گذشته و آينده بازار سرمايه و چشمانداز آن در دولت جديد

Jahan e-Sanat - - News -

ســكانداران بورس چه كساني بودند و چه كردند؟ نام علي صالحآبادي نخســتينبار در سال ،1384 در اوايل رياستجمهوري محمود احمدينژاد، بر سر زبانها افتاد. اين دانشآموخته دانشگاه امام صادق(ع) در سال 84 همزمان با انتخاب محمود احمدينژاد به عنوان رييسجمهور، دبيركل سازمان كارگزاران بورس اوراق بهادار شد. او در سال دبيركلي 27 سال سن داشت و بر صندلياي تكيه زد كه تا قبل از آن حسين عبدهتبريزي 54 ساله روي آن مينشست و بازار سهام را اداره ميكرد. آن زمان حسين عبدهتبريزي به عنوان دبيركل سازمان بورس اوراق بهادار تهران، مسووليت بازار سرمايه كشور را برعهده داشت. با انتخاب محمود احمدينژاد به عنوان رييسجمهور و پس از آن، راي اعتماد مجلس به دانشجعفري به عنوان وزير اقتصاد، عبدهتبريزي از ســمت خود كناره گيري كرد. با كنارهگيري عبدهتبريزي، گمانهزنيها درخصوص دبيركل جديد سازمان كارگزاران بورس اوراق بهادار تهران باال گرفت. علي صالحآبادي كه در آن مقطع در تاالر منطقهاي بورس كرج بود، بايد به عنوان باالترين مسوول بازار سرمايه ايفاي نقش ميكرد، آن هم در زماني كه بورس در شرايط بحراني به سر ميبرد و خارج كردن بورس از بحران، كار سادهاي نبود. در آن زمان انتشار اين خبر، بازتابهاي مختلفي در پي داشت و بسياري از منتقدان دولت را به واكنش واداشت تا جايي كه محمود احمدينژاد نيز در حمايت از اين انتخاب، رســما موضعگيري كرد و اين جوان 28 ساله را شايسته رياست بورس دانست. صالحآبادي به شدت به رييسجمهور وقت نزديك بود و حتي يك مرتبه از او نشــان درجه سه لياقت دريافت كرد و همين سبب ميشد تصميمات ويژه دولت راجع به بورس از اين كانال قوي به سرعت و دقت گرفته شود. دوران حدودا 9 ساله مديريت صالحآبادي بر بازار سرمايه كشور، پر از فراز و نشيبها و رويدادهاي تلخ و شيرين بود. از بحران اعتماد در بورس در اوايل رياست جمهوري دولت نهم تا ابالغ سياستهاي كلي اصل 44 از سوي مقام معظم رهبري و ضرورت آمادهسازي شركتهاي بزرگ دولتي براي ورود به بورس. از بحران مالي جهاني در سال 2007 ميالدي تا تغيير دولتها و شوكهاي مختلف سياسيواقتصادي.ازجامعهسهامدارانسهميليونيتابيش از هفت ميليون سهامدار، با مطالبات متنوع و رسانههاي متعدد كه ميتوان آنها را از جمله رويدادهاي مورد اشاره در اين دوران نام برد. بازار ســرمايه در ديماه سال 1392 و بعد از مشخص شدن تصميم دولت مبني بر افزايش نرخ خوراك پتروشيميها و بهره مالكانه معادن روند ريزشي خود را آغاز كرد بهطوري كه سودهاي كالن به زيانهاي هنگفت تبديل شد و اين روند به صورت مداوم ادامه پيدا كرد. در ادامه اما روز تغيير فرا رسيد و دولت فردي كامال متعادل و آرام را به عنون رييس بورس انتخاب و معرفي كرد. محمد فطانــت در زمان انتصابش به عنوان رييس بورس 44 سال داشت. او از جمله دانشآموختگان دورههاي اول رشته مديريت مالي در دانشگاه امامصادق(ع) بود اما برخالف انتظار فعاالن بازار سهام، شاخص بورس با ورود رييس جديد اهميت كافي و وافي را نشان نداد و اين مدير معتدل هم نتوانست بورس را از اقتصاد ركودي و بيمار ايران تافته جدابافته كند. وي اعتقاد داشت: موسسات و نهادهاي عمومي غيردولتي، نهادهاي نظامي و انتظامي كشــور، ســازمان و موسسات خيريه، سازمانها و نهادهاي وقفي و بقاع متبركه و همچنين كليه صندوقهاي بازنشستگي كشوري و لشكري و نهادهاي انقالب اسالمي بايد اطالعات خود را به سازمان بورس ارائه دهند. اتفاق نادرستي كه 9 ســال پياپي حتي در زمان استقبال اين موسسات براي ورود به بورس انجام نشده بود اما هيچكدام از اين شركتها اطالعات خود را به سازمان بورس ارائه نكرده اند هرچند كه بسترهاي الكترونيكي و كاغذي براي ارائه اطالعات فراهم شــد. رييس سازمان بورس و اوراق بهادار با بيان اينكه ما شاهد كمبود نقدينگي در بازار سرمايه هستيم كه ناشي از برخي سياستها از جمله سياستهاي پولي بانك مركزي، نرخ بهره، سپرده قانوني، نرخ سپرده غيربانكي، نرخشكني برخي موسسات غيرمجاز و نرخ بازده بدون ريسك از طريق موسسات است، گفت: اينها همگي بر رفتار بازار سرمايه تاثيرگذار هستند، هرچند مسووالن نسبت به كاهش نرخ ســود بانكي به دفعات تاكيد كردهاند. او معتقد بود سود بانكها از بارزترين نكاتي است كه روي بازار سرمايه تاثير ميگذارد و شاخص بورس نماينده وضعيت اقتصادي است و انعكاس خود را روي شــاخص خواهد گذاشت.بررسي تنها يك متغير آماري نشان ميدهد كه شاخص بورس در زمان محمد فطانت و در كارنامه فعاليتهاي او 10/2 درصد افت كرده و بدون بررسي ميتوان گفت كه ارزش معامالت هم نصف شد. انتظار ميرفت وي از همه توان خود براي رفع ابهام از صنايعي همچون پااليشگاهيها درباره قيمت خوراك و فرآورده، سنگآهنيها بابت قيمت گندله و حق انتفاع معادن استفاده كند و هر چه سريعتر غائله نرخ سود بانكي را كه گريبان بورس را گرفته با كاهش نرخ ســود قابل اعتنا فيصله دهد. اما محمد فطانت، رييس سازمان بورس از سمت خود استعفا داد و با موافقت وزير اقتصاد، شاپور محمدي رييس جديد سازمان بورس و اوراق بهادار شد. تغيير مديريت در سازمان بورس سواالت فراواني را در ذهن اهالي بازار سرمايه پديد آورد؛ سواالتي مبني بر اينكه چرا در شرايطي كه محمد فطانت بر كرسي رياست سازمان بورس قرار داشــت و در اين مدت بر چالشها، ابهامات و پتانسيلهاي بازار سرمايه اشراف پيدا كرده بود و سهامداران نيز با سياستهاي وي آشنا شده بودند، ميبايست تغيير مديريتي انجام شــود و در زماني كه بازار سرمايه حال و روز خوشي نداشت و براي رسيدن به ثبات نسبي تالش ميشد، ريسك و تنش هرچند كوتاهمدت به بازار سرمايه وارد شــد. به هر حال پس از اين انتخاب، شاپور محمدي در معرفي برنامههاي خود اعالم كرد تخلفات بازار سرمايه بسيار كمتر از تخلفات بازار پول است و افزود: اولين اقدام احترام به شرع و قوانين فقهي و شرعي و توسعه ابزارهاست. اگرچه كسب سود مهم است اما بايد براساس قواعد اسالمي باشد. وي دومين اصل را قانونمداري خواند و اصل سوم را توجه به نياز فعاالن و سرمايهگذاران دانست و تاكيد كرد: خواستههاي سرمايهداران را بايد شنيد و بهگونهاي عمل شود كه تسهيل و تسريع براي خواستههاي اين گروه وجود داشته باشد. محمدي در ادامه وظايف اصلي بازارهاي مالي را مورد نظر قرار داد و گفت: نقدشوندگي، شفافيت، پوشش ريسكهاي عملياتي و تامين مالي چهار وظيفه بازار مالي اســت كه بايد اجرا شود. وي توسعه ابزارهاي مالي جديد را نخســتين برنامه خود خواند و افزود: تقريبا 50 سال از عمر بازار ســرمايه ميگذرد و اوراق مشتقه هنوز در بازار جايگاهــي ندارد.همچنين افزايش تعامالت با بازار پول و مقام ناظر پول از ديگر برنامههاي آتي وي است. او برنامه بعدي را گسترش تعامالت بينالمللي دانست.فرصتي كه توسط صالحآبادي ازدست رفته بود. به نظر نگارنده بورس در فضاي فعلي بايد تحوالت زيادي را با هدف شفافسازي بيشتر تجربه كند. اهم چالشهــا و انتظارات فعاالن بازار ســرمايه از رييسجمهورجديد:

حفــظ حقوق ســهامداران بورســي از طريق حمايت همهجانبه از صنايع و شركتهاي بورسي

الزام به رعايت موازين قانوني و تنوعبخشي انواع محصوالت در بورس كاال

اجراي كامل انتقال مديريت همزمان با انتقال مالكيت سهام دولت به بخش خصوصي

رسيدگيبهلزومتفكيكوظايفنهادناظروتفويضاختيار به بورسها و تشكلهاي خودانتظام

تالش در جهت انتقال مالكيت از سوي دولت به بخش خصوصي پس از واگذاريها

كنترل حجم انتشــار اوراق بدهي از ســوي دولت در بورس

اهميت دادن به رفع موانع توليد و كســب و كار و رفع موانع حاضر لزوم تكنرخي شدن ارز و راهاندازي بورس ارز اهميت به دغدغههاي ســرمايهگذار خارجي از جمله بهكارگيري ابزارهاي پوشش ريسك نوسان قيمت ارزها

تغيير در سياســتهاي پولي و مالي به منظور خروج از ركود و ايجاد رونق اقتصادي

كاهش حجم بدهيهاي دولت و اصالح ســاختار مالي دولت

تغيير در سياستهاي خارجي به منظور كاهش التهاب و تنشهاي اثرگذار بر اقتصاد و بازار سرمايه كنترل موضوع افزايش حجم نقدينگي تسريع در امر اصالح و بازنگري در قانون تجارت انتظارداريمخألهاييكهدراينحوزهوجودداردبابرنامهريزي برطرفشود.يكيازخألهاياصليعدمتقارناطالعاتبرايهمه سرمايهگذاران است، بهطوري كه اطالعات نهاني قبل از اينكه در كدال به دست عموم سرمايهگذاران برسد.

بازنگري در تمام رويهها و سياستهاي سازمان بورس انجام دهند. در حال حاضر ضروري و الزم اســت بسياري از دستورالعملها، آييننامهها، ابزارها، نرمافزارها و حتي رفتارها بازنگري شود.

بانكمحــور بودن بازار ســرمايه و توجه بيش از حد به بازارهاي پولي از مشكالت جدي اين نهاد اقتصادي است.

*كارشناس بازار سرمايه

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.