اعتیادسهمیهبندینمیشناسد!

Jahan e-Sanat - - اخبار -

م/دل توزی/ع، نامطمئنتری/ن اصل تحقق

به اس//تناد گفتههای مقامات مسوول، این طرح شباهت بسیار زیادی با مدل مشابه خود در پنج، شش دهه گذشته دارد به این صورت که پس از تایید واجد ش//رایط بودن فرد برای اختصاص سهمیه برای آنها، تریاک رقیقشده به این افراد داده میشود. اینکه چه کسی باید س//همیه دریافت کند، چگون//ه مصرف کند و م//کان و محل ارائه این خدمات چنان زنجیره گس//تردهای را به خود مشغول خواهد کرد که بیهیچ ش//کی میتوان اداع//ا کرد هیچ تفکر درست و برنامه منسجمی برای آن دیده نشده است. برای نمونه اجازه دهید به مدل این طرح ب//ه صورت اجتماع//ی در دوره پیش از انقالب نظر بیفکنیم. ساغر جمشیدی، کارشناس اسناد قانونی و اداری روال این فرآیند اداری را اینگونه بیان میکند: در دوره اول اجرای این طرح فرد معتادکهشناسنامهاشمعرفپایان95 سالگی وورودبه06 سالگیراتاییدمیکرد،بهپزشکان م//ورد تایید این طرح رجوع و در صورت تایید آنها با توجه به تایید نیاز فرد، نسخهای ممهور به مهر نظامپزشکی دکتر به فرد داده میشد تا برای سایر روال ثبت و تایید به ارگانهای ذیربط مراجعه کند. پس از صدور کارت سهمیه که با آخرین عکس فرد معتاد مورد تایید و سند قانونی محسوب میشد، به نزدیکترین داروخانه محل زندگی خ//ود مراجعه میکرد و پس از تعیین سهمیه روزانه فرد معتاد، سهمیهبگیر تریاک میش//د. موارد زیادی دال بر تبانی پزش//کان و بیماران وجود داش//ته که افراد برای دریافت س//همیه بیشتر، شناسنامه افراد مسن و باالی سن تعریف شده خانواده و اطرافیان را نیز ارائه میکردند تا از این طریق سهمیه بیشتری به آنها تعلقگیرد.حتیبرخیشناسنامهمتوفیانخود را که از بستگانشان بودند و در روستاها زندگی میکردند و نظارت درستی روی ابطال سجل آنها نبود، به عنوان یک سهمیه مضاعف مورد تبانی و بهرهبرداری قرار میدادند؛ س//همیهای که برای بسیاری حاصل درآمد در بازار سیاه یا برگزاری مهمانی و خوشگذرانی های دوستانه را پررونقتر میکرد. در بازار سیاه نیز تریاک غالب با بستهبندی دولتی به فروش میرسید و طبق مشاهدات افراد موثق، مگر آنکه افرادی از طبقه اعیان یا متمول بودند که برایش//ان طبق رسم هرساله، تریاک پس از استخراج و آمادهسازی در مزارع موجود کشور به صورت اختصاصی و سفارش شده ارسال میشده است.

