بخش خصوصی فراموش نشود

گزارش تحلیلی «جهان صنعت» درباره قراردادهای فاینانس ایران؛

Jahan e-Sanat - - NEWS -

گروه اقتصادي- در طول سالهاي گذشته در فضاي اقتصاد جهان، مفهوم فاينانس به يك روش مهم و الگوي اثربخش در جذب منابع پولي و سرمايهها براي فعاليتهاي اقتصادي كالن در ابعاد داخلي و بينالمللي تبديل شده است و با توجه به نقش پررنگ پروژههاي توليد، عمراني و زيربنايي در رشد اقتصادي و رونق فضاي كسب و كار، لزوم استفاده از منابع مالي و اعتباري (به ويژه سرمايههاي خارجي)، براي رسيدن به اهداف بلندمدت اقتصادي در مسير دستيابي به رشد اقتصادي مثبت و پايدار و نيز بهبود فعاليت شبكه بانكي كشور، ضروري به نظر ميرسد.

در همين رابطه و با توجه به فضاي مناسب فراهم شــده پس از برجام بــراي ورود ايران به دروازههاي جهاني اقتصاد، تامين مالي پروژههاي توليدي و صنعتي از طريق جذب منابع فاينانس با توجه به اثرات مثبت آن و فضاي رقابتي ديگر كشورها براي جلب نظر سرمايهگذاران خارجي، ميتواند تسهيالت مالي و اعتباري قابل توجهي براي كشــور به همراه داشته باشد؛ هرچند نياز كنوني كشور به جذب سرمايههاي خارجي بسيار بيشتر از تفاهمنامهها و قراردادهايي است كه در پسابرجام تا اين لحظه به امضا رسيدهاند.

در اين راه موضوع تامين منابع مالي و اعتباري براي اجراي پروژههاي مختلف صنعتي و به ويژه صنايعگستردهنفتوگازدربخشهايباالدستي، مياندستي و پاييندستي، يك موضوع مهم در راه دستيابي به اهداف برنامهريزي شده به شمار ميرود و روشن است كه نخستين گامها در تامين منابع مذكور، شناخت و آگاهي روشهاي بهينه استفادهازاينمنابع،تقويتقدرتمذاكرهكنندگي نمايندگان كشور با شركاي خارجي، از بين بردن نقاط ضعف موجود و استفاده از ظرفيتها و نقاط قوت موجود در كشــور است. در كنار اين موارد گســترش مراودات بانكي و روابط كارگزاري در سايه اعتبارات حاصل شده، ميتواند منجر به رشد فعاليت بانكهاي كشور شود و آن را از بحرانهاي كنوني رهايي بخشد.

اين در حالي است كه بازار مالي در كشور ما نسبت به بازارهاي مالي دنيا عقبافتادهتر است؛ هرچند نسبت به سالهاي گذشته پيشرفتهاي قابل توجهي داشته اســت. در اين راستا دولت و نهادهاي اقتصادي كشــور به دنبال ســرعت بخشيدن به اين فرآيند هســتند و در صورت فراهمسازي زيرساختهاي بازار مالي در كشور و مذاكــره و عقد قرارداد با شــركتهاي بزرگ خارجي، ميتوانند از اين فرصت استفاده مطلوبي را حاصل كنند.

گام مثبت براي بهبود اوضاع شــبكه بانكي

گفتني است پس از قرارداد 8 ميليارد يورويي تامين مالي و فاينانس بين ايران و كرهجنوبي، دومين قرارداد بزرگ تامين مالي براي بانكهاي ايران كه اين بار با كشور چين به امضا رسيده و ارزش 0۱ ميليارد دالري براي كشــور دارد، گام مثبتي در اين مســير و نشاندهنده تحوالت و گشايش اعتبار بين بانكهاي ايران و بانكهاي آسيايي اســت كه اثر مثبت برجام بر تحوالت بانكي ايران با جهان را آشكار ميكند.

