مريم ميرزاخاني، نابغه رياضي درگذشت؛ چراغی خاموش شد

Jahan e-Sanat - - NEWS -

مري//م ميرزاخاني در 13 ارديبهش//ت ‪3) 1356‬ م//ي (1977 در ته//ران به دنيا آمد. پ//درش احمد ميرزاخان//ي مهندس برق و رييس هياتمديره مجتمع آموزشي نيكوكاري »رعد« بود. او با اتمام تحصيالت ابتدايي با ش//ركت در اولي//ن دوره جذب اس//تعدادهاي درخش//ان وارد دبيرس//تان فرزان//گان تهران )زير نظر س//مپاد( ش//د. مري//م ميرزاخاني در س//الهاي 1373 و 1374 )س//ال سوم و چهارم دبيرستان( از دبيرس//تان فرزانگان تهران موفق به كسب مدال طالي المپياد رياضي كشوري شد و بعد از آن در سال 1994 در المپياد جهاني رياضي هنگكنگ با 41 امتياز از 42 امتياز مدال طالي جهاني را گرفت.

سال بعد يعني 1995 در المپياد جهاني رياضي كانادا با 42 امتياز از 24، رتبه اول طالي جهاني را به دست آورد.

عب//اداهلل محموديان اس//تاد دانش//گاه صنعت//ي ش//ريف و از مس//ووالن برگزاري المپي//اد رياض//ي در گفتوگويي پيرامون مريم ميرزاخاني كه در سالنامه شرق 1393 منتشر شده گفته: در سال 1372 از دكتر حدادعادل درخواس//ت كردم اجازه دهند ايشان )مريم ميرزاخاني( در المپياد شركت كنند چون آن زمان فقط س//ال س//وميها امكان شركت در المپياد را داشتند و ايشان سال دوم بودند. در نهايت هم انتخاب شدند و سال بعد شركت كردند و خانم ميرزاخاني ط//ي دو بار ش//ركت در المپياد جهاني هر دوبار طال گرفت. در 30 تير س//ال 1373 وقت//ي ك//ه از المپياد برميگش//تند دكتر حدادعادل در س//رمقاله روزنامه اطالعات همه اين ماوقع را نوشت.

مري//م ميرزاخاني اولين دختري بود كه به تي//م المپياد رياضي اي//ران راه يافت و همچنين اولين دختري بود كه در المپياد رياضي ايران طال گرفت. وي اولين كس//ي بود كه دو س//ال مدال طال گرفت و اولين فردي بود كه در آزمون المپياد رياضي نمره كامل گرفت. ميرزاخاني دوره ليس//انس و فوقليسانس رياضي را در دانشگاه صنعتي ش//ريف ط//ي كرد. وي در س//ال 2004 با اخ//ذ مدرك دكتراي دانش//گاه هاروارد به سرپرستي كورتيس مكمولن، از برندگان جايزه فيلدز، در دانشگاههاي پرينستون و استنفورد به تدريس مشغول شد. يك سال بعد در سال 2005 نشريه پاپيوالر ساينس آمريكا او را به عنوان يكي از 10 ذهن جوان جه//ان برگزيد و تجليل ك//رد. ميرزاخاني مدتي در پرينستون درس ميداد ولي بعد به استنفورد رفت و كار تدريس و پژوهش را در آنجا پي گرفت.

او در ش//هريور 1387 )اول س//پتامبر (2008 و در 31 سالگي به درجه استادي در اين دانشگاه رسيد.

او به همراه 9 محقق برجس//ته ديگر در چهارمين نشست 10 اس//تعداد درخشان نش//ريه پاپيوالر س//اينس در آمريكا مورد تقدير قرار گرفت. به نوشته يواساي تودي اين فهرس//ت 10 نفره، ش//امل محققان و نخب//گان جواني اس//ت ك//ه در حوزههاي ابتكاري مشغول به فعاليت هستند و با اين حال معموال از چشم عموم پنهان ماندهاند. اين فهرست بر اساس پيشنهادهاي ارائهشده از س//وي س//ازمانهاي گوناگون، روساي دانشگاهها و ناشران انتشارات علمي برگزيده ش//دهاند. اين محققان برجس//ته جوان در حوزههاي گوناگوني از گرافيك رايانهاي تا رياضيات و علوم روباتيك، افقهاي تازهاي در مرزهاي جهان اطراف ما گشودهاند كه مريم ميرزاخاني، رياضيدان 39 ساله ايراني يكي از آنها ست.

