حواشیتلگرامداغترمیشود

Jahan e-Sanat - - News -

مجتبی عبدی- موضوع انتقال سرورهای تلگرام که از گوشه و کنار به گوش میرسد، تبدیــل به بحثی داغ در بین مردم شــده و البته نگرانیهایــی در تاثیر این انتقال روی امنیت این پیامرسان در بین کاربران آن نیز شــکل گرفته اســت. این در حالی است که به گفته کارشناســان انتقال CDNها نقض حریم خصوصی محسوب نمیشود و اطالعات کاربران همچنان کد گذاری شده است. تلگرام چیست پیامرسان تلگرام یک سرویس پیامرسان متنباز چندســکویی مبتنی بر رایانش ابری است. کاربران این پیامرسان میتوانند پیامها، تصاویر، ویدئوها و اسناد (همه انواع پروندهها پشتیبانی میشود) را به صورت خودویرانگر و رمزنگاریشده تبادل کنند. همچنین کاربران این نرمافزار امکان تبادل پیام، عکس، ویدئو و فایل تا حجم ۵/۱ گیگابایت را دارند.

تلگرام توســط دو برادر بــا نامهای پاول دورف و نیــکالی دورف به بــازار آمد. پاول دورف، بــرادر کوچک نیکالی دورف اســت و ســازمان غیرانتفاعی کارآفرینی در آلمان دارد که پشتیبان مالی پروژه است. از این رو تلگرام توسط یک سازمان غیرانتفاعی آلمانی متعلــق به کارآفرین و نیکــوکار روس، پاول دورف، اداره میشود. درجهبندی امنیت ســازندگان تلگرام بر امنیت برنامه خود تاکید بســیاری دارند. در نوامبر سال ۴۱۰۲ یک جایــزه ۰۰۳ هزار دالری بــرای یافتن باگ روی تلگرام اعالم شــد که خود نشان از اطمینان برنامهنویسان تلگرام دارد. این مسابقه در فوریه ۵۱۰۲ بدون برنده خاتمه یافت. در ســال ۵۱۰۲ شــرکت امنیتــی غیرانتفاعی ‪Electronic Frontier Foundation‬ رتبه ۴ از ۷ را به بخش پیامرسان و رتبه ۷ از ۷ را به بخش ‪secret chat‬ این نرمافزار داد. فراگیری در ایران در آمار رســمی بر اساس تعداد مراجعات به ســرورهای تلگرام مشــاهده شد بیش از 8/۵۴ درصــد از ترافیــک کاربــران تلگرام روی سرور اصلی تلگرام یعنی آیپی شماره ۹۹.۷۶۱.۴۵۱.۹۴۱ ایرانی هستند.

بر این اساس با تایید تعداد کاربران فعال ماهانه تلگرام در جهان به ۰۰۱ میلیون نفر از سوی مدیران تلگرام، امروز بیش از ۵۴ میلیون کاربر ایرانی روی تلگرام داریم! CDN چیست شبکهتوزیعمحتوایااصطالحاسیدیانمانند آینهای است که بعضی از اطالعات موجود روی سرورهای یک سایت یا پیامرسان را برای دسترسی سریعتر روی سرورهایی منطقهای ذخیره میکند به این معنی که مثال یک صفحه وب، فایل عکس یا ویدئو، عالوه بر سرور اصلی، روی سیدیانهایی در نقاط مختلف جهان هم ذخیره میشود. زمانی که یک کاربر درخواست دسترسی به محتوایی را بدهد که بخشی از یک شبکه توزیع محتواست، درخواســت او را از ســرور اصلی به نزدیکترین سرور موجود روی شبکه CDN منتقل میشود تا محتوای کش شــده به دست کاربر برسد. این کار دو فایده دارد؛ اول اینکه میزان مصرف پهنای باند سرور اصلی و شبکههای محلی کشورها پایین میآید و دوم، میتواند سرعت دریافت اطالعات را برای کاربر افزایش دهد. انتقال سرورها از کجا شروع شد هشتم خرداد ۵۹۳۱ شورای عالی فضای مجازی در ایران به ریاست حسن روحانی به شبکههای پیامرسان آنالین یک سال فرصت داد که ســرور خود را به ایران منتقل کنند. در این مصوبه نامی از تلگرام برده نشد اما از آنجا که در حال حاضر تلگرام پرکاربردترین پیامرســان موبایلــی در ایران اســت، تصور میشــود منظور اصلی شــورای عالی فضای مجازی این پیامرسان بوده.

