رونق به اقتصاد بازمیگردد

Jahan e-Sanat - - News - نمایه

جواد باق/رزاده*- از آنجا که 97 درصد درآمد مالیاتی کش//ور در سال گذشته محقق شده، در شرایط فعلی کمک شایانی به اقتصاد کش//ور کرده و نشان میدهد که فرهنگ مالیاتدهی در میان مردم جای افتاده و هیچ صنفی اعتراضی در خصوص مالیات نداشته و بازار در آرامش کامل مالیات خود را پرداخ//ت کرده و رییسجمهور نیز در مناظرات انتخابات ریاس//تجمهوری از این اقدام برجسته سازمان امور مالیاتی تشکر و حمایت کرده است.

به گزارش آژانس رویدادهای مهم نفت و انرژی »نفت ما«، در دو سال گذشته سهم نفت در بودجه دولت به شدت پایین آمده است و درآمدهای مالیاتی نسبت به درآمد نفتی افزایش یافته اس//ت. در حالی که همواره، بزرگترین مشکل اقتصاد ایران وابستگی به درآمدهای نفتی و شیوه نادرست استفاده از آن بوده است. سهم مستقیم درآمدهای نفتی در بودجه دولت در سالهای اخیر- بر پایه آمار رسمی بین 25 تا 35 درصد برآورد میش//ود.گزارش وزارت امور اقتصاد و دارایی، در مورد کارنامهاقتصادیکشوردرسال5931 نشانمیدهدکه311 هزار میلیارد تومان، درآمدهای دولت از محل دریافت مالیات در سال 1395 بوده است. در همین حال در سال ‪280 59،‬ هزار میلیارد تومان منابع و مصارف بودجه دولت بوده که تنها 72 هزار میلیارد تومان آن از نفت بوده است و این امر نشان میدهد که درآمدهای مالیاتی از بودجه نفت در دولت یازدهم پیشی گرفته است. اگر این رقم با میزان درآمدهای نفتی کشور در همان سال، مقایسه شود، نسبت درآمد مالیاتی به نفتی در بودجه، به 142 درصد میرسد که در نوع خود یک رکورد افتخارآمیز است. همچنین در سالهای 94 و 95 به صورت متوالی تراز تجاری غیرنفتی کش//ور مثبت بوده است. بانک مرکزی اعالم کرده که افزایش رشد اقتصادی در پایان سال 1395 به 12/5 درصد افزایشیافته اما باید گفت که بخشی از این رشد اقتصادی به خاطر نفت بوده نه همه آن. همچنین ایران از سال 2013 تا 2016 از 13 شاخص در 11 شاخص اقتصادی به ترتیب بهبود داشته است.

با توجه به وابستگی اقتصاد و بودجه ایران به درآمدهای نفتی، نوسان قیمت نفت پیامدهای زیانباری بر نحوه مدیریت درآمدهای نفتی و تبعا اقتصاد کالن کش//ور داش//ته است. اقتصاد نفت ایران اقتصاد رانتی بوده و تئوری نفرین منابع و بیماری هلندی مهمترین شاخصهای آن است. اقتصاد نفتی، موجب افزایش وابس//تگی دولت به این منابع و بزرگ شدن حجم دولت، کاهش وابستگی به مالیاتهای غیرنفتی شده و این وضعیت منجر به ناکارآمدی و نابسامانی در سیاستهای کالن اقتصادی کش//ور به وی//ژه در حوزههای پولی، مالی و ارزی میش//ود. در دولت یازدهم تالشهای موفقیتآمیزی در زمینه عدم وابستگی به درآمدهای نفتی و پسانداز آن در صندوق توسعه ملی به انجام رسیده است. لذا باید گفت که نوسانات اقتصادی چند دهه گذشته نتیجه استفاده نادرست از درآمدهای نفتی بوده و در دوران افزایش قیمت نفت بود که تحریمهای ایران تشدید شد و با توجه به وابستگی بودجه به نفت، این صنعت مورد تحریم قرار گرفت.براساس آمار گمرک و سازمان توسعه تجارت ایران، صادرات غیرنفتی کشور در سال 5931درمجموعبه34میلیاردو039میلیوندالررسیدکه اینمیزاندرمقایسهباسال4931بهمیزان45/3 درصدرشد داشته است. در مورد روند منابع بودجه و سهم درآمدهای نفتی باید گفت که با توجه به روند درآمدهای دالری نفت و نرخ ارز طی دهه ،1380 به نظر میرسد ثبات نرخ ارز و سیرصعودی هزینههای ریالی دولت )با توجه به تورم(، موجب شده است با وجود وابستگی بیشتر دولت به دالرهای نفتی، سهم درآمدهای ریالی نفتی در بودجه دولت با س//یر نزولی مواجه شود و در پایانسال1931،بهمرز24 درصدکاهشیافتهاست.بررسی تاریخی نشان میدهد طی سالهای 1388 تا 1391 منابع نفتی در عمده سالها باالی 50 درصد از منابع عمومی را به خود اختصاص داده است.

