قفل سوآپ نفتی شکسته شد

Jahan e-Sanat - - News -

دولت یازدهم در روزهای پایانی کار خود توانست، ضمن جبران اش//تباه دول//ت دهم در قطع یکباره س//وآپ )معاوضه( نفت، به وعده خود برای احیای این امر عمل کند تا جایگاه کشور را در بازار جهانی انرژی ارتقا دهد.

پس از گذشت هفت سال، اولین سوآپ نقتی از ایران توسط شرکت اماراتی در بندر نکا پهلو گرفته و در بنادر جنوبی خاک ایران تخلیه خواهد شد.

پنجشنبه21 مرداد)سومآگوست(نفتکشیبا نام ‪20-VF Tanker‬ با پرچم روسیه در بندر نکای ش//مال ایران پهلو گرفته و شش هزار تن نفتی که توسط شرکت‪Dragon oil‬ امارات در ترکمنستان تولید شده را در این بندر ایرانی به منظور سوآپ از خاک ایران و تحویل به مشتریان خود از بنادر جنوبی کش//ور ما تخلیه کرده است. با این موضوع، پرونده عملیات سوآپ نفت خام که از سال 2010 متوقف شده بود، بعد از هفت سال دوباره بازگشایی شد.

ایران از طریق سوآپ، نفت تولیدی کشورهای حاشیه دریای خزر مانند قزاقستان و ترکمنستان را در پایانه نکا )اس//تان مازندران( تخلیه میکرد و به ازای آن در پایانههای جنوبی کشورمان، نفت تحویل مشتریان میداد.

پس از اینکه س//وآپ نفت خام در پس دستور عجوالنه و نسنجیده وزیر نفت دولت دهم متوقف شد، خسارات فراوانی به کشور تحمیل شد. عالوه بر تخریب جایگاه ایران به عنوان مسیر اصلی ترانزیت انرژی در منطقه، دیوان داوری نیز ایران را به پرداخت جریمه محکوم کرد.

همچنینخطوطلولهوتاسیساتاحداثشدهدر پایانه نفتی شمال نیز سالها به حال خود رها شد؛ در طول این سالها، برای جلوگیری از تخریب خط لوله احداث شده، هرازگاهی، نفت خام از سمت پاالیشگاه تهران به این خط لوله تزریق میشد تا با گردش نفت خام، خط لوله دچار آسیب نشود.

ب//ا توجه ب//ه مزایایی ک//ه ترانزیت و س//وآپ فرآوردهه//ای نفتی ب//ه دنب//ال دارد، وزارت نفت اقداماتی را برای احیای آن در دستور کار قرار داد و در نهایت توانست در میانه مردادماه امسال آن را تحقق بخشد.در همین حال شرکت ملی نفت در گزارشی از آغاز عملیات سوآپ در دریای خزر خبر داد و اعالم کرد: پس از تالشها و هماهنگیهای صورت گرفته و پس از یک وقفه چندساله فعالیت معاوضه نفت خام از دریای خزر از سر گرفته شد.

تاکنون چندین کشتی در این قالب در پایانه نفتی نکا )اس//تان مازندران( تخلیه شده است و به مرور حجم محمولههای سوآپ افزایش خواهد یافت.

شرکت سوآپکننده بر اساس این نوع قراردادها، کشتی حامل نفت خام حوزه شمالی دریای خزر را در بندر نکا تحویل ش//رکت پایانههای نفتی ایران میدهد و در مقابل در خلیجفارس، معادل حجمی این محمولهها را دریافت خواهد کرد.

ش//رکت دراگوناویل وابسته به شرکت اینوک امارات)CONE( روز جمعه گذشته 20) مرداد( گزارش داد که در روزهای اخیر شش هزار تن نفت تولیدی ترکمنس//تان را به بندر نکای ایران با یک کشتی نفتکش با پرچم روسیه تحویل داده است. مزایایسوآپبرایکشور از جمله مزایای سوآپ، صرفهجویی در هزینههای حملونقل نفت و فرآوردههای نفتی از مبادی تولید در جنوب کشور به مناطق شمالی و پاالیشگاههای تبریز و تهران و آزاد شدن بخشی از ناوگان حملونقل سوخت است.

از طریق سوآپ، از یک طرف نفت خام تولیدی همس//ایگان شمالی، توس//ط ایران از طریق بنادر جنوبی ایران صادر و از طرف دیگر، نیازهای نفتی و گازی مناطق شمالی کشورمان به شکل سادهتری تامین میشود.

