بررسی تاثیر نوسانات نرخ ارز بر شاخص های اقتصاد ایران در چند دهه اخیر از نگاه کارشناسان؛ بازی با معیشت مردم

Jahan e-Sanat - - News -

داخل بسیار محدود است در حالیکه باید نامحدود باشد. بنابراین به طور کلی با توجه به اینکه در داخل کشور امنیت اقتصادی وجود ندارد، سرمایهگذاری خارجی در داخل ایران عمال صفر است. از این رو به عقیده بنده، قضیه قرارداد توتال همسیاسیاستتااینکهازلحاظاقتصادیکاریانجامشده باشد. بنابراین به طور کلی در حال حاضر در رابطه با قیمت دالر که بر حسب مطابقت چندین کاال محاسبه میشود، باید قیمت واقعی یورو حدود شش هزار تومان و قیمت دالر حدودپنجهزارو005 تومانباشدامادرصورتیکهقیمت ارز رها ش//ده و موجب افزایش تورم شود، در رابطه با یورو، بسیاری از واحدهای صنعتی نمیتوانند خودشان را با این موضوعمطابقتدهند.

بهکاربردناصطالحاتیهمچون»فنرارز«،ازچه زمانیدرکشوربابشدوآیادرکشورهایدیگرهماز ایناصطالحاتاستفادهمیشود؟

کیامهر: برخی از مسووالن از عبارتهایی همچون رها شدنفنرارزدرسال29 استفادهکردندکهبهعقیدهمن،این فنرتنهامخصوصاقتصادماستوبس.بهاینمعناکهبندهبه عنوان فعال اقتصادی، در هیچ یک از کشورهای دنیا، به کار بردنچنینادبیاتوعبارتهاییرامشاهدهنکردهام.

در رابطه با این موضوع، تاثیر افزایش نرخ ارز بر مصنوعات داخلی در سال 92 تاملبرانگیز است. در آن زمان با توجه به اینکه از خودروهای داخلی به عنوان خودروهای ملی یاد میشد که صفر تا صد تولید آنها در داخل کشور انجام شده اس//ت، ما تصور میکردیم که پراید و سمند و چند نمونه محصوالت خودروس//ازی کامال داخلی شده است و تحت تاثیرنوساناتارزینیستامادراواخرسال29،اصطالحاتی همچون »فنر ارز باز شد«، به کار برده شد که چندان عاقالنه نبود. سوال بنده در این خصوص این است که به چه علت در کشورهایی مانند مالزی، امارات، کره ...و فنرهای ارزی باز نمیشود؟ یا اینکه چرا در زمان هشت سال جنگ تحمیلی اینزمینهبایدتوجهداشتکهایرانکشوریشرقیاستکه ارزشهایدینیدرآندارایاهمیتاست.بنابرایننمیتوان اجازه داد که برخی با عملی کردن فرمولهای اقتصاد آزاد در ایران،منجربهتهیشدنسفرهمردمشوند.

بهنظرش/مامقایس/هوضعیتاقتصادایرانبا کشورهایدارایاقتصادآزادکاردرستیاست؟

کیامهر: بارها در این خصوص تاکید کردهام که اگر قرار است نرخ ارز ایران با دیگر کشورها مقایسه شود، باید سایر مسایل اقتصادی کشور همچون درآمد سرانه، سطح رفاه عمومی، قدرت خرید خانوار ...و نیز با آنها مقایسه شود. از این رو به هیچ عنوان موافق مقایسه اقتصاد ایران با کشورهای دارای اقتصاد آزاد دنیا که دولت هیچ نقش مداخلهگرانه و تصدیگری در صنعت و تولید آن ندارد، نیستم. به عنوان مثالاگربهوضعیتآلماندرزمانفروپاشیدیواربرلیننگاه کنید، به این نکته پی خواهیم برد که در آن مقطع زمانی، آلمان به دو قسمت غربی و شرقی تبدیل شده بود که در قسمتشرقیآنبهدلیلسلطهچندینسالهکمونیستها، اوضاع اقتصادی بس//یار آشفته بود و در قسمت غربی آن، صنایعپیشرفته،نوسازیشدهوتوسعهیافتهقرارداشتندکه بسیارمرفهبودند.امابهسرعتوپسازمدتکوتاهیبااتخاذ سیاستهایدرست،آلمانشرقیبهآلمانغربیتبدیلشد وبحرانیدرآلمانمتحدیکپارچهایجادنشد. ومواداولیهوقطعاتبرایصنعتگرانباقیمتمناسبتمام شود. همچنین در این صورت است که میتوان محصولی با هزینه تمام شده پایین تولید کرد که توان رقابت با کاالهای خارجیراداشتهباشد.

