دالر5 هزارتومانی

آسیب شناسی مدیریت ارز تک نرخی در اقتصاد ایران از نگاه کارشناسان؛

Jahan e-Sanat - - News - گزارش 2

گروه اقتصادی- فعاالن بخش خصوصی و بازار بیش از پیش در انتظار ارز تکنرخی و ثبات اقتصادی هستند؛ بحرانها و رانتهای به وجود آمده از ارز چند نرخی، به وضوح تاثیر منفی خود را بر اقتصاد ایران در طول سالهای اخیر گذاشته است و حال بسیاری از فعاالن این حوزه با امید به دولت دوازدهم در اجرایی شدن ارز تکنرخی، در انتظار پیادهسازی این سیاست پرحاشیه از سوی دولتمردان هستند.

اگرچه دولت یازدهم با وجود تمام وعدهها در طول چهار س//ال گذشته، نتوانست این طرح را اجرای//ی کند، آیا میتوان به اجرای آن در دولت دوازدهم امید داشت؟ در صورت پیادهسازی آن چ//ه تبعات مثبت و منفی برای اقتصاد ایران به وجود خواهد آمد؟ آیا در حال حاضر بازار پذیرش اجرای این سیاست را دارد؟

کارشناسان بر این باورند که بانک مرکزی در اجرای این سیاست باید ریسکهای موجود را در نظر بگیرد و برای در نظر گرفتن این ریسکها دالر پنج هزار تومانی برای پیادهسازی طرح تکنرخی خارج از ذهن نیست و بانک مرکزی با مشخص کردن رقمی در حدود 30 تا 40 درصد بیش از قیمت فعلی دالر، میتواند ریسکهای موجود را به نحو صحیحتری مدیریت کند و از قیمتهای مشخص شده در مقابل تهدیدات به طور جدی دفاع کند.

با پایان یافتن ارز دو نرخی، شفافیت مالی به اقتصاد ب//از میگردد، همچنین ارز تکنرخی با ترغیب شرکتهای خارجی برای سرمایهگذاری در ای//ران، اعتماد بازار را بیش//تر خواهد کرد و شرکتهای خارجی تمایل بیشتری برای ورود به بازار ایران خواهند داش//ت. همچنین فساد و رانته//ای به وجود آمده به واس//طه دو یا چند نرخی بودن ارز کاهش خواهد یافت.

با این حال در نظر داشتن شرایط زیرساختی الزم ب//رای اج//رای این ط//رح از اهمیت باالیی برخوردار است و مهمترین ویژگی قبل از انجام سیستم تکنرخی ارز، ایجاد آرامش و انضباط در اقتصاد کش//ور است که اکنون در این مسیر در حرکت هستیم و روند تورم و نیز ثبات اقتصادی و بازار نیز تا حدودی این موضوع را نشان میدهد. با این حال اگر بسترهای تکنرخی شدن و مدیریت صحیح بازار در این مسیر صورت نگیرد، احتمال شکست آن دور از ذهن نخواهد بود؛ سابقه دو بار شکست در تکنرخی کردن ارز در تاریخ ایران نیز گویای این امر است.

کارشناس//ان بر این باورند که تحریمها به وی//ژه تحری//م نقلوانتقال ارز، یک//ی از موانع فن//ی اجرای این سیاس//ت اس//ت. همچنین تضعیف سمت عرضه که تحریم فروش نفت و تحریمهای بانکی مهمترین عامل شکلگیری آن اس//ت نیز از مهمتری//ن موانع فنی حرکت به س//وی نظام تکنرخی ارز تلقی میشود؛ با این حال با برداش//ته شدن عمده تحریمها در فضای پس از برجام، انتظار میرود بهانهای در دست مسووالن برای عدم اجرای ارز تکنرخی وجود نداشته باشد.