ای//ن روند پس از س//ال 1393 معکوس ش//ده و س//هم درآمدهای نفتی در منابع بودجه کم ش//ده است و در چهار ساله دولت یازدهم به طور متوسط به 33 درصد رسیده است که حاکی از کاهش وابستگی اقتصاد ملی به نفت است. اگر روند موجود در هشت سال دولت قبل ادامه میداشت، سهم درآمدهای نفتی همچنان در منابع بودجه کل کشور افزایش مییافت و بیش از پیش اقتصاد ملی را به نفت وابسته مینمود که این امر خود میتوانست تشدیدکننده بیماری هلندی و ایجاد نوسانات زیاد اقتصادی باشد بنابراین میتوان گفت که در دولت یازدهم، هم سهم درآمد پاک یعنی مالیات در بودجه افزایش یافته است و هم وابستگی به درآمدهای نفتی کاهش یافته است.تغییر ساختار اقتصادی بودن نفت به معنی عدم استفاده از درآمدهای نفتی نیست بلکه اشاره به نوع استفاده از آن به عنوان منبع مناسبی برای سرمایهگذاری را دارد. لذا راهکارهای اجرایی باید معطوف به ایجاد درآمدهای زاینده برای جایگزینی با درآمدهای نفتی باشد. میتوان با قطعیت گفت که استراتژی اقتصاد مقاومتی با کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی، در دولت یازدهم عملیاتی شده است.

اینکه باید سیستم مالیاتی کشور اصالح شود تا جایگزین مناس//بی ب//رای تامین مخارج دولت باش//د، ی//ک ضرورت اجتنابناپذیر است. افزایش درآمدهای مالیاتی باعث افزایش درآمده//ای دولت و منجر به کاهش کس//ری بودجه و تورم میگردد. افزایش س//االنه درآمد نفتی از طریق تبدیل دالر نفتی به ریال و ورود به چرخه اقتصاد منجر به افزایش تورم و از طرفی کاهش درآمد نفتی از طریق کاهش واردات و بروز کسری بودجه مجددا منجر به افزایش تورم خواهد شد. این موضوع حساس//یت عدم ثبات درآمدهای نفتی طی زمان را نشان میدهد و کاهش وابستگی اقتصاد به این منبع درآمدی میتواند از بروز مشکالت عمده از جمله تورم جلوگیری کند. بیتوجهی به مقوله مالیات ستانی یکی از عوامل اصلی تاخیر در روند توسعه اقتصادی است که پیامدهایی مانند بیثباتی اقتصاد کالن، نابرابری توزیع درآمد، فقر، بیکاری و رشد نامتوازن را به دنبال دارد.

وابس//تگی ب//االی اقتصاد ای//ران به درآمده//ای نفتی و تاثیرپذیری شدید اقتصاد از تغییرات قیمتی آن همواره یکی از تهدیدات فراروی کشور بوده است. اصالح رویکرد قانونگذاری کش//ور و اخذ مالیات از نهادهای بزرگ و ش//بهدولتی دارای فعالیت اقتصادی به منظور کاهش دادن سهم درآمدهای نفتی، باید با قدرت هر چه بیشتر انجام شود. استمرار روند موجود در سیستم مالیاتی کشور میتواند درآمد الزم دولت را تامین نموده و وابستگی به نفت و درآمدهای آن را از بین ببرد. تدوین نهایی و اجرای طرح جامع مالیاتی کشور توسط سازمان امور مالیاتی، با شفافسازی اطالعات مودیان مالیاتی، کمک شایانی در رصد و کسب مالیات کرده و روزنههای فرار مالیاتی را میبندد. عملکرد س//ازمان امور مالیاتی در توسعه خدمات الکترونیکی جهت خوداظهاری مودیان مالیاتی در س//امانه ثبتنام الکترونیکی هم در زمان و هم هزینه صرفهجویی ایجاد کرده ضمن اینکه تعامل مثبتی نیز با اتاق اصناف داشته است.

در پایان باید تاکید کرد که جایگزینی مالیات با درآمدهای نفتی دارای شرایطی است همچون1- درونزا شدن و برونگرا شدن اقتصاد ایران به شکل واقعی،2- افزایش سهم درآمدهای مالیاتی در بودجه دولت، -3 پاسخگویی و شفافیت اقتصادی نهادهایی که مالیات پرداخت نمیکنند، 4-کوچکس//ازی فعالیت بخشهای غیراقتصادی همانند صندوقها و نهادهای غیررسمیاعتباریومالی.بنابراینافزایشسهمدرآمدمالیاتی در بودج//ه روی کاغذ، زمانی قانعکننده اس//ت که محصول دگرگونی در ساختارهای واقعی اقتصادی باشد. نکته دیگری که نباید از آن غافل ش//د اینکه هرچند افزایش سهم درآمد مالیاتی در بودجه در بلندمدت یک سیاست مطلوب به نظر میرسد ولی در شرایط رکود، افزایش مالیات میتواند عبور از رکود را به تاخیر بیندازد.

از آنجا که 97 درصد درآمد مالیاتی کشور در سال گذشته محقق شده، در شرایط فعلی کمک شایانی به اقتصاد کشور کرده و نشان میدهد که فرهنگ مالیاتدهی در میان مردم جا افتاده و هیچ صنفی اعتراضی در خصوص مالیات نداشته و بازار در آرامش کامل مالیات خود را پرداخت کردهاند و رییسجمهور نیز در مناظرات انتخابات ریاستجمهوری از این اقدام برجسته سازمان امور مالیاتی تشکر و حمایت کرده است.

در مجموع ب//ا تحقق کامل درآمده//ای مالیاتی، ضمن جلوگیری از کس//ری بودجه و تورم و با توجه به اتمام منابع نفتی در آینده، درآمدهای نفتی میتواند در صندوق ذخیره و توسعه ملی، برای پروژههای عمرانی، رفاه و آبادانی و توسعه پایدار شود و نسلهای آتی عمل کند و درآمد مالیاتی به عنوان یک منبع ثابت و پایدار درآمدی تبدیل شده و اقتصاد کشور مالیاتمحور اداره شود. * کارشناس امور اقتصادی

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.