از مونتاژ تا رسیدن به تولید ملی

عق ‌بماندگي‌صنايع‌ايراني‌از‌الگوي‌کس ‌بوکار‌جهاني؛

Jahan e-Sanat - - صفحه اول -

شيداملکي-تجارتجهانيگلوگاهپيشرفت هر کشوري است. تصور ايزوله شدن و دوري از رابطه صنعتي و تجاري با ديگر کشورها در جهان امروز امري دشوار است. اين در حالي است که در شرايط پسابرجام تصور عميق شدن ...

شــیدا ملكي- تجارت جهاني گلوگاه پيشرفت هر كشوري است. تصور ايزوله شدن و دوري از رابطــه صنعتي و تجاري با ديگر كشــورها در جهان امروز امري دشوار است. اين در حالي اســت كه در شرايط پسابرجام تصور عميق شدن روابط تجاري و اقتصادي با جهانيان قوت گرفت.

امــا برجام با همــه بندهايي كه در حال اجراست، نتوانست مويرگهاي صنعت ايران را زنــده كند. صنعت روند گذشــته خود را طي ميكنــد و موانع همچــون قبل ادامه دارد. اين رويداد اما به نظر نميرســد ريشه در حفرهها يا كاســتيهاي صنعت برجام به عنوان يك معاهده بينالمللي داشــته باشد. مرز جدايــي و عقبماندگي صنعت ايران با كشورهاي توسعهيافته را كجا بايد جستوجو كرد؟ صنايع ما از الگوي كســبوكار جهاني جا ماندهاند. بنگاههاي ايراني در دســتيابي بــه معيارهاي توليد جهانــي كمي ناموفق هستند. صنايع ايران در مقايسه با كشورهاي صنعتي يا حتي كشــورهاي ديرصنعتي در اين مسير دچار عقبماندگي هستند كه بايد جبران شود. روابط بانكي با اروپا هنوز معلق است ادوارد انجرقلــي، صنعتگــر و مشــاور مديرعامل شركت بوركهارد كامپرشن تهران درباره مشكالت حوزه صنعت در گفتوگو با «جهانصنعت» در اين زمينه گفت: صنعت كشــور به دليل مبادالت مالي مشــكالت بســياري دارد. هرچند تصور اين بود كه بعد از برجام بسياري از مشكالت اقتصادي كشور حل خواهد شد. بزرگترين مشكلي كه پيش از برجــام هم با آن درگير بودهايم، مشــكل بانكهاي جهاني بود كه در حال حاضر هنوز اين مشكل حل نشده است.

به گفته وي، بانكهاي اروپايي حاضر به معامله با ايران نيستند. همين موضوع باعث ميشود به لحاظ مالي شركتهاي ايراني قفل شوند. اين نكته بسيار مهم و قابل تامل است كه پول براي يك شــركت صنعتي و بنگاه اقتصادي به اندازه آب و هوا براي زندگي يك انسان اهميت دارد. اين صنعتگر با اشاره به اينكه از طريــق صرافي نميتوان پروژههاي مهم مالي و اقتصــادي ۰۰7-۰۰6 ميليارد دالري را اجرا كرد، تاكيد كرد: در گذشته به دليل تحريمي كه از سوي بانكهاي اروپايي عليه ايران اجرا ميشــد، پول با واســطه به صرافيها در ايران انتقال پيدا ميكرد. درباره كارهــاي صنعتي كالن امــا نميتوان روند اقتصادي را اينگونه ادامه داد.

دانش تعامل با تاجــران جهاني را نداريم

انجرقلي با اشــاره به اينكه يكي ديگر از مشــكالتي كه مانع گسترش صنعت ايران و ارتباط با كشورهاي صنعتي است، نپذيرفتن فرهنگ و دانش تعامالت صنعتي با كشورهاي خارجي اســت، گفت: اولين مشكلي كه بعد از شــروع به كار شركت بوركهارد تهران در ايران با آن مواجه شــدهايم، ندادن حق امضا به اعضاي هياتمديره خارجي است.