ام//ا این چرخه توزیع کنترلش//ده اگرچه گفته میشود در ش//رایط امروزه شباهتهای زی//ادی به گذش//ته دارد ولی باید گفت که به هیچ عنوان نمیتواند مصداق یا مدلی برای این دوره باشد. تخصیص مواد سهمیهای بسته به نوع و شرایط افراد، بزرگترین مشکل و معضل ح//ال حاضر در این طرح اس//ت به طوری که حت//ی توجه صرف به این موضوع این تصور را در ذهن ایجاد میکند که این طرح با این حد س//ادگی و بیبرنامگی و آیندهنگری را به هیچ عنوان نمیتوان به دولت یا متولیان امر در سایر قوههای اساسی ایران منتسب دانست. آیا سن و موقعیت افراد در این طرح جایگاهی دارد؟ آیا فراموش کردهایم که اعتیاد جوانان ما، دغدغه و واجب واکنشی ماست؟ این رده سنی را چه باید بکنیم؟ یا صرفا برای مثال اگر بنا باشد مثال افراد باالی 40 سال مستحق سهمیه باشند، آیا تصور نمیشود تعداد غالبی از معتادان ما که در دس//تگاههای دولتی و نیمهخصوصی مشغول کار هس//تند )و از قضا تعدادش//ان در تقابل با سایر معتادان اعم از معتادان دائمی یا تفریحی و لغزشیها کم نیز نیست( برای حفظ موقعیت و جایگاه خود حاضر به تهیه مواد از بازار سیاه خواهند بود ولی به س//مت این طرح نخواهند آمد. جالب آنکه صرفا برای حاشیهنویسی باید گفت داروخانههای موجود در کشور که به نسبت گذشته تحول اساسی در استخدام افراد و حتی ترکی//ب دکورهای مجلل را به وجود آوردهاند، بیش//ک هیچ تمایل یا تحقق مس//وولیتی به منظور توزیع نخواهند داشت و صدافسوس که مراکز ترک اعتیاد که عامل اصلی و حداکثری نشت ترامادول و داروهای ترک در این سالها بودهاند)وکمپهاییکهپیشتردرهمینصفحه به وضعیت تاسفبار آنها پرداخته شده( آیا امین خوبی برای تحقق این طرح خواهند بود؟ در غیر اینصورت تشکیل نهاد و تشکیالتی با نیرویی قابل توجه باید متولی امر باشند که این به نوبه خود مباحث و چالشه//ای جدیدی را دراین خصوص ایجاد و س//نگینیاش را بر جامعه و شانههای دولت تحمیل خواهد کرد. جمشیدی البته در خصوص تعریف جرایم به خصوص در زمان اجرای این طرح نیز عنوان میکند: »پیش از انق//الب به منظور کنترل لطمات این طرح، جرایم سنگینی برای کسانی که اقدام به خرید و فروش و نیز جعل اسناد این طرح میکردند وجود داشت به طوری که حتی مواردی نظیر ابط//ال مجوز طبابت و همچنی//ن زندانهای بلندمدتبرایعامالنفروشنیزثبتشدهاست که به نوبه خود نش//ان میدهد با وجود چنین ممنوعیتهایی شاهد بروز آسیبهای جدی در این طرح هستیم.«

تامین ماده مخدر تری/اک به صورت کشت یا واردات؟

یک//ی دیگر از مهمتری//ن معضالتی که در خصوص این طرح خودنمایی میکند، تامین تریاک مورد نیاز اس//ت. اگرچه به صراحت در طرح بیان شده که مهمترین دستاورد یا هدف از تحقق این ط//رح، از بین بردن ارتباط میان مصرفکننده و فروشندگان جزء و کل است اما در واقع وقتی با کلیت تامین روبهرو میشویم، این مهم رنگ میب//ازد. به هدف از بین بردن ارتباط مورد نظر یا باید تریاک مورد نیاز در کشور کشت شود یا باید از کشورهای دیگر خریداری شود. در صورت تحقق هر کدام از این دو حالت باز بار س//نگین مالی و اجرایی زیادی بر دوش دولت خواهد بود. اگر تریاک خریداری ش//ود، آنگاه هزینه و بودجه زیادی صرف این مس//اله خواهد شد که بیشک نشتیهایی ولو جزیی نیز صورت خواهد گرفت و اگر به کش//ت اقدام کنیم که دیگر نیازی به بیان معضالت و هزاران مشکل به وجود آمده نیست چراکه همگان به آن واقفند. در هردو حالت فرآیند رقیق کردن تریاک یا کاهش دوز آن نیز مسالهای بیاهمیت نمیتواند قلمداد شود چراکه اتالف بودجه قابل توجه//ی را به همراه خواهد داش//ت. چه این مساله در قالب تریاک یا نه به صورت شربت یا هر فرآیند خوراکی دیگری عرضه شود، به هر حال معضالت و نه محاسن خاص به خود را به همراه خواهد داشت.