همچنین با احیای سوآپ، جایگاه راهبردی ایران درهمکاریباکشورهایآسیایمرکزیوحوزهقفقاز از کریدور شمال- جنوب تقویت خواهد شد و ایران به درآمد ترانزیت نفت خام همسایگان شمالی به بنادر جنوب کشور دست مییابد.

بیژن زنگنه، وزیر نفت دهم مردادماه جاری در حاش//یه مراسم بهرهبرداری از خط لوله انتقال گاز دامغان- ساری ضمن اش//اره به اینکه ازسرگیری سوآپ نفت در پایانه نفتی شمال کشور در مازندران نیازمند زمان و همکاری طرفهای دیگر است، گفت: انجام سوآپ را با آغاز به کار دولت یازدهم پیگیری کردیم و تمام امکانات و شرایط از سوی جمهوری اسالمی فراهم است.

قرار گرفتن تولیدکنندگان بزرگ نفت و گاز در منطقه و وجود بازار گسترده مصرف انرژی، شرایط مناس//بی را ایجاد کرده تا ایران به محور ترانزیت و سوآپ نفت و فرآوردههای نفتی در منطقه تبدیل شود.بزرگترین ذخایر گازی و نفتی جهان در داخل ایران یا کشورهای همسایه جای گرفتهاند که برای انتقال آنها به مبادی مصرف، ایران میتواند نقشی مهم ایفا کند.

از طریق ترانزیت و س//وآپ، همسایگان شمالی ایران، بخشی از فرآوردههای نفتی خود را از طریق کشورمان به بازارهای هدف ارسال میکنند که این اقدام، موقعیت بینظیر ایران را به عنوان شاهراهی امن برای انتقال انرژی تقویت میکند.

بهرهگیری ایران از این موقعیت استراتژیک، نقش مهمی در همگرایی سیاسی و اقتصادی همسایگان با کشورمان ایفا خواهد کرد.

در سالهای گذشته با اعمال فشارهای سیاسی، ایران از بس//یاری از طرحه//ای انتقال منابع انرژی منطقه کنار گذاشته شد اما وقوع تحوالت جدید در مناسبات خارجی ایران و حل پرونده هستهای ایران میتواند شرایط را به سود ایران تغییر و کشورمان را در جایگاه واقعی خود قرار دهد.

تصمیم نس/نجیده دولت ده/م در قطع سوآپ

ب//ا وج//ود مزای//ای فراوانی که س//وآپ نفت و فرآوردههای نفتی برای کشورمان داشت، به یکباره وزارت نفت دولت دهم در اقدامی نسنجیده اعالم کرد س//وآپ نفت متوقف میشود.به این ترتیب با تصمیم مسعود میرکاظمی، وزیر نفت دولت دهم، سوآپ نفت و فرآوردههای نفتی از خرداد سال9831 متوقف شد.وی در توجیه این اقدام تعجبآور خود گفت: وقتی ما سهمیه اوپک را داریم، نباید به اسم سوآپ، نفت خام بخریم و به همین دلیل من جلوی آنچه را که به اسم سوآپ در رابطه با خرید نفت انجام میشد، گرفتم.وی به صراحت، سوآپ را خیانت به کشور دانسته و خاطرنشان کرده بود: آنچه به عنوان معاوضه نفت خام انجام میش//د »ش//واپ« بود نه سوآپ.به گفته این وزیر دلیل دیگر توقف سوآپ، نرخ پایین سوآپ و سوءاستفادههای رخداده در معاوضه نفت بوده است.وزیر نفت وقت همچنین گفته بود: سود حاصل از سوآپ نفت حدود 20 سنت در هر بشکه بوده در حالی که حدود شش تا هفت دالر به ازای هر بشکه برای کشور هزینه داشته است.

وی با توجه به همین نکته بود که قراردادی که به ازای هر بشکه سوآپ نفت 1/1 دالر از کشورهای حوزه خزر دریافت میکردیم را قطع و به جای آن پیش//نهاد 5/5 تا شش دالر را مطرح کرد که البته با موافقت سوآپکنندگان همراه نشد و در نهایت، قرارداد سوآپ نفت فسخ شد.

