َتکرار »سناریوی حذف« از سوی محافظه کاران

Jahan e-Sanat - - News -

مليحه اس/ناوندی، سبا محسنی نژادهمانطور كه بسياري از تحليلگران سياسي بعد از انتخابات رياس//تجمهوري پيشبيني كرده بودند حسن روحاني در دولت دوم خود شرايط به مراتب سختتري را نسبت به دولت يازدهم تجرب//ه ميكند چراكه جريان رقيب دولت، اين بار به س//ادگي از اين شكست نميگذرد و از هر بهانهاي براي سست كردن جريان اصالحطلب و تحت فشار قرار دادن دولت استفاده ميكند. انتظار ميرفت اين روند بعد از ماه عسل دولت دوازدهم آغاز ش//ود؛ زماني كه كابينه انتخاب ميشود و دولت جديد رس//ما كارش را آغ//از ميكند اما اينگونه نشد. جريان رقيب آنچنان فضا را سنگين دي//د كه خيلي زودتر از آغاز ب//ه كار دولت دوم روحاني به حاشيهس//ازي عليه دولت پرداخت. اخيرا نيز برخي رسانهها از فشار گروههاي مختلف از جمل//ه اصولگرايان براي مش//اركت در دولت پرده برداشتهاند كه با اعمال نظر و فشار به دنبال سهمخواهي از كابينه هستند و در اين زمينه تا حدي به روحاني فشار ميآورند تا زمينه بازگشت به قدرتشان را براي انتخابات چهار سال ديگر فراهم كنند. انتظار ميرفت روحاني در اين دوره به مراتب نسبت به دوره قبل مصممتر باشد و از ظرفيت چهرههاي كارآمد و اصالحطلب استفاده كند اما او اين بار مجبور شده براي بقاي خود يا براي اينكه در چهارسال بعدي همچنان قدرت در دست جريان اصالحطلب بماند، معامله كند. برخي گمانهزنيها نيز حاكي از فشار حاكميتي است كه بر او تحميل شده تا كابينه آينده خنثي باش//د؛ غافل از آنكه اين رفتارها و اقدامات شايد در كوتاهمدت ميان دولت و مردم ش//كاف ايجاد كند اما به مرور منجر به ايجاد فاصله ميان مردم با نظام ميشود.

از هرس//و اين فش//ار يا معامل//ه و هر آنچه بتوان اس//مش را گذاشت منجر به جدالي ميان اصالحطلبان و دولت شده؛ جدالي كه نشان از آن دارد كه حسن روحاني به عهد خود با اصالحطلبان وفا نكرده و سخنان عارف هم مهر تاييدي بر خلف وعدهروحانيبودهاست.امااينتحركاتوجدالها آنچنان باال گرفت كه استعفاي اسحاق جهانگيري صورت جديتري به خود گرفت. استعفايي كه به دليل اختالف جهانگيري با روحاني بر سر چيدن كابين//ه و عدم تطبيق نظر معاون اول براي تيم اقتصادي دولت بوده است، هر چند اين استعفا با رايزنيهاي اصالحطلبان و اصرار حسن روحاني منتفي شده اما نشان از پافشاري جريان رقيب دارد كه چش//م به انتخابات رياس//تجمهوري سيزدهم دوختهاند.

فش//اري ديگ//ري ك//ه بع//د از انتخاب//ات رياستجمهوري به روحاني وارد شد دستگيري برادر او حسين فريدون از سوي قوه قضاييه بود كه شايد در اين زمان خاص و نزديك به انتخاب كابينه شائبه سياس//ي دارد؛ شائبهاي كه جناح تن//درو ميخواهد به روحاني و طرفدارانش پيام بدهد كه نميتواند هر آنچه در ذهن دارد پياده كند. البته اينگونه فشارها از جناح تندرو منوط به ش//خص روحاني نب//وده چراكه رضا خاتمي، برادر خاتمي در زمان انتخابات رياستجمهوري وضعيتي مش//ابه فريدون داش//ته اس//ت. البته روحاني نسبت به بازداشت برادرش رفتار يا موضع غيرمعقولي نداشته و با سكوت و همراهي بهانهاي دست رقيب نداده است.