توزیع و سهمیهبندی تریاک و توجه به عرف جامعه

تصور کنید تریاک سهمیهبندیش//ده در اختیار معتادان قرار گیرد. طبیعی است که این ماده یا باید کش//یده شود یا به صورت ماکول مصرف شود. در هر حالت بحث طبیعی قلمداد ش//دن این فرآیند صرفا از منظر قانونی شدن، نهاد خانواده و ادب عرفی را به بدترین ش//کل ممکن تهدید خواهد کرد. اشخاصی که تریاک حملمیکنند،بالطبعباارائهمدرکینظیرکارت سهمیهمشکلیبرایجابهجایینخواهندداشت، باالخص برای مسافرتهای برونشهری یا حتی درونشهری یا اینکه در منازل خود مانند گذشته مصرف خواهند کرد. در واقع تمام تالش//ی که طرح مبارزه با مواد مخدر در سالهای گذشته مبنی بر کنترل عرفی مواد کرده بود، به یکباره به زیر س//وال خواهد رفت. بحث نشتی نیز به نوبه خود به نوعی قابل عالج نیست و اگر با این روند پیش برویم، شکل مناسبت توزیعکننده و قاچاقچی با مصرفکننده از شکلی در نهایت به شکلی دیگر بدل خواهد شد چرا که اصل و علت اولیه از بین نرفته است. ذائقهغالبیانوعمصرف؟ همان طور که در ابتدای مطلب عنوان شد، اعالم خبر تغییر الگوی مصرف از مواد صنعتی به سمت تریاک بسیار مهم و قابل توجه بود که به هیچ عنوان انعکاس مناسبی نداشت. دلیل آن نیز واضح اس//ت. تقریبا پنج سال قبل که مواد مخدری همچون شیش//ه، کراک، چسب و اس//ید در میان معت//ادان رواج یافت، تالش بسیار زیادی صرف آن شد تا این الگوی مصرف تغییر نکند. اما این رویداد شوم تحقق پیدا کرد چراکه اکثریت مصرفکنندگان مواد مخدر در کشور جوانان بودند. این نکته مهم نشاندهنده این است که اگر اکنون الگوی مصرف به سمت مواد س//نتی تغییر یافته، یا به این دلیل است که اعتیاد در میان جوانان به طرز چشمگیری کاهش پیدا کرده یا تولید مواد صنعتی به طرز شگفتانگیزی کاهش پیدا کرده که علنا چنین نیست. پس در این وضعیت با یکی از بدترین موانع طرح مواجه میشویم که چگونه جوانان را تحت پوش//ش طرح درآوریم. دوم هم اینکه در ص//ورت روال مطلوب در طرح، مواد مخدر دیگر را شامل طرح کنیم تا آن نیز کنترل شود. در صورتیک//ه تریاک به هیچ عنوان نمیتواند جایگزی//ن کوتاهمدت موادی نظیر شیش//ه و هروئین شود. از این رو اگر طرح سهمیهبندی تریاک حتی کوچکترین مشکالت و معضالتی نظیر نش//تی و نیز تخلفهای اداری و پزشکی را به همراه داش//ته باش//د، بیشک در صورت تحقق اختصاص س//ایر مواد مخدر به صورت سهمیهبندی در آینده، معضالت و بحرانهایش نس//بت به مدت زم//ان و کیفیت طرح تریاک سهمیهای، روندی تصاعدی به خود میگیرد و به هیچ عنوان قابل کنترل نخواهد بود.