واعظیآش/تیانی: در راستای صحبتهای شما باید عرض کنم هر زمانی که مدیران اجرایی کشور که مربوط به سه دهه گذشته هستند، این جسارت را پیدا کردند که به جوانها و نخبگان میدانداری مدیریت بدهند، آن زمان میتوانیم بگوییم که دولت چابک اس//ت در حالی که این خودخواهی باعث ش//ده آنها تصور کنند که نجاتدهنده وضع موجود کش//ور هستند در صورتی که این آقایان در دورههای قبلی امتحان خودش//ان را پس دادهاند. بنابراین معتقدم زمانی که آقایان این خودخواهی را کنار بگذارند و به جوانها اجازه عرض اندام دهند، اتفاقات نویی در کشور رخ خواهد داد. برای اینکه از بحث دور نشویم، مایلم برای شما آماری از سهم هر یک از بخشهای اقتصادی در تولید ناخالصداخلیراکهشخصااستخراجکردم،ارائهدهم.جالب است بدانید که طبق این آمار، بخش کشاورزی با سهم8/9 درصدی،کوچکترینسهمرادرتولیدناخالصداخلیکشور داردکهاینیکفاجعهبهحسابمیآید.ایندرحالیاست که بخش خدمات به عنوان بزرگترین بخش، سهم4/94 درصدی را در تولید ناخالص داخلی دارد که بخش خدمات شامل زیرمجموعههایی مانند خدمات موسسههای مالی، بازرگانی، هتلداری، رستوران داری ...و میشود. همچنین در بخش صنعت و معدن، معدن س//هم هفت درصدی و صنعتسهم4/11 درصدیدارد.دراینمیانبخشنفت ومیعاناتباسهم9/12 درصدیدراینزمینهنقشداشته است. بنابراین در صورتی که ایران همچون مالزی به عنوان کشوری بدون سرمایه نفتی فرض شود، از این آمار سهم22 درصدی نفت و میعانات گازی کم خواهد شد.

این در حالی است که با وجود اینکه ایران دارای ظرفیت انس//انی عظیم، س//رمایه و منابع زیرزمینی و خدادادی و همچنینپتانسیلهایدیگریاست،سهمصنعتومعدن درتولیدناخالصداخلیآنتنها4/81 درصدمیشودکه اگرسهم8/9 درصدیکشاورزینیزبهآنافزودهشود،سهم 28/2 درصدیبهدستمیآیدکهانتظارداریمکشوربزرگو پرجمعیتیمانندایرانباچنینپتانسیلهاییادارهشود.

در این میان با توجه به اینکه مدعی هستیم این نفت متعلق به آیندگان هم هست، سوال بنده این است که واقعا در این خصوص چه استراتژیای مد نظر داریم؟ از دیدگاه من، چنین مشکالت و بیتدبیریهایی در کشور وجود دارد که به دنبال آن نابسامانی نرخ ارز هم مشکالت را مضاعف میکند.درحالیکهاینمسایلومعضالتشوخینیست وواقعیتهایکشوراست.

کیامهر: جالب این است که با وجود اینکه مسووالن و دولتمردان کشور باید پاسخگوی چنین مشکالتی باشند و برای آن راهکار مناس//ب را در نظر بگیرند، وقتی جلوی دوربین میآیند، از وضعیت فعلی گالیه میکنند در حالی که دولتمردان، مسوول اصالح معضالت اقتصادی هستند اما طوری وانمود میکنند که انگار مردم باید مشکل اقتصاد راحلکنند. و قدرت خرید مردم منتقل میشود. در نتیجه از آنجا که اقتصاد کشور به شدت ارزمحور است، فقر عمومی افزایش پیداخواهدکرد.همچنینقدرترقابتمحصوالتایرانیدر برابرپستترینکاالهایچینیهمپایینمیآید.

