سودهای باالی02 درصداوراقمنتشرشده،اعالمکرد:نرخ سود موثر اوراق بدهی یکساله در محدوده 27 تا 29 درصدونرخاوراقبلندمدتبهدلیلپیشبینی کاه//شقابلمالحظهتورمدرمحدوده02 تا32 درصد قرار دارد. همچنین بررس//ی وضعیت بازار بدهی نش//ان میدهد سال گذش//ته وزارت امور اقتصادیودارایی58 هزارمیلیاردریالاسنادخزانه اسالمیمنتشرکرد.

بازار بدهی در سالی که گذشت شاهد انتشار53 ه//زار میلیارد ریال اوراق مرابحه و اجاره دولت،13 هزارو003 میلیاردریالاوراقسلفگندم،01 هزار میلیاردریالاوراقمرابحهبیمهسالمتو01 هزار میلیاردریالاوراقمرابحهگندمبود.

از آنج//ا که دولت تضمین این اوراق را بر عهده دارد، انتش//ار این حجم از اوراق بدهی به اش//کال مختلف با استقبال فعاالن بازار سرمایه روبهرو شد که نرخ سودهای 22 درصدی و بیشتر از آن را به دنبالداشت.

از س//وی دیگر بانک مرکزی براساس مصوبه دولت، برای تامین مالی خرید تضمینی گندم در س//ال 1395 در مجموع 29 هزار و 600 میلیارد ریال را با انتشار و خرید اوراق مرابحه گندم توسط هشت بانک عامل تامین کرد که این رویه به اضافه برداشت و رقابت بانکها در جذب سپرده از طریق افزایشنرخسودمنجرشد.

در مجم//وع نگاهی به عملکرد بازار پول و بازار بدهیدرتامینمالیخریدتضمینیگندمدرسال 1395 یعنی در سالی که بار دیگر در تولید گندم به خودکفایی رسیدیم، نشان میدهد بازار پول و سرمایهدرکناربودجهدولتدرمجموع851 هزار 200و میلیاردریالبابتخریدگندمازکشاورزان پرداخت کرده اند.

سهمسیستمبانکیازاینرقم96 هزارو006 میلیاردریالیعنی44 درصدبودکه04 هزارمیلیارد ریال آن از طریق تسهیالت بانکی و بقیه از طریق انتشاروخریداوراقمرابحهتوسطهشتبانکعامل شامل مسکن، ملت، سپه، اقتصاد نوین، کارآفرین، پستبانگ،خاورمیانهوسیناتامینشد.

سهمبورساوراقبهادار14 هزارو003 میلیارد ریالیعنی1/62 درصدبودکهشامل13 هزارو003 میلیاردریالاوراقسلفموازیو01 هزارمیلیارد

ریالاوراقمرابحهگندممیشد.

47 هزار و 300 میلیارد ریال باقیمانده 29/9) درصد(نیزازمحلبودجهعمومیدولت)91 هزارو 600 میلیاردریال(،منابعوزارتجهادکشاورزی)سه هزارمیلیاردریال(وشرکتبازرگانیدولتیایران)42 هزارو007 میلیاردریال(تامینشد.

کل اوراق مرابحهای که س//ال گذشته از طریق بانکمرکزیمنتشرشد،92هزارمیلیاردریالبودکه ازاینمبلغ42 هزارمیلیاردریالبرایخریدگندمبه حسابشرکتبازرگانیدولتیایرانواریزوبقیه)پنج هزار میلیارد ریال( بابت خرید جو و ذرت به حساب شرکتسهامیپشتیبانیاموردامواریزشد.

با توجه به این آمار و اثر مستقیم عملکرد بازار سرمایهوبازارپول،کارشناسانمعتقدندتعدیلنرخ بازده اوراق متناسب با سایر سیاستهای اقتصادی دولتضروریاستتابازاربدهیهمسوباسایربازارها بهسویرونقاقتصادیحرکتکند.

„ کاه/ش ف/وری و دس/توری ن/رخ سودبانکها

در همین حال مشاور وزیر راهوشهرسازی با بیان اینکه کاهش فوری و دس//توری نرخ سودبانکها ضرورت اول اقتصاد است، اعالم کرد: در حال حاضر، عدمتعادلدرکلبازارهایمالیراشاهدهستیمکه به بازارهای دیگر نیز گسترش پیدا کرده و آن هم به رابطه بین نرخ سود بانکی و نرخ تورم مرتبط است.

حس//ین عبده تبریزی گفت: نرخ سود بانکی هماکنون، نرخ غیرتعادلی است که حاصل فعالیت نهادهای مالی غیرقانونی و برخی موسسات مالی مشکلدار است.وی همچنین افزود: نرخ سود باال باعث شده کار کردن معنای خود را از دست بدهد چون کس//انی که نرخ سود را دریافت میکنند، فرض میکنند که ریسکی وجود ندارد و این نرخ سود بدون ریسک از نرخ سود کسب و کار باالتر رفته و از این نظر ما مشکل اساسی در کشور داریم و تا این مساله حل نشود اصوال نرخ رشد مناسبی نخواهیم داشت.

عبده تبریزی به ایبنا گفت: به نظر میرس//د اگر نتوانیم این مس//اله را حل کنیم با نرخ رشد مناس//ب اقتصادی مواجه نخواهیم ش//د. بانک مرکزی مطرح میکرد که این مشکل را از طریق بازار بین بانکی میتواند حل کند و از همان روز گفتیم این مشکل از طریق بازار بین بانکی حل نمیشود و امروز سالها از این بحث گذشته است چون این مشکل حاصل عناصر خاصی است که در بازار پولی است و این عناصر تابع متغیرهای بازار نیستند، بلکه یا وضعیت نقدینگی آنها بسیار تضعیف شده یا اینکه اصال مجوز فعالیت ندارند ولی در بازار حضور دارند.

وی تاکید کرد: از این نظر نرخ غیرتعادلی باعث ش//ده کار ک//ردن در کل اقتصاد چندان مفهوم اقتصادی نداشته باشد. حال اینکه تولیدکننده مس//کن پولش را در بانک بگذارد باعث میشود بانکها نرخ سودی بدهند که در توانشان نیست وشرایطتضعیفآنهابیشترمیشودبنابرایناولین کاری که در اقتصاد کالن باید صورت بگیرد این است که بتوانیم نرخ س//ود را دستوری کاهش دهی//م و به نهادهای پولی مختلفی که وضعیت مناسبی ندارند فش//ار بیاوریم که بروند تجدید س//اختار کنند که البته کار مشکلی است ولی باید انجام شود.

رییس اسبق سازمان بورس و اوراق بهادار افزود: بهنظرمیرسدتاانجامنشودبقیهفعالیتهایمادر آیندهبهنتیجهنمیرسد.قطعااگراینمشکلرابه سرعت حل نکنیم، وضعیت فعلی به اقتصاد ایران تحمیل میشود که به یک معنا ثبات را تضعیف میکند و حاصل نرخ س//ود بانکی باالیی است که االن سیس//تم بانکی پرداخت میکند و در توان و ظرفیتخودندارد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.