وي اظهــار كــرد: پيگيريهــا تاكنون بينتيجه باقي مانده است در حالي كه اين گره بزرگ شركتهاي سرمايهگذار خارجي را بايــد بانك مركزي حــل كند. حق امضا يا اجازه كار مشــكل بزرگ و اساســي در صنعت و تجارت نيست اما همين گرههاي كوچك موجب شده روند پيشرفت صنعتي و تجاري ايران بســيار كنــد پيش رود.اين صنعتگر درباره تاثير جابهجايي دولتها بر صنعت كشــور معتقد است: با شروع به كار هــر دولت همه برنامههــاي قبلي فراموش ميشــود. مديران برنامههاي جديد را آغاز ميكنند و شــروع به كار هر مدير جديد به مثابــه تجربههاي تكراري در روندي جديد است. از همين رو است كه اشخاص كليدي در وزارتخانههــا نبايد تغيير كنند. بدنه هر وزارتخانه بهتر است با توجه به روند قبلي و سوابق كاري آن ثابت بماند. اين روش موجب ميشــود در نهايت تجربههــا در وزارتخانه ثابت بماند.

بوروكراسي حاكم بر صنعت خطرناك است

انجرقلي با تاكيد بر اهميت پول و سرمايه در تجارت جهاني افزود: سرمايه مثل آب است و اگر رها شــود، نميتوان به نتيجه مثبت و قابل قبولي دســت يافت. سرمايهگذاري در صنعت كشور گرههاي بسيار پيچيدهاي هم با نرخ ارز خورده است. ثابت نبودن نرخ ارز نيز در نهايت صنعت را دچار مشكل خواهد كرد. در شرايطي كه صنعتگران و سرمايهگذاران هر روز نگران جابهجايي نرخ ارز هستند، نميتوان برنامهريزي دقيق و ريشــهداري در راستاي بهبود شرايط صنعتي كشور كرد.

اين صنعتگر با انتقاد شديد از بوروكراسي حاكم بر صنعت كشــور گفت: بيش از چهار ماه اســت كه مجموعهاي از ماشــينآالت صنعتي بزرگ را به كشور وارد كردهايم. اين ماشينآالت اما هنوز به دليل پيچهاي اداري در گمرك باقي مانده است. اين در حالي است كه اگر چهار ماه قبل اين ماشينآالت ترخيص ميشد، نهتنها سرمايه بلكه برنامهريزيها و منابع انساني كمتر دچار مشكل ميشدند.

صنعت ايران به شیوه ديوانساالري اداره ميشود

همچنيــن دكتر غالمحســين كيامهر، كارشناس مسايل اقتصادي نيز در گفتوگو بــا «جهانصنعت» درباره علل عقبماندگي ايران از كشورهاي صنعتي و تازهصنعتيشده، گفت: صنعت خودرو از سال 65 توسط برادران خيامي در ايران پايهگذاري شد. سال 1356 اوليــن محصول اين كارخانه بــه بازار آمد. همچنين در آن دوره مهندسان كرهاي براي كارآموزي در كارخانه پيكان حضور داشتند.

وي افــزود: با فاصلــه گرفتن از آنچه در تاريخ صنعــت خودروي كشــور رخ داد و نگاه به شــرايط صنعتي جهان امروز، شاهد تحوالت بسياري هســتيم. كرهجنوبي كه بعد از ايران وارد صنعت خودرو شــد، امروز بازارهاي خودروي جهاني را در اختيار دارد. اين در حالي است كه صنعت خودروي ايران در نهايت به ســاخت چنــد مدل خودروي محدود آن هم داخل كشــور دســت پيدا كرده است.