مقامات مسوول کشور نیز در اظهار نظرهای خود اع//الم کردهاند در اولی//ن فرصت ممکن، سیاست تکنرخی شدن ارز عملیاتی خواهد شد و انتظار میرود این اتفاق در سالجاری محقق شود. این در حالی است که این موضوع از سوی رییس کل بانک مرکزی در آخرین اظهارنظرهای وی مطرح شده است که دستورالعملهای مربوط به تکنرخی شدن ارز آماده ابالغ است و امید است این سیاست در طول سال 96 عملیاتی شود. چراییاجرایینشدنارزتکنرخی فعاالن بخش خصوصی و اقتصادی کشور نیز در حالی خواهان تکنرخی ش//دن ارز در کشور هس//تند که مقدمات اجرای ای//ن طرح فراهم شده است.

گفتنی اس//ت بازار ارز از جمله بازارهایی در اقتصاد کشورمان است که نوسان چند ریالی آن میتواند کل اقتصاد را تحت تاثیر قرار دهد و از آنجا که رد پای ارز را میتوان در جایجای اقتصاد کشور یافت، حساسیتهای عمومی هم نسبت به آن بیشتر است.

از آنجا که بازار ارز از حساس//یتهای خاصی برخوردار است، مسووالن در هر دولتی تمام تالش خ//ود را برای کنترل این بازار به کار میگیرند و دول//ت یازدهم نیز از ابتدای فعالیت خود بر این موضوع تاکید داشت. اما سختی کار این دولت بر این بود که نه تنها باید نوسانات همیشگی نرخ ارز را کنترل میکرد بلکه باید تکنرخی کردن ارز را هم در دستور کار خود قرار میداد.

هنگام//ی ک//ه ارز دو یا چند نرخی باش//د، مشکالت و مسایلی برای اقتصاد کشور به وجود خواهد آورد که مهمترین آن برهم زدن آرامش در جامعه و عدم تعادل در حوزه تولید و مصرف است و زمانیکه تمام بخشهای تولید و اقتصاد کشور به هم مرتبط هستند، اگر در بخشی رانت یا مشکلی ایجاد شود باعث اختالل و بروز مشکل در سایر بخشها خواهد شد. براین اساس از ابتدای روی کار آمدن دولت بحث تکنرخی ش//دن ارز مطرح شد اما به دالیل مختلف تاکنون اجرایی نشده است.

طی روزهای اخیر نیز دوباره این موضوع مطرح شده و رییسکل بانک مرکزی در آخرین اظهارنظر خود در اینباره گفت: دستورالعملهای مربوط به تکنرخی شدن ارز آماده ابالغ است و امیدواریم این سیاست در طول سال 96 عملیاتی شود.

در همین حال میث//م رادپور در گفتوگوی خود با »جهان صنعت« گفت: امید اس//ت بانک مرکزی در زمینه تکنرخی کردن نرخ ارز بتواند اقدامات اثربخشی را اجرا کند اما باید قبول کرد که صحبتهای رییس کل بانک مرکزی مبنی بر تکنرخی شدن ارز تا پایان سالجاری با کمی شک و تردید همراه است و این مسالهای نیست که بانک مرکزی به تنهایی بتواند آن را پیادهسازی کند؛ اگرچه در این راه اراده کرده و تالش خود را به کار بسته است. شبکهنظارتناپذیرارز این کارش//ناس ارزی تصریح کرد: در شرایط حاضر از 60 میلیارد دالری که در کشور خروج ارز داری//م، نزدیک به 40 میلیارد دالر از طریق اتاق مبادالت و 20 میلیارد دالر از طریق بازار آزاد مبادله میشود که البته آمار دقیقی از رقمهای آن در دست نیست.

رادپور افزود: در این شرایط بخش عمدهای از مبادالت که در بازار آزاد اتفاق میافتد از کنترل و نظارت بانک مرکزی خارج اس//ت و تنها اتاق مبادالت است که شبکه نظارتپذیری را ایجاد کرده است. آنچه در بازار آزاد به طور مثال صرف خرید خانه در خارج از کش//ور، پرداخت شهریه دانش//جویان یا وارد کردن خودرویهای لوکس به داخل کش//ور میشود، به سختی برای بانک مرکزی قابل نظارت و ردیابی است.