هرچن//د در همان زمان هش//دارهای زیادی از طریق مدیران و کارشناس//ان درباره عوارض منفی چنین اقدامی به او و دیگر مس//ووالن کش//ور داده شد اما وزیر نفت دولت دهم بدون توجه به نظرات کارشناسی، بر نظر خود پافشاری کرد.

این اقدام عجوالنه میرکاظمی حتی با انتقاداتی در دولت قبل مواجه شد به طوری که غالمحسین ن//وذری، وزیر نفت دولت نه//م در واکنش به این اقدام، اظهار داشت: سوآپ نفت، امری استراتژیک و فرصتی است که باید جدی گرفته شود.وی تصریح کرد: س//وآپ، گذشته از جنبههای اقتصادی امری استراتژیک محسوب میشود و از این طریق ایران میتواند به هابی برای کشورهای منطقه تبدیل شود. ن//وذری گفته بود: توان و ظرفیت انتقال نفت ما به گونهای است که میتوانیم روزانه یک میلیون بشکه نف//ت دریای خزر را به دریای عمان انتقال دهیم و ب//ه همین دلیل باید از این توان و ظرفیت به طور مناسب بهرهگیری شود. جریمهایراندردیوانداوریبینالمللی اقدام تعجبآور و نس//نجیده دولت دهم نهتنها امنیت و ثبات مس//یر ترانزیت انرژی از ایران را زیر سوال برد بلکه موجب محکومیت کشورمان در دیوان داوری بینالمللی شد.شرکتهای سوآپکننده پس از قطع سوآپ و فسخ قرارداد، به دلیل نقض قرارداد به دیوان داوری شکایت و درخواست غرامت کردند. در نهایت، پس از فراز و نشیب بسیار، دیوان، شرکت نیکو )زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران( را ملزم به پرداخت5/5 میلیوندالرخسارتکرد.البتهاینرقم جدا از سه تا چهار میلیون دالر هزینههای جانبی شامل هزینههای وکالی دو طرف، دادگاه و دادرسی و اتاق بازرگانی بینالمللی)CCI( میشد.

ترکیه، بزرگترین برنده توقف س/وآپ نفتی ایران

توقف عجوالنه س//وآپ، مش//کالتی را ایجاد ک//رد که از جمله مهمترین آنها، تضعیف جایگاه اس//تراتژیک ایران به عنوان شاهراه انتقال انرژی است.

بهگفتهمنصورمعظمی،معاونسابقبرنامهریزی و نظارت بر منابع هیدروکربوری وزیر نفت، پس از توقف سوآپ توسط ایران، بازارهای ما از دست رفت و کش//ورهای حاشیه دریای خزر با دور زدن ایران، محصوالت نفتی خود را از سایر مسیرها به بازارهای بینالمللی عرضه کردند.

بزرگترین برنده توقف سوآپ ایران، ترکیه بود به طوری که پس از لغو سوآپ، همه نگاهها به سوی ترکیه معطوف ش//د و این کشور توانست از طریق جلب اعتماد کشورهای تولیدکننده و مصرفکننده نفت و گاز، موقعیت خود را به عنوان مسیر ترانزیتی امن و باثبات تحکیم کند. تالشدولتیازدهم دولت یازدهم پس از استقرار، احیای سوآپ را در دستور کار خود قرار داد و مذاکراتی را با مشتریان قدیمی سوآپ آغاز کرد اما برای حصول نتیجه مسیر سخت و ناهمواری را پیش رو داشت زیرا مشتریان قدیمی سوآپ ایران توانسته بودند از طریق ترکیه یا سایر کشورها، مسیرهای امن و مطمئنی را برای انتقال فرآوردههای نفتی خود بیابند و حاضر نبودند به راحتی به بازار ایران بازگردند.

در س//الهای اخی//ر ب//ه دلی//ل تحری//م و محدودیته//ای بینالمللی، ای//ران از پروژههای انتقال انرژی در منطقه کنار گذاش//ته شده بود اما با حل مساله هستهای و رفع تحریمها تالش ش//د ایران به قطب و پل ارتباطی انرژی منطقه تبدیل شود.همزمان با موفقیت مذاکرات هستهای و نزدیک شدن به زمان لغو تحریمها، دیپلماسی انرژی دولت یازدهم تشدید و مذاکرات گستردهای می//ان وزارت نفت و ش//رکتهای خارجی برای افزایش همکاریها انجام شد.

ظرفیتسازیبرایافزایشسوآپ

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.