رفتارشناسیسوداگراناعمازخردهپا و کالن

ب//رای مثال عن//وان میکنم ک//ه در میان س//وداگران م//واد مخ//در در اس//تانهای سیستانوبلوچستان، کرمان، خراسان جنوبی و کوی//ر مرکزی ایران تا کویر بخش منتهی به دشت ورامین، هنوز که هنوز است، آوازه حاج بلوچ شهبخش بر سر زبانهاست. بسیاری از او سمبل فتوت ساختهاند و رفتارهایش را پیشه کس//ب و کار قاچاق او میدانند. اگرچه بعد از انهدام مجموعه عظیم این فرد و کش//ته شدن وی، موفقیت بزرگی برای بخش مبارزه با مواد مخدر کشور و نیروهای مسلح به حساب آمد و عمال تا امروز شبکه بزرگ قاچاق مواد مخدری نتوانس//ته قاعدهمند و پرق//درت عمل کند اما همین مثال را عنوان کردم که مش//خص شود در ذهن بخش قابل توجهی از عامالن واردات و توزیعکنندگان موادمخدر چه می گذرد. آنها هیچ تصوری از ویرانگری و خطرات مواد مخدر ندارن//د و به همین دلی//ل این تجارت یا حتی داشتن شغلی در این راستا و مرتبط با مواد مخدر را قبیح نمیدانند و بس//یار عادی با این مساله برخورد میکنند. در درون شهرهای کوچک و بزرگ نیز بیهیچ تردیدی هیچکدام از عامالن قاچاق و توزیعکنندگان موادمخدر تعهدی برای خود متصور نیستند و اصل فروش و دریافت پول بیش//تر، ایجاد مجموعههای کوچک باندی به منظور تثبیت وضعیت خود و ایجاد رعب برای س//ایر رقبا به عنوان هدف و رفتار غالب مطرح است. در چنین وضعیتی اگر تصمیم بر از بین بردن معضالتی اینچنین باشد، طبیعی است که ت//وده قابل توجهی از افرادی که در این صنف مش//غول کار هستند، برای دوام و بقای کسب و کار خود به س//ایر کارهای بزه و خالف قانون کشیده شوند که این نیز به نوبه خود مسالهای بسیار مهم است و هیچ قاعده و برنامهای برای آن در نظر گرفته نشده است. راهحلداستانچیست از نظر نگارنده مخالفت با اصل و بنیان طرح سهمیهبندی و توزیع تریاک هدفمند به نوبه خود باید درس//ت و مهم تلقی شود. این نگاه نش//ان از تمایل و خواست جامعه و قانون به نیت تحقق عدالت اجتماعی و مدنیتی است که به نوعی جزء ذاتی جامعه ما تلقی میشود. ام//ا با این ش//کل از طرح که هی//چ بنیان و قاعدهای درست را در خود نداشته و صرفا در حد طرحی خام است، طبیعی آن است که راه درازی در پیش دارد و صرفا بیان خبر تحقق چنین طرحی نهتنها مشکلی را حل نمیکند بلک//ه روزبهروز صورتی جدید از معضالت در این طرح خودنمای//ی میکنند. هنوز ارکان ج//دی آموزش و آگاهی که بتوانند به عنوان مهمترین عامل فکری در این میان نقش ایفا کنن//د، فاقد برنامهای مدون اس//ت. افزایش کمی و تنوع مواد مخدر در کشور دارای این پیام است که طرحها و فرآیندهای اینچنینی اثرگذار نبوده و از قض//ا در کنار فرآیندهای فکری، بس//یاری از مش//کالت اساسی نیز به ال//زام بای//د تعدیل یا تصحیح ش//وند. اینکه دس//تگاههای بزرگ و کوچک دستاندرکار این طرح )اع//م از دولتی یا نهادهای کنترل و مبارزهکنن//ده( در راس//تای ایجاد قوانین بازدارنده و امحای مواد مخدر، باید چشمانتظار اجرای این طرح باش//ند و آرزوی ریش//هکن شدن استعمال و توزیع موادمخدر در کشور را در س//ر بپرورانند. از س//وی دیگر اگر هیچ توجهی به کیفیت نامطلوب بازپروری معتادان در بخش بیمارس//تانی و کمپها نیز نداشته باشند و نتوانند طرحی را برای کاهش هرچه بیش//تر نشتی داروهای جایگزین ارائه کنند، نشان از بروز کاستیهایی جدی و کالنی دارد ک//ه بیهیچ تردیدی ضامنی مناس//ب برای تحقق طرح س//همیهبندی تریاک نیس//ت و نخواهد بود. چه بد که از همین حاال متاسفانه میت//وان ادعا کرد با وجود چنین کارکرد و مشکالتی، هجوم وحشیانه ضدفرهنگ مصرف موادمخدر و نبود فکری خالق در راستای ارائه طرح//ی جامع و هدفمن//د به منظور کنترل مصرف و تنوع مواد مخدر، در کمال اطمینان میتوان ادعا کرد که اگر طرح سهمیهبندی تریاک نخواهد به مشکالت و معضالت موجود توجهی جدی کند، دیر یا زود بعد از آغاز این طرح نیازمند زایش تشکیالتی جدید به منظور مبارزه با دس//تهای پنهان و کنترل لطمات طرح س//همیهبندی و جایگزینی ماده مخدر تریاک در کشور خواهیم بود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.