راهبردمحمدبنسلماندرقبالایران

Jahan e-Sanat - - صفحه اول -

دكتر صالحالدين هرسني*

هماينك و به دنبال انتقال مسالمتآميز و آرام قدرت در ساختار سياسيعربستانهمه شرايط عيني و ذهني براي در اختيار گرفتن قدرت مطلق از سوي بن سلمان فراهم شده است. حتي گفته ميشود با توجه به وخامت اوضاع جس//ماني و حال نزار ملك سلمان تهيه و بيانيه كنارهگيري وي و تاجگذاري محمدبنسلمان در حال آماده شدن است. بدون ترديد پايان س//لطنت ملك سلمان و روي كار آمدن محمدبنس//لمان مسير تازهاي از فرآيندها و سازوكارهاي قدرت در عربستان را باز ميكند. در اين ارتباط نوع مواجهه و رقابت با ايران بيش از هر تصميم ديگ//ر در ثقل مركز تصميمات ش//اهزاده سعودي است.

آنگونه كه از شواهد پيداست، بيشترين تغيي//ر راهبردي عربس//تان تحت زعامت محمدبنسلمان متوجه ماهيت و نوع رقابت با ايران اس//ت به اين معني كه رقابتهاي وقت حاضر عربستان و ايران ماهيت هويتي، ايدئولوژي//ك و ژئوپليتيك//ي پيدا ميكند كه همراه با نش//انههايي چ//ون تهديدات پرش//دت، فراگير و گس//ترشيابنده است. در چنين فرآيندي محمدبنسلمان تالش ميكن//د از طري//ق ائتالفه//اي امنيتي و راهبردي و همچنين سازماندهي گروههاي اپوزيس//يون در قالب گروههاي تكفيري و سلفي، محدوديتهاي بيشتري عليه ايران ايجاد كند.در اين ارتباط تهديدات پرشدت محمدبنس//لمان در قالب راهبرد توسعه بحران،بهانهيابي،جنگنيابتي،بحرانسازي ديپلماتيك و قطع روابط سياسي با ايران پيگيري ميشود. شكلگيري مثلث جديد تركيه، عربستان و اسراييل بارزترين نماد تهديدات پرشدت محمدبنسلمان است. همانگونه كه محمدبنسلمان اخيرا اعالم ك//رده بود، در زمان ص//دارت او هم پروژه عاديس//ازي روابط با تلآويو از سر گرفته ميشود و هم روابط با آنكارا ارتقا مييابد.

اما رقاب//ت ژئوپليتي//ك و ايدئولوژيك محمدبنسلمان با ايران بيشتر در حمايت از گروههاي//ي همانن//د داع//ش و النصره انجام ميش//ود. افزون بر داعش و النصره، هماينك طي//ف گس//تردهاي از نيروهاي تبليغي و تكفيري در محيطهاي منطقهاي غرب آس//يا وجود دارند كه اق//دام آنها از طرف محمدبنسلمان در مقابله با آينده ژئوپليتيك راهبردي ايران س//ازماندهي ميش//ود. در اين ارتباط جدالگرايي راهبردي عربستان در بحرين، مقابله پرشدت با حكومت بشار اسد در سوريه، توليد بحران در عراق و يمن و بيثباتس//ازي ساختار سياسي لبنان از طريق ترور و عمليات انتحاري، ابزارهاي مقابله محمدبنس//لمان در رقابت ژئوپليتيك و ايدئولوژيك با ايران اس//ت. چنين فرآيندي را ميتوان بهعنوان بخش//ي از رقابت امنيتي براي اهداف ژئوپليتيك عربستان در دوران محمدبنس//لمان دانست؛ اهدافي كه ميتواند زيرساختهاي الزم براي رقابت، امنيت و تهديدها در فضاي منطقهاي غرب آسيا را به وجود آورد و آثار آن را در الگوي كنش تعاملي با ايران فراهم سازد. در سطح ديگر موازنهسازي قدرت با هدف گسترش درگيري در برابر ايران، همراهس//ازي قدرت فرامنطقهاي و جايگاهيابي عربس//تان در مناس//بات منطقه از راهبردهاي ديگ//ر محمدبنس//لمان در قبال ايران اس//ت. موازنهس//ازي قدرت عليه ايران بيش//تر به آن جهت انجام ميشود كه كشورهاي عربي نسبت ب//ه جايگاه ايران و نقشياب//ي راهبردي آن در منطقه احساس نگراني دارند. مقامات سعودي به ويژه محمدبنسلمان بر اين اعتقادند كه اگر قدرت راهبردي ايران از طريق ائتالف با تلآويو يا واشنگتنپايشومهارنشود،زمينهبرايگسترش قدرت راهبردي ايران اجتنابناپذير خواهد بود. به همين دليل است كه مقامات سعودي تالش دارند از راهبرد موازنهسازي براي مهار قدرت و نفوذ ايران استفاده كنند. در همين ارتباط راهبرد همراهسازي قدرتهاي فرامنطقهاي به منظور جايگاهيابي عربستان در مناسبات منطقه انجام ميشود.بنابراينراهاندازيجنگنيابتيمهمترين ابزار براي نيل به جايگاهيابي و بازيابي نقش در منطقه است. واقعيت آن است كه عربستان در زم//ره بازيگران جنگ نيابتي آمريكا در منطقه ايفاي نقش ميكند و عربستان هرگونه نقشيابي در منطقه را در مقابله با ايران و بيشتر براساس واقعيتهاي محيط منطق//هاي انجام ميدهد. به اين ترتيب و در س//ايه ضرورت و تحقق اين راهبردهاس//ت كه جايگاه محمدبنسلمان در ساختار قدرت عربستان تقويت شده است.

در اين مي//ان اما همزمان//ي تفويض حتي موقت پادش//اهي به محمدبنسلمان درست با پايان س//فر اردوغان به خليجفارس و تش//ديد تحريمها علي//ه قطر، اگر هم تصادفي باش//د، ميتواند آغاز قدرتنمايي پادشاه جوان سعودي را به رخ بكشد. * مدرس علوم سياسي و روابط بينالملل

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.