وی گفت: در حال حاضر قسمت عمده بازار ارز، به ش//کل حواله است و هر چقدر حواله بازار نسبت به اتاق مبادالت باالتر باشد، یعنی بانک مرکزی نمیتواند کنترل مناسبی بر ارز مبادله شده داشته باشد.

این کارشناس ارزی با اشاره به سابقه کشور در مبادالت ارز، گفت: بانکهای کارگزار در خالل سالهای08ودرزمانریاستجمهوریخاتمی، در حدود 600 تا 700 بانک در کشور بودند که این تعداد در حال حاضر به حدود 200 رس//یده است که توان بانکهای کوچک و متوسط را برای مبادالت کارگزاری خود با دشواری مواجه کرده است. همچنین در آن زمان، مقررات بینالمللی هم کمتر بود و جابهجایی ارز در شبکه بانکی با سهولت بیشتری صورت میگرفت.

رادپور اعالم ک//رد: با توجه به روند جهانی و همچنین مشکالت داخلی شبکه بانکی، مبادالت ارزی در شرایط کنونی با محدودیتهای بیشتری مواجه شده است و باعث شده بخش عمدهای از مبادالت به بازار آزاد س//رایت کند. در این میان تعداد زیاد صرافیهای غیرمجاز و بازارهای سیاه ارز، کار را ب//رای کنترل بانک مرکزی و متقاعد کردن آنها برای تثبیت نرخ ارز سخت میکند و الزم است این مشکالت ساماندهی شوند.

وی همچنین اظهار کرد: همچنین باید توجه داش//ت اگرچه مدت//ی از اجرایی ش//دن برجام میگ//ذرد، ولی تبعات برخی تحریمها هنوز در کش//ور وج//ود دارد و آنطورکه انتظار میرفت ش//بکه کارگزاری م//ا از آزادی عمل کافی برای گسترشمبادالتخودبرخوردارنیست؛همچنین سنگینترشدنضمانتهایاجراییبرخیقوانین بینالمللی و سختگیریهای نظام بانکی جهانی مزید بر علت شده است. در نتیجه به نظر میرسد تا زمانی که روابط کارگزاری بانکهای جهانی با شبکه بانکی کشور برقرار نشود، بازار آزاد روز به رزو گستردهتر شده و فرآیند نظارت و کنترل را دشوارتر میکند. ارزتکنرخیشدنینیست اینکارشناساقتصادیتاکیدکرد:بهنظربنده ارز تکنرخی به سادگی قابل دستیابی و شدنی نیس//ت و اگرچه اجرای آن با مزایای بس//یاری همراه اس//ت اما بانک مرک//زی برای تکنرخی کردن، با ریسکهای باالیی مواجه است و در هر لحظه از زمان امکان از بین رفتن توان مدیریتی بان//ک مرکزی ب//ر بازار به ص//ورت بالقوه وجود خواهد داشت.

رادپور گفت: اگر بانک مرکزی بخواهد ارز را تکنرخی کند الزم است نیاز ارز بازار را از طریق عرض//ه حجم زی//ادی از ارز تامین کند تا بازار با التهاب و نوس//ان مواجه نشود. البته باید توجه داشت که ارز تکنرخی به معنی ارز تثبیت شده نیست و در هر زمان امکان تغییر در نرخ قیمتی آن وجود خواهد داشت.

وی تصریح کرد: با این حال به نظر میرس//د برای دستیابی به رقم مشخصی جهت پیادهسازی ارز تکنرخی، بانک مرکزی باید به دنبال قیمتی باش//د ک//ه بتوان//د از آن دفاع و ام//کان کنترل ریسکهای موجود را برای خود تضمین کند.