فارغ از كشمكشها بر س//ر انتخاب اعضاي كابينه ميتوان به شباهت دولت روحاني و خاتمي و تكرار پي//روزي اصالحطلبان پي برد. در زمان انتخابات رياستجمهوري سال 29، اصولگرايان به اين نتيجه رس//يده بودند كه با رد صالحيت چهرههاي شاخص كش//ور پيروزي اين جريان تضمين ميش//ود. اما برعكس با ورود هاش//مي رفس//نجاني به انتخابات و متعاقبا رد صالحيت ش//دن غيرمنتظره او همه معادالت اصولگرايان به هم ريخت و منجر به شكست آنان و پيروزي قاطعانه روحاني در دوره اول شد. بعد از آن فتح پله ب//ه پله، رويه اصالحطلبان ش//د آنها بعد از انتخاباتروحانيتوانستندبعدازدوري21 سالهبه كرسيهاي پارلمان برسند تا بتوانند دولت يازدهم را در اجراي سياستهايش همراهي كنند. بعد از آن مجلس خب//رگان نيز طبق برنامهريزيهاي اين جريان در دست اصالحطلبان افتاد و پيروزي اين جريان با آمدن روحاني تكرار شد اما در كنار انتخابات رياستجمهوري، انتخابات شوراها سنگر ديگري بود كه جريان اصالحطلب به فكر فتح آن افتادند. با توجه به اينكه دولت و مجلس شوراي اسالمي و خبرگان در كنترل ائتالفي از نيروهاي اصالحطلب افتاد، انتخابات شوراها نيز از اين رويه پيروي كرد و نهايتا شكس//ت س//نگين ديگري در كارنامه اصولگرايان در ش//وراي شهر تهران و پيروزي قاطع اصالحطلبان رقم خورد.

اين حوادث سياس//ي ش//باهت زي//ادي به ح//وادث تاريخي دولت اصالحات دارد. مقابله با اصالحطلبان از س//الهاي 1380 به بعد شدت گرفت. سالهاي تركتازي اصالحطلبان و كوتاه ماندن دست اصولگراهاي تندرو از قدرت نهايتا منجر شد تا محافظهكاران براي انتقام از اين دوري، دست به قلع و قمعي حسابي در مجاري قدرت بزنند تا جايي كه مجلس هفتم از حضور اعضاي اصالحطلبانخاليشد.ردصالحيتهايگسترده اصولگرايان در سالهاي بعد نشان از همان كينه ديرينه تندروهايي داش//ت كه ح//اال در دولت روحاني آستينها را باال زدهاند. مهمترين سوال اين اس//ت كه آيا اصولگرايان ميخواهند همان رفتاري را از خود بروز دهند كه سالهاي بعد از 84 از خود نشان دادند؟ آيا آنها براي محروم كردن اصالحطلبان از قدرت با همان شيوه سالهاي48 دست به رد صالحيتهاي گسترده ميزنند؟ آيا روحاني همان خاتمي خواهد بود؟

محمدكيان//وش راد، فع//ال سياسي اصالحطلب در گفتوگو با روزنامه »جهانصنعت« درباره اينكه آيا ب//راي اصالحطلبان و دولت روحاني ش//رايط مشابهي چون دوره دوم رياستجمهوري رييس دولت اصالحات اتفاق ميافتد يا نه، گفت:» عرصه سياست عرصهاي است كه هر اتفاقي در آن ممكن است رخ دهد، به ويژه ما در جامعهاي به نام ايران به سر ميبريم كه ساختارهاي حقيقي ق//درت به داليل مختلف قابليت و توان تحميل نظرات خود را بر نهادهاي حقوقي دارند. از سوي ديگر مجموعه منتقدان و حتي اپوزيس//يون در جامعه ايران به داليل گوناگوني از جمله اشراف به شرايط خاص ايران و تعهد به حفظ منافع ملي در برخورد با تحوالت سياسي موضعي مبتني بر منافع ملي را مدنظر قرار ميدهند. بنابراين اين وضعيت، شرايطي را به وجود ميآورد كه برخي از نهادهاي قدرت براي تحميل نظرات خودشان دس//ت به تندروي ميزنند كه با خويشتنداري نيروه//اي ملي در مقابله با فش//ارهاي گوناگون همراه ميشود. اين وضعيت خألگونه بيش از هر چيزي موقعيت جناحي را در درازمدت تضعيف ميكند كه بدون اتكا به مردم به دنبال پيادهسازي ديدگاههاي خود با ابزارهاي فشار است. در هر حال تصور ميكنم دولت روحاني برخالف دولتهاي قبل نس//خهاي احتم//اال متف//اوت را در مقابل جناحهاي مخالف ميپيچد.«