او در س//ال 1999 ميالدي موفق ش//د راهحلي براي يك مشكل رياضي پيدا كند. رياضيدان//ان مدتهاي طوالني اس//ت كه ب//ه دنبال يافتن راه عملي براي محاس//به حجم رمزهاي جايگزين فرمهاي هندسي هذلول//وي بودهان//د و در اي//ن ميان مريم ميرزاخاني جوان در دانش//گاه پرينس//تون نش//ان داد ك//ه ب//ا اس//تفاده از رياضيات ش//ايد بتوان بهترين راه را به سوي دست يافتن به راهحلي روش//ن در اختيار داشت؛ محاسبه عمق حلقههاي ترسيمشده روي سطوح هذلولوي. ميرزاخاني در تالش بود تا معماي ابعاد گوناگون فرمهاي غيرطبيعي هندسي را حل كند. در صورتي كه جهان از قاعده هندس//ه هذلولي تبعيت كند، ابتكار وي به تعريف ش//كل و حجم دقيق جهان كمك ميكرد. در واقع مش//كل اين است كه برخي از اين اش//كال هذلولي همچون دونات يا آميب داراي ظاهري بسيار نافرم هستند كه محاسبه حجم آنها را به معمايي جدي براي رياضيدانان مبدل كرده اس//ت. ام//ا ميرزاخان//ي با يافتن راه//ي جديد در واقع دس//ت به ابت//كار عمل بزرگي زد و با ترسيم يكس//ري از حلقهها بر روي سطح اين گونه اشكال پيچيده به محاسبه حجم آنها پرداخت. كاربردهاي عملي اندكي براي پژوه//ش او وجود دارد ولي اگر مش//خص ش//ود جهان توسط هندس//ه هذلولي اداره ميش//ود، كار او ميتواند به تعريف دقيق شكل و حجم آن كمك كند.

ميرزاخان//ي در س//ال 2009 به خاطر دس//تاوردهايش در رياضيات برنده جايزه بلومنتال ش//د. در اعالمي//هاي كه انجمن رياضي آمريكا به مناسبت برنده شدن اين جايزه براي ميرزاخاني منتش//ر كرد، دليل گرفت//ن اين جايزه مهم رياضي، »خالقيت اس//تثنايي و تز )دكتراي( مبتكرانه كه در آن، ابزارهاي گوناگوني از هندسه هذلولوي گرفت//ه ت//ا روشهاي كالس//يك فرمهاي اتومورفيك و تقليل س//يمپلكتيك براي به دس//ت آوردن نتايجي در س//ه مساله مهم تركيب شدهاند« عنوان شد.

در س//ال ،2010 ميرزاخان//ي ح//دس »ش//ار زلزله« ويليام ترستن روي فضاهاي تايش//مولر را ك//ه مدتها پرسش//ي باز و بيپاس//خ در رياضي بود به اثبات رس//اند. اين ح//دس ميگويد چنين ش//اري لزوما ارگوديك است.

ميرزاخان//ي در س//ال 2014 به همراه الكس اسكين و امير محمدي ثابت كرد كه ژئودزيكهاي مختلط و بستارهاي آنها، بسيار منظم هستند و نه برخالف انتظار نامنظم ي//ا فراكتال//ي. به عبارت ديگر بس//تارهاي چني//ن ژئودزيكهاي//ي جبري هس//تند بنابراي//ن ويژگيهاي//ي از جمله صلبيت را دارا هس//تند. اتحاديه جهان//ي رياضي در مطلبي با ن//ام »كار مريم ميرزاخاني« اين نتايج را چنين توصي//ف كرد: »يافتن اين حقيقت، ش//گفتانگيز اس//ت ك//ه تصلب در فضاه//اي همگن، چگونه انعكاس//ي در فضاهاي ناهمگن//ي همچون جهان فضاي پيمانهاي دارد.«

در تي//ر 1396 اع//الم ش//د او به دليل ابتال به س//رطان در بيمارستاني در آمريكا بستري است. ميرزاخاني از چهار سال پيش به سرطان سينه مبتال بوده است. سرانجام او در 24 تير 1396 بر اثر بيماري سرطان در اياالت متحده آمريكا درگذشت.

حس//ن روحاني، رييسجمه//ور ايران در پيامي درگذش//ت اي//ن نابغه رياضي را تس//ليت گف//ت. در اين پيام آمده اس//ت: »درگذشت اندوهبار مريم ميرزاخاني، نابغه نام//دار رياضي ايران و جهان موجب تالم و تاثر فراوان شد.

درخش//ش بينظير اين دانشمند خالق و انسان متواضع كه نام ايران را در مجامع علمي جهاني طنينانداز كرد، نقطه عطفي در معرفي همت واالي زنان و جوانان ايراني در مسير كسب قلههاي افتخار و عرصههاي گوناگون بينالمللي بود. اينجانب ضمن ارج نهادن به خدمات علمي و آثار ماندگار اين فرزن//د فرهيخته ايران، مصيب//ت وارده را ب//ه جامعه علمي كش//ور و خانواده محترم آن عزيز ازدس//ترفته، صميمانه تس//ليت ميگوي//م و از درگاه خداون//د متعال براي ايشان رحمت الهي و براي عموم بازماندگان صبر و اجر مسالت دارم.«

همچني//ن بانوان كميس//يون فرهنگي مجلس، حزب اعتم//اد ملي، گري لوييس نماينده سازمان ملل در تهران، محمدجواد ظريف، علياكب//ر صالحي، علي الريجاني، خانه اح//زاب اي//ران، حزب اتح//اد ملت، غالمعل//ي حدادع//ادل ...و در پيامهاي//ي جداگان//ه درگذش//ت اين نابغ//ه رياضي را تسليت گفتند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.