جلب سرمايه خارجي، راهكاري در پیشبرد صنعت كشورهاست

از سويي ديگر به اعتقاد اين تحليلگر مسايل صنعتي بخشخصوصــي كرهجنوبي با جلب ســرمايه خارجي وارد مقولــه صنعت خودرو شــد. همين موضوع موجب گسترش صنعت خودروسازي و موفقيت اين كشور شد. اين در حالي است كه در ايران تا امروز شرايط مساعد براي سرمايهگذاري كشورهاي صنعتي فراهم نشده است.

دكتر كيامهر همچنين افزود: سالها شاهد آن هستيم كه فضاي اقتصاد و صنعت كشور به شكل ديوانساالري اداره شده است. هرچند در سالهاي گذشته هميشه بحث خصوصيسازي و اصل «۴۴» را داشتهايم اما با گذشت سالها ۰7 درصد اقتصاد كشور دولتي اداره ميشود. به گفته وي، اين در حالي اســت كه ما شاهد عملكرد كشورهايي مثل مالزي و تركيه هستيم. اين كشورها هرگز سرمايهاي به اندازه نفت ايران نداشتهاند اما امروز بسيار موفق هستند. اين اتفاق در كشــوري مثل تركيه از زماني آغاز شد كه درهاي تجارت تركيه به روي كشورهاي ديگر براي سرمايهگذاري باز شد.

صنعتدار بودن و صنعتساز شدن مقولههايي متفاوت هستند

اما چرا صنعت ايــران با همه تالشها و جريانهايي كه براي بهبود شــرايط صنعتي كشور بود تاكنون نتوانسته جايگاهي جهاني پيدا كند؟ صنعتگران ايران هر روز براي بهبود شرايط تالش ميكنند و از سويي ديگر شاهد بهبود روند سياست خارجي در تجارت جهاني هســتيم. مذاكرات در جهت گشايش روابط تجاري است و از سويي ديگر توقفي در گلوگاه تجارت ايران رخ داده است.

دكتر كيامهــر در توضيــح اين موضوع با تاكيد بــر اينكه بين صنعــتدار بودن و صنعتساز شــدن فاصله زياد است، گفت: صنعت ايران هنوز به ســاخت وارد نشــده است و ما براي توليد كوچكترين محصول همه موارد را بايد وارد كشور كنيم. آنچه در صنعت ايران در حال انجام اســت، مونتاژ و مهندسي معكوس است. در حالي كه بخش مهم هزينههاي صنعت بايد صرف تحقيق و توسعه شود.

به گفته وي، اقتصاد ما به شــدت ارز محور است. همين موضوع ضربهاي جدي به صنعت كشــور است. افزايش هر يكهزار ريال قيمت دالر به معني افزايش قيمت محصول نهايي و در پي آن كاهش قدرت خريد ميشود. به واقع اقتصاد كشور دچار سرگيجه صنعتي شده است. اين موضوع حاصل نداشتن استراتژي صنعتي است. وزير صنعت دولت دوازدهم هم اگر برنامه و استراتژي مشخصي نداشته باشد در ادامه به هيچ نتيجهاي نخواهيم رسيد.

اين تحليلگر افزود: همه جاي دنيا در شرايط ركود معافيت مالياتي شامل حال صنعتگران ميشود. اين در حالي است كه در ايران دقيقا برعكس اين موضوع اتفاق ميافتد. نظام مالياتي، نظام تامين اجتماعي و سيستم گمرك كشور

بيشتر از آنكه از صنعتگر حمايت كند به واقع در تالش براي ســنگاندازي است. براي مثال ماشينآالت وارد شده در انبارهاي گمرك كشور ميمانند تا به نوعي متروكه شوند.