تا یک ســال بعــد از ایــن مصوبه، فقط شایعاتی مبنی بر انتقال سرورهای تلگرام به ایران شــنیده میشد و در این رابطه خبری رسمی منتشر نشد تا اینکه ۱۳ تیر سالجاری، یکــی از مقامات وزارت ارتباطات در این باره اظهار نظر کرد. نصراهلل جهانگرد، معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطالعات در همین رابطه گفت: «طبــق مصوبه شــورای عالی فضای مجازی، شرکتهای بینالمللی که میخواهند در ایران کار کنند، باید سرورشــان به داخل ایــران بیاید که برای این کار، به آنها زمان و مهلت میدهیم و به دلیل همین الزام، تلگرام پذیرفته که بیاید در غیر این صورت مشمول سیاستهای مصوب خواهند شد.»

این ســخنان البته با تکذیب پاول دورف، مدیرعامل تلگرام مواجه شــد و ساعاتی بعد جهانگــرد در اظهارات خــود مبنی بر اینکه «تلگرام پذیرفته ســرورش را به داخل ایران منتقل کنــد» تجدیدنظر کرد و گفت: «این موضوع را نه تایید و نه تکذیب میکنم.»

بعد از این خبر بود که به سرعت اظهارات هر دو طرف افزوده شــد. در واکنش به اخبار داخلی، دورف اعالم کرد: «بهمنظور افزایش سرعت بارگذاری، از سرورهای توزیع محتوا یا سیدیان در برخی کشورها از جمله ایران استفاده خواهیم کرد.» او البته در ادامه تاکید کرد: «وارد هیچ توافق یا تفاهمی با دولتها در این مورد نشــدهایم و سیدیانها بخشی از هیچ معاملهای نیستند.»

بعــد از اعالم این خبــر از جانب تلگرام، تقابلــی بیــن اســتفاده از کلمات ســرور و ســیدیان پدید آمد. مقامات ایرانی تاکید دارند که قســمتی از سرورهای تلگرام روانه ایران میشــود ولی مدیرعامل تلگرام بر این تاکیــد میکند که فقط ســیدیانها روانه ایران خواهند شد.

ســوءتفاهم در ســخنان وزیــر ارتباطات

با توجه به مطالب گفته شــده، واضح است که ســیدیانهای تلگرام به ایــران خواهند آمد. اما سخنان وزیر ارتباطات در هشتم مرداد موجب سوءتفاهمات زیادی شد. واعظی، وزیر ارتباطات، صبح دیروز پیرامون مذاکرات وزارت ارتباطات با تلگرام گفت: «در نتیجه جلســاتی که با مدیران تلگرام داشتیم، برخی سرورهای این شبکه اجتماعی به کشور منتقلشده و قرار است در آینده نزدیک، این شرکت شبکه توزیع یا انتقال محتوا یــا CDNهای خود را نیز به ایران منتقل کند.»

همین سخنرانی باعث شد دورف باز هم اعالم کند قرار نیست هیچ سروری از تلگرام به ایران منتقل شود. او برای روشن کردن ماجرا، پستی را در وبالگ تلگرام منتشــر کرد. در این پست بهصورت خالصه و مفید تمام حرفهای گذشته تکرار شده است. دورف در این پست نوشته که برخی از مقامات و خبرنگاران مفهوم سیدیان با سرور را یکسان فرض میکنند و همین باعث ایجاد سوءتفاهمات برای کاربران میشود.