وي در ادام//ه گفت: »در ابت//داي دولت اول روحاني در مصاحبهاي اش//اره ك//ردم كه روند دولتها در دوره دوم رياس//تجمهوري معموال همراه با انعطاف بيشتري در مقابل جريان مخالف خودشان بوده است. اين وضعيت را تا حدودي هم در دوره رياستجمهوري هاشمي رفسنجاني و هم در دوره رييس اصالحات مشاهده كرديم. رفتار دولت احمدينژاد در دوره دوم رياستجمهوري تنها يك دوره استثنايي بود كه به تقابل بيشتر و متفاوتتر از دوره نخس//ت رياس//تجمهوري خود پرداخت. قبال هم اش//اره كرده بودم كه اگر روحاني در دوره اول رياس//تجمهوري خود در مقابل نهادهاي قدرت كوتاه بيايد اين احتمال در دوره دوم بيشتر خواهد شد كه جناحها فشارها را افزايش دهند به ويژه در شرايط فعلي جريان اصولگ//راي مخالف دولت احس//اس ميكند در انتخابات مختلف موقعيتها را به اصالحطلبان واگذار كرده است. اصولگرايان در تالش هستند از راههاي مختلف همچون استفاده از رانتهاي سياسي، تخريب دولت و ممانعت از انجام اقدام مختلف اعم از پيشنهاد وزراي پا به كار، مجموعه ش//رايطي را فراهم كنند كه بتوانند سال 1400 در مقابل جامعه اي//ران عرضاندام كنند. با اين حال تصور ميكنم روحاني راه متفاوتي را در اين ش//رايط طي خواهد كرد. او نه تسليم بيچون و چراي فش//ارها خواهد شد و نه به دليل افزايش فش//ارها، رفتاري مبتني بر احساس//ات تند از خود نشان خواهد داد. بههرحال شرايط جامعه ايران به لحاظ بينالمللي، منطقهاي، اقتصادي و اجتماعي بهگونهاي است كه به نظر ميرسد تنها راهحل گفتوگو براي دستيابي به مدلي براي رفع اختالفات است.

ويدربارهواكنشهاياصالحطلبانبرايآينده اين جناح گف//ت: »معدل رفتاري اصالحطلبان خارج از انتقاداتي كه همواره درباره آنها مطرح ميش//ود، معدل قابل قبولتري نسبت به ساير جريانات سياس//ي در جامعه ايران بوده اس//ت حتي احزاب و جريانهاي اعتدالگرا هم بهخوبي ميدانند كه پشتوانه راي روحاني اصالحطلبان بودهاند و در ايجاد انگيزه به مردم براي پيوستن به دولت روحاني نقش مهمي را ايفا كردهاند. در نتيجه ميت//وان گفت اصالحطلبان همچنان از وضعيت مناسبتري نسبت به جناحهاي رقيب درايرانبرخوردارهستند.اصالحطلباندرحمايت از روحاني اظهار كردند كه سقف خواستههاي ما و سقف آرماني ما پيش از آن چيزي است كه در دولت مشاهده ميكنيم اما در شرايط فعلي دولت را دولتي قابل قبول و دفاع ميدانيم. در صورتي كه اصالحطلبان بتوانند قدرت را به صورت مشخص در دست بگيرند قاعدتا ميتوانند عميقتر عمل كنند. اين سخن به اين معني نيست كه دولت روحاني در جهت متفاوت از اصالحطلبان حركت كرده بلكه آنها دولت روحاني را دولتي در جهت حركتهاي اصالحي ميدانند، بنابراين با تمام ظرفيتهاي خودشان از دولت روحاني حمايت ميكنند. اما اصالحطلبان براي سالهاي آينده بايدبهكارآمدترشدندولتخصوصاايجادانسجام فكري و عملياتي در بعد اقتصادي بيشتر توجه نش//ان دهند.«وي درباره برنامههاي اقتصادي دولت هم اظهار داشت: »دولت بايد برنامههاي خ//ودش را توس//ط كس//اني ك//ه برنامههاي اقتصادي دولت را قبول دارد پيش ببرد. قاعدتا كساني كه ديدگاه متناسبي با دولت براي حل معضالت اقتصادي جامعه ايران ندارند اگر در مسند كارهاي اقتصادي قرار بگيرند ميتوانند براي دولت مشكلس//از شوند. اتفاقا بر اساس برخي از ش//نيدههاي غيررسمي در برخي از محافل عنوان ميش//ود كه ايجاد تغييراتي در تي//م اقتصادي رخ خواهد داد كه اين مس//اله در صورت صحت، نگرانكنندهتر از دوره قبل ميشود. دولت بايد اهتمام ويژهاي در اين زمينه داشته باشد چراكه شرايط بهگونهاي است كه با وجود اينكه بسياري از نهادهاي ديگر در به وجود آمدن وضعيت اقتصادي سهيم هستند اما اين تنها دولت است كه بايد پاسخگوي مسايل اقتصادي باش//د. بنابراين احس//اس ميش//ود كساني كه ميتوانند در حل مسايل اقتصادي كمك حال دولت باشند تمامي بار اقتصادي را بر دوش قوه مجريه با محدوديتهاي زيادي كه اين قوه دارد مياندازند. به همين دليل دولت و اصالحطلبان دراينباره بايد با دقت نظر بيشتري فعاليتهاي اقتصادي خود را دنبال كند.«

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.