مزيتهاي رقابتي در صنعت ايران فراموش شده است

اين كارشــناس امور صنعت و تجارت در ادامه تاكيد كرد: يكي از بزرگترين مشكالت اقتصادي كشور ما بررسي نكردن مزيتهاي رقابتي كشور است. بررسي مزيتهاي رقابتي كشــور موجب ميشــود در نهايت از توليد پراكنــده فاصله بگيريم. توجه به تواناييهاي رقابتي كشــور و همچنيــن هدفمند كردن تجارت به سويي كه سود و بازده كافي داشته باشد، نقشــه راه و همچنين راهكار موفقيت اقتصادي كشور است. همچنين وي با اشاره به عملكرد اتريش در عرصه قطعهسازي افزود: خودروسازي امري وسيع است و نياز به توليد انبوه و همچنين صادرات مناســب و انبوه به ديگر كشورها دارد. حال آنكه در ايران بيتوجه به مبحث هزينه و فايده و صرفه اقتصادي اقدام به توليد پراكنده خودرو كردهايم. هرچند توليد اينچنيني به نفع اقتصاد كشور نخواهد بود.

دولت چابــك، راه صنعت را هموار ميكند

به اعتقاد دكتر كيامهر، تعدد ايستگاههاي تصميمگيري در اقتصاد كشــور، ريشــه در اقتصــاد دولتي دارد. اقتصاد دولتي اما امري است كه كشورهايي مثل مالزي و تركيه از آن رهايي پيدا كردند. براي مثال كشور تركيه با فاصله گرفتن از اقتصاد دولتي توانست سرمايه خود را از مسير داللي به مسير صنعت مولد توريسم سوق دهد.

از ســويي ديگر وي معتقد اســت؛ وزير صنعت به تنهايي توانايي اجراي هيچ عملكرد مثبت و شگرفي را ندارد. اين در حالي است كه وزيــر صنعت اگــر در دولتي كوچك و چابــك نقشآفريني كند امــكان موفقيت بيشتري خواهد داشت. كوچك بودن دولت موجب ميشــود بخشخصوصي واقعي و نه بخشخصولتي و شبهخصوصي پيشرفت كند و اين يعني موفقيت صنعت كشور.

افزايش نرخ ارز در نهايت موجب مشكالت عميقتر در صنعت خواهد شد. دكتر كيامهر بــا تاكيد بر اين موضــوع ابراز نگراني كرد و گفت: عدهاي براي تكنرخي شدن ارز نقشه ميكشــند و منفعت خود را بر منفعت ملي ترجيح ميدهنــد. حال آنكه اين موضوع به شدت براي صنعت كشور خطرناك است.

ايران هنوز هم از صنعت جهاني فاصله دارد

صنعت كشــور در حالي دستمايه منافع اقشاري خاص شده اســت كه با راهكارهايي ساده ميتوان از اين گره كوچك عبور كرد. در شرايطي كه گرههاي بزرگتر مثل تحريمهاي جهانيحلشدهاستهمكارينكردنبانكهاي داخلي براي حق امضا مسالهاي دور از ذهن به نظر ميرسد، اما همين مسايل كوچك است كه فاصله و مرز صنعت ايران و كشورهاي صنعتي را بيشتر ميكند.

در شرايطي كه صنعتگران ايراني با دشواري منابع خارجي را براي پيشبرد اهداف صنعتي كشور جذب ميكنند سنگاندازيهاي اينگونه منافــع ملي را به خطر خواهــد انداخت. وزير صنعت دولت دوازدهم با برنامهريزي مدون و ارائه راهكارهاي عملگرايانه بايد چنين حفرههايي را در مسير پيشرفت صنعت كشور پر كند.

„صنعت„ايران„هنوز„به„ساخت„وارد„نشده„است„و„ما„براي„توليد„كوچ „كترين„ محصول„همه„موارد„را„بايد„وارد„كشور„كنيم.„آنچه„در„صنعت„ايران„در„حال„انجام„ است،„مونتاژ„و„مهندسي„معكوس„است.„در„حالي„كه„بخش„مهم„هزين „ههاي„صنعت„ بايد„صرف„تحقيق„و„توسعه„شود

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.