بنابراین میتوان با توجه به گفتههای هر دو طــرف ماجرا این گونــه نتیجه گرفت که انتقال ســیدیانهای تلگرام به ایران نهایی شده و تمام این خبرسازیها، ناشی از انتخاب واژههای نامناسب است.

از این رو در نهایت محمود واعظی دیروز گفت: اینکه گفته میشــود سروری منتقل شــده تا روی آن اطالعات فیلتر و دولت به آن دسترســی داشته باشــد یا در خصوص انتقال اطالعات کاربران دخالتی صورت گیرد نادرست اســت و این موضوع را مدیر تلگرام هم تکذیب کرده است.

وزیر ارتباطــات گفت: اما اینکه گفتیم بر اساس یک توافق، سرورهایی برای قرار گرفتن شــبکههای تحویل محتوا )CDN( منتقل شده است، تکذیب نشده و این موضوع را هم ما و هم مدیر تلگرام تایید کردهایم.

ادعای تلگرام مبنی بر درخواســت جاسوسی ایران

مدیر عامل سیســتم پیامرســانی تلگرام چندی پیش گفته بود پس از رد درخواست همــکاری مقامهای ایران برای جاسوســی بر شــهروندان این کشــور، این شبکه برای ســاعاتی در ایران مسدود شــد اما بعد رفع فیلتر شده است.

او ســاعاتی پــس از اعالم خبر انســداد تلگــرام در ایران گفت: «ایران فعال انســداد تلگرام را رفع کرده اســت. تا ببینیم فردا چه میشود.»

او همچنین گفت که ایران در طول هفته گذشته نیمی از ترافیک تلگرام را متوقف کرد و امــروز ما را برای دو ســاعت به طور کامل مســدود کرد و حاال به نظر میرسد پس از انتشــار خبر تصمیم گرفته باشند انسداد ما را بردارند.

او در پیام اولیه خود در مورد شروع انسداد نوشــته بود: مقامهای ایرانــی میخواهند از تلگرام برای جاسوســی از شــهروندان خود اســتفاده کنند. نمیتوانیم در این زمینه به آنها کمک کنیم و نخواهیم کرد.

دولت ایران در ادامه فیلترینگ پیامرسانها و شبکههای اجتماعی در ایران بارها دسترسی به پیامرسان تلگرام را با اختالل مواجه کرده است. کشمکش با فیلترینگ ایران جمهوری اســالمی بارها بحث فیلترینگ تلگرام را مورد بررســی قــرار داد و همواره محدودیتهایی را برای دسترسی کاربران به آن اعمال کرده است به گونهای که دسترسی کاربران به این پیامرسان همواره با اختالالت جدی مواجه میشده است.

روز شــنبه ۹۱ اردیبهشت ۴۹۳۱، شرکت مخابرات درخدمات اینترنتی خود ســرویس پیامرسان تلگرام را در برخی از نقاط استان تهران و برخی استانها بدون اطالع قبلی مسدود و از دسترس کاربران خود خارج کرد. هرچند که این اختالل به صورت سراسری و فراگیر برای تمام کاربران اعمال نشده بود.

همچنین تنها یک روز پس از اینکه تلگرام امکان برقراری تماس صوتی در این پیامرسان را فعال کرد، قابلیت برقراری تماس صوتی به طور کامل مسدود شد. پاول دورف در پاسخ بــه کاربرانی که علت انســداد تماس صوتی در ایران را از وی جویا شــده بودند، نوشت: «برای اینکه ارائهدهندگان خدمات اینترنت در ایران دوباره آن را فیلتر کردند» علت این مسدودسازی هزینه پایین تماس از این طریق و ضرر مالی ناشــی به اپراتورها اعالم شد که باعث شده اپراتورها این امکان را مسدود کنند. پس از اختالالت ایجاد شده توسط اپراتورهای تلفن همراه، با دســتور قضایی این امکان به طور کامل فیلتر شد.