به عنوان مثال اگرچه در مقطعی از زمان، سفر به ترکیه برایایرانیهاجذابیتخاصینداشتوترکیهدرمقابلایران، جایگاه خاصی نداشت اما در حال حاضر افتخار ما پوشاک ترکیهای ش//ده است و در بسیاری از فروشگاههای کشور، برندهای ترکیهای عرضه میشود. بنابراین سوال بنده این است که به چه علت نمیتوانیم در تولید پوشاک با ترکیه برابری کنیم. آیا در این مورد تکنولوژی خاصی وجود دارد یا قوهمحرکهخاصیمطرحاست؟بهعقیدهبنده،اینکهبگوییم دولتترکیهمدامازسیاستهایدامپینگاستفاده وپولبه واحدهایتولیدیخودتزریقمیکند،حرفدرستینیست بلکه ایراد کار به همین نرخ ارز باز میگردد. چرا که ما برای خرید پارچه، چرخ خیاطی و حتی علوفههای دامداریها ...و باید دست به واردات زده و دالر پرداخت کنیم. بنابراین هرچه قیمت دالر باال میرود، محصول نهایی گرانتر تمام میشودوتولیدکنندگاننمیتوانندمحصولوکاالیرقابتی راتولیدکنند.بهعنوانمثالحتیاگرتبلیغیهمبابتخرید محصوالت داخلی همچون برنج ایرانی انجام نشود، تا زمانی کهبرنجایرانیباقیمتمناسبباشد،حتیپایینتریناقشار جامعههمحاضرنیستندبرنجهندیمصرفکنندمگراینکهاز لحاظقیمتآنچناندرمضیقهباشندکهبهناچاربرنجهندی بخورند. همچنین تا زمانی که قیمت حبوبات ایرانی با سبد هزینهزندگیماجوردربیاید،محالاستکسیبهفکرخرید حبوباتخارجیبیفتد.

شواهدحاکیازآناستکهبرخیتولیدکنندگان و صنعتگران در رکود عمیقی به سر میبرند. آیا به نظر شما این وضعیت میتواند ناشی از نوسانات نرخ ارزباشد؟

صدیق: مروری بر سالهای گذشته نشان میدهد که قبلازانقالب،باوجوداینکهوارداتهمآزادبود،کارخانجاتی همچون ارج، آزمایش و جواهریان توانستند موفقیتهای خوبیرادرحوزهلوازمخانگیبهدستآورندامادرحالحاضر بدتریندورانتولیدازنقطهنظرکیفیتوقیمتاست.

در این میان به دلیل افزایش جمعیت تمایل به خرید بیشتر، اضافه شدن بازارهای بالقوه جانبی همچون عراق و افغانس//تان، تقاضا در بازار لوازم خانگی دائما در حال رشد استوبرایورودکاالهایخارجیوهمچنینداخلیکشش خاصی در بازار وجود دارد اما با توجه به مشکالت مدیریتی وسرمایهایکهوجوددارددرسالگذشته53 شرکتلوازم خانگی تعطیل شدند. این درحالی است که با وجود اینکه توان و امکانات تولید لوازم خانگی در کشور وجود دارد اما بهدلیلبرهمخوردنوضعیتاقتصادیمردم،05 درصد چکها برگشت میخورد در صورتی که سال گذشته، این رقم43 درصدبود.

واعظیآشتیانی:درواقعبهدلیلوابستگیبیشازحد صنایعوتولیدکنندگانمابهارزشاهدورشکستگیبسیاری ازکارخانههایاسمورسمدارهستیم.

بهعنوانمثالدردهه06،سهکارخانهبزرگچیتسازی فعالیتمیکردندکهبرخیازتولیداتکارخانهچیتریمانند تترون به کشوری مثل آلمان صادر میشد یا در اوایل دهه 70 کارخانههایرادیاتورسازیمحصوالتشانبهبنزوبیامو، صادر میکردند اما در حال حاضر خبری از آنها نیست. در این میان کارخانجات مطرح دیگری نیز وجود داشتند که اخیرا با مشکل روبهرو شدند. بنابراین زمانی که کارخانجات کشورتعطیلمیشوند،وابستگیایرانبهارزنیزافزایشپیدا میکند. همچنین اگر به مقایسه درآمد ایران با کشورهایی همچونژاپنبپردازیم،مشاهدهمیکنیمژاپنیهاازیکتن نفت،حدود41 تا51 هزاردالرفرآوریدارندامامابهطور خوشبینانهازاینمقدارنفت،4 4500ات دالردرآمدداریم که به عقیده بنده تمام این مسایل نشاندهنده وابستگی ما به ارز است که تلنگر بزرگی به شمار میرود.

کیامهر:به عقیده بنده نیز ما زمانی میتوانیم به رونق و توسعه اقتصادی کشور فکر کنیم که جلوی پای کارآفرین و تولیدکننده،فرشقرمزپهنشود.بهاینمعناکهپیشپای هر فردی که وقت، سرمایه و تخصص خود را صرف ایجاد واحدصنعتیوتولیدیودرنهایتایجادارزشافزودهوتولید اشتغالمیکند،فرشقرمزپهنشود.ایندرحالیاستکهدر حالحاضرنهتنهافرشقرمزجلویاینافرادپهننمیکنیم بلکهزیلویزیرپایآنهاراهممیکشیم.

درپای/انبفرماییدباتوجهبهاختالفطبقاتی شدیدیکهطیسالهایگذشتهدرکشوربهوجود آمده، نوسانات نرخ ارز تا چه حد بر افزایش شکاف طبقاتیایجادشدهتاثیرگذاربودهاست؟

کیامهر:

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.