وی با اشاره به رقم مناسب نرخ دالر در صورت اجرایی شدن سیاست تکنرخی شدن ارز، اعالم کرد: به نظر میرسد رقم پنج هزار تومانی برای دالر در صورت پیادهسازی طرح تکنرخی خارج از ذهن نباشد و بانک مرکزی با مشخص کردن رقمی در حدود 30 تا 40 درصد بیش از قیمت فعلی دالر، میتواند ریسکهای موجود را به نحو صحیحتریمدیریتوازقیمتهایمشخصشده در مقابل تهدیدات به طور جدی دفاع کند.

این کارش//ناس اقتصادی خاطرنش//ان کرد: در ش//رایطی که بازار موجود در کشور از آزادی کافی برای مش//خص کردن نرخهای مبادالتی خود برخوردار نیست، مساله تکنرخی شدن با ابهامات و ریسکهای زیادی مواجه است و باید ابتدا تمام محدودیتها، اوضاع نابس//امان شبکه بانک، ضع//ف در روابط کارگزاری و پایین بودن میزان س//رمایهگذاری خارجی را لحاظ کرد و با توجه ب//ه مجموعه این عوامل و همچنین روند جهانی مبادالت ارزی به دنبال راهکاری مناسب برای تثبیت ارز در کشور بود.

رادپ//ور در انته//ا گفت: باید دقت داش//ت تا زمان//ی که ع//دهای خاص با دسترس//ی به اتاق مب//ادالت ی//ا از طری//ق روابط خ//ود بتوانند از بوروکراسی و محدودیت کمتری برای به دست آوردن ارز برخوردار باشند، به سادگی، با سرعت ب//اال و با هزینه کم میتوانند کاالهایی با قابلیت نقدشوندگی باال وارد کشور کنند و از این طریق از رانتها و سودهای کالنی بهرهمند شود و امید میرود بانک مرکزی بتواند با نظارت بیش//تر بر بازار، توس//عه روابط کارگ//زاری و اصالح قوانین موجود، شرایط بهتری را برای مدیریت بازار ارز فراهم کند. „ لزوماقدامجدیدولت از سویی دیگر فعاالن اقتصادی معتقدند باید پس از انجام اقدامات کارشناسی در کمترین زمان ممکن ارز در کشور تکنرخی شود.

در همین راس//تا، نایب رییس اتاق بازرگانی ایران درباره تکنرخی شدن ارز میگوید: بحث تکنرخیکردنارزازجملهمباحثمهماقتصادی در کشور است که دولت در نهایت باید اقدام جدی در این زمینه داشته باشد.

حسین سالحورزی افزود: تکنرخی کردن ارز تبعات کوچکی در اقتصاد خواهد داشت اما اگر هدف دولت برنامهریزی برای جذب سرمایهگذاری خارجی باشد، تکنرخی شدن ارز از جمله مباحث مهم و ضروری برای این موضوع است.

وی با تاکید بر لزوم تکنرخی شدن نرخ ارز گفت: متاسفانه از زمان مطرح شدن این موضوع بارها قولهایی مبنی بر تکنرخی شدن ارز داده ش//ده اما تاکنون عملی نش//ده و به بعد موکول ش//ده است.این فعال اقتصادی با تاکید بر اینکه امیدوارم با روی کار آمدن دولت دوازدهم اتفاق مهم//ی در این زمینه رخ دهد، گفت: مهمترین مزیت تکنرخی شدن ارز، جلوگیری از هرگونه رانت در فضای مربوط به ارز است. همچنین باعث میشودفعاالناقتصادیقابلیتپیشبینیآیندهو جذب سرمایهگذاری را داشته باشند.

س//الحورزی ادامه داد: البته باید به این نکته توجه داش//ت که یکسانسازی نرخ ارز، حرکت نرخ ارز آزاد به س//مت ارز مبادلهای است که به ط//ور حتم این اتفاق تاثیر مهمی بر بازار خواهد داشت. همچنین تاثیرات تورمی این اقدام باعث میشود دولت برای اقدام در این زمینه با احتیاط بیشتری عمل کند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.