این در حالی اســت که محمود واعظی، وزیر ارتباطات و فناوری اطالعات، با اشاره به راهاندازی تلگرام صوتی، تاکید کرده بود: این امر با مجوز وزارت ارتباطات انجام شده و اگر مشــکلی در این زمینه وجود داشت، تلگرام صوتی راهاندازی نمیشد. محتوای مجرمانه به گفته مســووالن فضای مجازی ایران، بخش زیادی از محتوای تبادل شده در بستر تلگرام، «محتوای مجرمانه» اســت. یکی از مهمتریــن فعالیتهایی کــه تلگرام در حال انجام آن اســت مخابره رمز در ایران اســت که براســاس قوانین جرائــم رایانهای، جرم محسوب میشود.

در ماه نوامبر ۵۱۰۲ تلگرام حســاب 8۷ کاربر شــخصی و کانال در جهان را به علت همکاری با داعش مسدود و اعالم کرد که از این به بعــد امکاناتی در اختیار کاربران قرار خواهد داد تا اینگونه کاربران مشکوک را اعالم کنند؛ ولی از قرار معلوم داعش هنوز در این شبکه فعال است.

نظارت بر محتوا در فضای مجازی حق دولتهاست

به گفته کارشناســان از نظــر امنیتی و سیاسی این اقدام مناســب و ضروری است و حق هر کشــوری است که امنیت اطالعات خود را تامین کند.

مهدی براسود، کارشناس و فعال در حوزه آیتی به خبرنگار ما گفت: از لحاظ ســاختار امنیتــی اطالعاتی اگر CDNها داخل ایران بیایند کاری درست و الزم است، این اتفاقات قبال افتاده و دیدهایم که آمریکا به عراق حمله کرد و همگان بر این باور بودند که آمریکا از طریق نظامی توانست این حمله را انجام دهد .

وی ادامه داد: مطلبی که خیلی مهم است راهحلهای ایاالتمتحده به عراق نظامی نبود و راه حل آنها از ســرویسهایی که آنها روی شبکههایشان داشــتند و همچنین از طریق سیســتمهای خود از جمله ویندوز ...و باعث شــدند که تمام آن سیستمها را مختل کرده و سیســتم دفاعی و الکترونیکی آنها را از کار بیندازند و بتوانند خیلی راحت حمله نظامی خود را انجام دهند.

این کارشــناس گفت: چرا باید دســتگاه پیامرســان اطالعــات ما در کشــور دیگری نگهداری شــود و یکسری افراد وکسانی که خارج از آن کشور هســتند از این اطالعات سوءاســتفاده کنند. به عنوان مثال مسوول کشوری که از این پیامرسان استفاده میکند از پشــت پرده این پیامرســان و کارکرد آن بیاطــالع اســت و ممکن اســت اطالعات کاربر را به صورت مخفیانه و بی ســر و صدا ارسال کند.

این فعال صنف آیتــی گفت: دقیقا این اتفــاق در مــورد عراق افتاد چون سیســتم عاملهای آن زمان تمام اطالعات ســرورها را انتقــال میدادنــد. از آن بــه بعد بود که مخصوصا اروپاییها به ســمت سیستم عامل لینوکس مهاجرت کردند تا بدانند دقیقا چه اتفاقی میافتد. به خاطر همین، ســرورهای لینوکســی به شدت رشــد کرد، این مساله امنیتی اســت و در هر کشوری این اطالعات را مانیتور میکنند .

