آيندهجنبشضداردوغانيسم

Jahan e-Sanat - - صفحه اول - S.Harsani.k@gmail.com

دکتر صالحالدين هرسني*

فض//اي سياس//ي و اجتماع//ي تركيه در آس//تانه يك س//الگي كودتاي 15 ژوئيه ناآرام شده است. راهپيمايي هدفمند و سازمانيافته معترض//ان به برق//راري و اجراي عدالت، علت اصلي اين ناآرامي است. راهپيمايي ماه مارس س//ال 1930 موس//وم به رژه نمك به رهبري مهاتم//ا گاندي در هند الهامبخش راهپيمايي معترضان تركيه از آنكارا تا اس//تانبول ش//ده است. رهبري معترضان اين راهپيمايي را كمال قليچداراوغلو، رهبر حزب جمهوريخواه خلق تركيه عهدهدار است كه سياستهاي نامنعطف و ناسازگار اردوغان او و همگنانش را در سپهر سياس//ت تركيه به محاق و در سايه قرار داده بود.آن گونه كه كمال قليچداراوغلو، رهبر حزب جمهوريخواه خلق تركيه گفته است، برقراري عدالت ه//دف اصلي اين راهپيمايي بود اما به نظر ميرس//د معترضان اهداف مهمتري را در كنار هدف گفتهشده دنبال ميكنند. به عبارتي اين ناآرامي و خيزش اعتراضي را بايد به معناي آغازفصلبهارتركدرجغرافيايآناتوليدانست كه قرار است همچون تحوالت بهار عربي موجد تحوالت دموكراتيك در تركيه شود. در بطن اين جنبش دو هدف عمده از سوي بهبودخواهان تعقيب ميشود؛ اول پاسداشت ميراث كماليسم و الئيسيته و سپس تالش براي تسليم اردوغان به پرنسيبهاي دموكراسي. در نگاه مخالفان و احزاب اپوزيس//يون تداوم اي//ن اعتراضات و خيزش دوباره معترضان كمك خواهد كرد كه اميد به اصالحات زنده شود و همچون گذشته تركيه در مسير دموكراسي قرار گيرد.آنگونه كه از برنامههاي احزاب اپوزيس//يون پيداست، كنشه//ا و الگوه//اي رفتاري رهب//ران حزب عدالت و توسعه علت اصلي شرايطي است كه تركيه حال حاضر در آن قرار گرفته اس//ت. در شرايط فعلي، مجموعهاي از رفتارها و كنشهاي رهبران حزب عدالت و توسعه در عرصه سياست داخلي و خارجي موجب افول و محتمال زوال دموكراسي و در خطر افتادن ميراث كماليسم شده است. بروز و ظهور اين وضعيت بيشتر از هر زمانديگرريشهدراقداماتتالفيجويانهرهبران حزب عدالت از فرداي كودتا و نيز از فرداي نتايج رفراندوم 16 آوريل و پيروزي 51 درصدي آن دارد. به واقع شرايط پساكودتا فرصتي شد تا اين رهبرانبتوانندهمهمراكزتصميمگيريوقدرت را از عناصر ناراضي پاكسازي كنند با اين هدف كه مسير حكومت يكهساالر اردوغان بيچالش و هموار شود. در همين راستا برگزاري رفراندوم و تالش براي تغيير سيستم پارلماني به رياستي آن هم براي افزايش قدرت اردوغان در راستاي تمايالت فاشيستي اردوغان و تحكيم پايههاي حكومت آن صورت گرفت. در عرصه سياست خارج//ي هم اردوغان ب//ه جاي آنكه همچون اوايل دهه 2000 تالش كند براي بس//ياري از اصالحطلبان محاف//ل عرب و خاورميانه چراغ هدايتدموكراسيباشد،بيشتربهالگوييضددموكراسي ظاهر شد و آنقدر در اجراي اين الگو اصرار به خرج داد تا محافل عرب و خاورميانه او را متهم به فرقهگرايي كنند. براي نمونه راهبرد »تنش صفر« احمد داوداوغلو با همسايگان جاي خود را به »تنش يك« داد. مزيد بر آن، تركيه حمايت فعالي از برخي گروههاي شورشي در سوريه به عمل آورد و سياست طرفداري از فرقهگرايي را در عراق و يمن در پيش گرفت و با كشورهايي نظير قطر و عربستان س//عودي روابط نزديكي برقرار كرد. سرنگونيهواپيمايروسيدرنوامبر5102 وتنشهاي متعاقب آن با مس//كو نش//ان داد كه چگونه سياست خارجي نامنعطف و فرقهگراي تركيه در قبال سوريه باعث ش//د اين كشور در مقابل يكي از شركاي اصلي خود قرار گيرد. اين موارد باعث شد در مورد بيطرفي گفتمان تركيه درباره دموكراسي منطقه شك و ترديد به وجود آيد. اكنون با عملكرد غيردموكراتيك حزب عدالت و توسعه در داخل و با رقابت امنيتي منطقهاي، اين نقش كه در اوايل خيزشهاي عربي نويدبخش به نظر ميآمد، به ش//دت ضعيف شده است كه مسلما افزايش قدرت اردوغان هم اين وضعيت را شديدتر هم خواهد كرد. با پايان يافتن دور اول راهپيمايي به نظر ميرسد موج دوم اين جنبش اعتراضي و بهبودخواه در راه باشد. با همه موانع و چالشهايي كه معترضان را تهديد ميكند، يك چيز قطعي است و آن، اين است كه صرفنظر از نتيجه اين راهپيمايي، تركيه بعد از اين، كشور متفاوتي خواهد بود.

*مدرسعلومسياسيوروابطبينالملل

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.