پدیده ميرزاخاني و توسعه اقتصادي ایران

Jahan e-Sanat - - صفحه اول - ادامه نگاه نخست ‪Asz9025@ gmail.com‬

س//والي كه اين روزها مطرح ميشود، اين است كه آيا نبايد سازوكاري براي حفظ افرادي چون خانم ميرزاخاني در كشور داشت؟ مقصود از اين حرف اين اس//ت كه منابع مالي خاصي براي افرادي كه بااس//تعداد هستند، تخصيص داده شود تا مهاجرت آنها كمتر شود يا انگيزه بيشتري براي برگشت و زندگي در ايران داشته باش//ند تا جامعه بيشتر از وجود آنها بهرهمند ش//ود. در ارزيابي اين پيش//نهاد بايد به چند نكته توجه كرد.

نكته نخس//ت آن اس//ت كه دول//ت نبايد نخبهپ//روري را هدف اصلي خ//ود قرار دهد. هدف سياس//تگذار بايد باالكش//يدن و بهبود س//واد و مهارت متوس//ط جامعه باشد. صرف هزينههاي س//نگين براي اينكه اقليت بسيار معدودي به لحاظ علمي خيلي برجسته شوند، توجيه اقتصادي ندارد. به جاي آن بهتر است روي بهتر شدن آحاد جامعه كار كرد. اينگونه نتيجه اقتصادي بيشتري حاصل ميشود.

نكت//ه دوم آن اس//ت كه بازده//ي اقتصادي سرمايهگذاري دولت در مقاطع ابتدايي به مراتب بيش//تر از مقاطع دانشگاهي اس//ت زيرا اثرات اجتماعي بهبود آم//وزش در كودكان به مراتب بيشتر از هزينههاي سنگين آموزش عالي است ك//ه اتفاقا بخش كم//ي از جامعه از آن بهرهمند ميش//وند. امروزه غالب اقتصاددانان بر اين باور هستند كه بازده اجتماعي تحصيالت عالي بسيار كم است و تحصيالت دانشگاهي بيشتر بازدهي خصوصي براي خود فرد دارد.

نكته س//وم اين اس//ت كه بازدهي اقتصادي تحقيقات بني//ادي به مراتب كمتر از تحقيقات كارب//ردي اس//ت و اقتصاد ما به ص//رف هزينه روي تحقيق//ات كارب//ردي نيازمندتر اس//ت تا تحقيقات بنيادي. در واقع فايده تحقيقات بنيادي جهانشمول است و اتفاقا كشورهاي توسعهيافته از يافتههايآنبهتراستفادهميكنند.بههميندليل شايد اشكال نداشته باشد كه افراد توانمندي كه در اين حوزهها ميخواهند كار كنند در دانشگاههاي ممتازكشورهايتوسعهيافتهمستقرشوندوكشور ما تنها روي پروژههاي كاربردي متمركز شود.

نكته آخر اين است كه در روال موجود اگر كسي بخواهد براي ادامه تحصيل به خارج رود، مبلغ نازلي را براي خريد مدرك و آزاد كردن آن به وزارت علوم ميپردازد در حاليكه اين مبلغ به هيچ عنوان نشانگر هزينههايي كه آموزش يك فرد براي كش//ور به دنبال داشته، نيست. بنابراي//ن بايد هزينههاي واقع//ي و به مراتب بيش//تري از فرد دريافت ك//رد. در عين حال بايد ادامه تحصيل افراد را تس//هيل و نبايد راه ادامه تحصيل افراد مس//تعد در خارج از كشور را سخت كرد. گزينه بهتر اين است كه سندي مالي به ش//كل وثيقه نگه داشته شود كه اگر كسي خواست بعد از تكميل تحصيالت عالي به كشور برگردد اين سند مالي آزاد شود در غير اين صورت فردي كه تصميم گرفته در خارج از كشور زندگي كند و قاعدتا درآمد قابل قبولي خواهد داشت، ملزم ميشود مدرك خود را با پرداخت پول كافي آزاد كند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.