فرهنگسازی برای مشارکت مردم در حفظ امنیت کشور

براســود ادامه داد: اگرچه پیامرسانهای دیگری نیز وجود دارند که میتوانند در انتقال اطالعات یا هماهنگی گروهکهای تروریستی موثر باشند اما این نکته نیز حائز اهمیت است که باید فرهنگسازی انجام شود تا مردم در انتخاب نرمافزارهای ارتباطی خود دقت الزم را بــه خرج دهند به عنــوان مثال با حمایت از تولیــدات نرمافزاری داخل، از نرمافزارها و پیامرسانهای داخلی استفاده کنند که این اقدام در جهت مشارکت مردم با دولت برای حفظ امنیت اطالعات و حریم وطن است. مقابلهباداعشجدیددرفضایمجازی مهــدی براســود با اشــاره بــه مقابله با راهکارهای جدید گروهکهای تروریســتی گفــت: باید در مقابل داعش جدید از امنیت خــود دفاع کنیم. اکثــر فعالیتهای آنها در اپلیکیشنها و نرمافزارهای پیامرسان صورت میگیرد و بــه جای حملــه فیزیکی حمله اطالعاتی و اخباری میکنند چنانچه شــاهد هســتیم که با چه سرعتی اطالعات و اخبار جعلی در فضای مجازی منتشــر میشود و مبنای افکار عمومی قرار میگیرد.

مدیر عامل عصر شــبکه افــزود: بنابراین انتقال از ســوی تلگرام حتــی اگر به منظور نظارت انجام شــود تاثیر سوئی در ارتباط و استفاده کاربران از این اپلیکشن ندارد و تنها در جهت کنترل گروهها و افرادی اســت که علیه نظام و حکومت فعالیت میکنند. منفعت سرویسدهندگان اینترنت این کارشــناس همچنین گفت: از سوی دیگــر در پشــت پــرده این پیامرســانها، ســرویسدهندههای اینترنتی هســتند که کاربران این پیامرســانها از این پهنای باند آنها اســتفاده میکنند. بنابــر اعالم یکی از سرویسدهندهها، ۹۹ درصد از حجم پهنای باند مصرفی توســط کاربران تلگرام صورت میگیرد!

وی ادامــه داد: اگر پیامرســانی از جمله تلگرام از ایران خارج شود میتوان گفت اولین کســانی که ضرر میکنند سرویسدهندگان اینترنت و کســانی هســتند که پهنای باند میفروشــند و ازایــن حجم بــاالی فروش خــود بینصیب میماننــد و در نهایت نابود میشوند. در نتیجه فشــار میآورند که این سرویسدهندگان پیامرسان باشند.

مهدی براســود افزود: بــرای تلگرام نیز میتواند جنبه تبلیغاتی داشــته باشد همان گون که گوگل با بررسی رفتار کاربران خود تمایالت افراد را بررسی میکند نرمافزارهای کاربردی را میسازد و به فروش میرساند. CDNها توانایی سانسور ندارند پدرام عبداللهی، کارشــناس دیگر حوزه آیتــی در خصوص عملکــرد CDN ها به خبرنگار ما گفــت: CDNها تنها رابط بین کابــران و ســرورهای اصلی هســتند و در خصوص تلگرام نیز این سرورها تنها فایلهای رمزنگاری شده را از سرورهای اصلی دریافت میکننــد و به کاربران ارائــه میدهند. این موضوع برای سوپرگروهها و کانالها با حجم گسترده محتوا، بســیار مثبت خواهد بود و کاربران با ســرعت بیشــتری به این دادهها دسترسی خواهند داشت.

وی گفت: در صورتی که مقامات رســمی اقدام به پاک کردن محتوای خاص و سانسور آن کنند، کاربران میتوانند به نســخه اصلی ایــن محتوا در ســرورهای تلگــرام در اروپا دسترسی داشته باشند و به این ترتیب امکان سانســور وجود نخواهد داشــت و CDNها توانایی رمزگشایی محتوا را ندارند.

این کارشــناس از هدف انتقالCDNها گفــت: تنها هدف اســتفاده ازCDNها این است که کیفیت اتصال در مناطق با تقاضای باال، که تلگرام نمیتواند ســرورهای خود را به آنجا منتقل کند، با روشــی ایمن، افزایش یابد. چنانچه مدیر تلگرام نیز گفته است اگر کشــوری تصمیم به دســتکاری CDN در منطقه خودش بگیــرد، به چیزی جز پایین آوردن کیفیت اتصال شهروندان خود دست نمییابــد و تلگرام هیچ چیز با ارزشــی را از دست نخواهد داد. اهداف تلگرام در پشت پرده پدرام عبداللهی گفت: از طرفی تا به امروز هیچگونه کسب درآمدی برای مدیران تلگرام از طریق این نرمافزار پیامرسان ثبت نشده و نیز هیچگونه نحــوه تبلیغاتی، فروش دیتا یا فــروش اطالعات کاربران بــه هیچ دولت یا شرکتی ثبت نشده اســت بنابراین همچنان درآمــد حاصــل از تلگرام بــرای مدیرانش نامشخص است.

وی افزود: این درحالی است که این پیامرسان با سیستمی قوی چیده شده است یعنی به وسیله یک مهندســی دقیق نرمافزاری با دقیق ترین معماری الگوریتمی بنا شده است و تجهیزات بسیار پیشرفته و با ارزش باال در حال کار است و بنابر ادعای مدیران ان تا به حال هیچ دیتایی به هیچ کسی نفروخته است. بنابراین نمیتوان متصور این شد که دولتی در پشت این اپلیکیشن قرار دارد چراکه دولتها در هر اقدامی بعد اولیه منافع خود را در نظر میگیرند.

این در حالی است که برخی از کارشناسان نیز بر این باورند که دولتی که پشــت پرده تلگرام وجــود دارد منافع خود را از دریافت مخفیانه اطالعــات کاربران تامین میکند و در جهت اهداف خود به کار میبرد. امکانات در مقابل امنیت این کارشــناس آیتی گفــت: نکته دیگر این اســت که مزیتی که این اپلیکیشن را از سایر پیامرسانها متمایز و برجسته کرد تنها بعد امنیتــی آن نبود بلکه از نظر الگوریتمی در اختیار گذاشتن امکانات نرمافزاری مانند ارسال و به اشتراکگذاری تصاویر، ویدئو، پیام متنی و صوتی و هر گونه فایل مختلف دیگر به کاربران خود بود و از الگوریتمهای بســیار هوشــمند و قوی بهره میبرد. البته میتوان گفت بحث امنیت نیز بهترین مزیتی بود که به برجسته کردن این پیامرسان کمک کرد.

پدرام عبداللهی ادامه داد: بنابراین میتوان متصور شد که این انتقال از سوی تلگرام تاثیر چشمگیری در کاربران خود ندارد چرا که کاربران تلگرام امنیــت را تنها یکی از فاکتورهای الزم در تلگرام میدانند و بیشــتر از محیط کاربری ساده و روان آن استقبال کردهاند. البته ناگفته نماند بحث امنیت از جذابیتهای خاصی برای مردم ایران است و اکثرا جو امنیتی شدیدی را برای خود در نظر میگیرند، در صورتی که این فرهنگ درســت نیست و ۰۹ درصد از کاربران ایرانــی در فضای مجازی آن مقدار امنیتی که برای خود نیاز میدانند تصوری اشــتباه است چــرا که اطالعات خاصی ندارند که تا این حد نیاز به محرمانه نگه داشتن آن باشد.وی افزود: البته عدهایی خاص هســتند که فعالیتهای سیاسی میکنند و یا از اعضای گروهکهای تروریستی هســتند. از نظر اعضای باندهای تروریستی باید خوشــحال بود در اینکه این نظارت روی تروریســتها و مانع شــدن از فعالیت آنها صورت میگیرد. برای فعالیتهای سیاسی نیز این مساله در اختیار دولت است که با بررسی زوایای مختلف تصمیم میگیرد که این سیســتم بماند یا خارج شــود.با این وجــود نمیتوان به طور قطــع اطمینان داد که این اپلیکیشن در حفظ اطالعات کاربران خود امین اســت چراکه تجربه فیسبوک و یاهومسنجر و حتی گوگل نیز ثابت کردهاند مدیــران این نرمافزارهــای ارتباطی با همه دفاعها و تکذیبات خود اقدام به ارائه اطالعات کاربران خود به دولتها کردهاند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.