همچنين بانك مركزي ايران و بانك توسعه چين يادداشت تفاهمي معادل 5۱ ميليارد يورو با موضوع ارائه تسهيالت تامين مالي پروژههاي عمراني و توليدي امضا كردند كه اين يادداشت تفاهم، عالوه بر تبيين چارچوب همكاري ميان بانكهاي ايراني و چينــي، مبنايي براي روابط بلندمدت در زمينههاي فني، عملياتي و آموزش نيروي انساني خواهد بود.

توســعه اين همكاريها نشاندهنده فصل نويني در روابط مالي و تجاري ايران و كشورهاي جهان است و پشــتيباني بانكهاي خارجي از توسعه روابط اقتصادي و مالي بلندمدت ميان دو كشور قابل توجه است. هرچند بايد توجه داشت كه حجم منابعي كه در ســالهاي آينده مورد نياز است، تالش بيشتري را براي برقراري روابط بزرگتر ميطلبد.

نتايج اين توافقات نيز در بلندمدت براي فضاي اقتصادي كشور و به ويژه شبكه بانكي ايران حائز اهميت خواهد بود بهگونهاي كه برقراري روابط كارگزاري بانكهاي ايراني با بانكهاي خارجي و بــه ويژه اروپاييها، مهمترين مشــكل بانكي صادركنندگان را حل ميسازد.

اين در حالي اســت كه مشكل اصلي بانكي صادركننــدگان كه تقريبا در تمام كشــورها با آن روبهرو هســتند، نداشتن روابط كارگزاري با بانكهاي خارجي است. با اين حال اگر بانكهاي ايرانــي بتوانند بانكهــاي خارجي را مجاب به برقــراري روابط كارگزاري كنند تا نقل و انتقال پول، گشايش اعتبار ...و صورت گيرد، مشكالت بانكي صادركنندگان به شكل موثري حل خواهد شــد. هرچند بانك مركزي تالش فراواني انجام داده تا بتواند روابــط كارگزاري بانكها را پس از برجام به حالت عــادي بازگرداند و در برخي از بازارها موفق بوده اما در برخي از بازارها هنوز موفق نشده است.

در ادامه برقراري چنين روابطي، مســايلي همچون گســترش روابط مالي و بانكي در تمام زمينهها از جمله تامين مالي، تســويه پولي و اســتفاده از ارزهاي محلــي در روابط ميان دو كشــور، ارائه خدمات جامع بانكي به بانكهاي ايرانــي و همكاري تكنيكي و فني نيز ميتواند مورد توجه قرار گيرد.

ضعــف كنوني اقتصادي كشــور در سرمايهگذاري

با ايــن حال نكتهاي كــه از اهميت زيادي برخوردار است، چگونگي و محل هزينهكرد اين منابع در كشور است بهطوري كه استفاده بهينه و مسيردهي درست به سرمايههاي واردشده به سمت ايجاد توسعه و رونق اقتصادي را به دنبال داشته باشد و در صورتي كه اين سرمايهها صرف ريخت و پاشهاي اقتصادي بيبرنامه شود، آينده روشني را در پيش نخواهد داشت.

اين نكته قابل توجه است كه تا امروز از راه خط اعتباري كره، روسيه و چين امكان جذب سرمايه زيادي در كشور ايجاد شده و از اين پس نيز به دليل روابطي كه بين بانكهاي ايران و اروپا شكل خواهد گرفت، برقراري خط اعتباري با قاره ســبز سادهتر از گذشته خواهد شد اما برقراري اين روابط، وابستگي زيادي به آينده برجام دارد و اگر طــرف خارجي براي بهبود روابط با ايران احساس امنيت كند، نتايج مثبت آن در فعال شدن و بهبود سيستم بانكي خود را نشان خواهد داد.

بايد اين نكته مهم را خاطرنشــان كرد كه ضعف اقتصادي كنوني كشور در سرمايهگذاري اســت؛ نبود سرمايه خارجي كافي يا بيميلي ســرمايهگذاران داخلي موجب كاهش توليد و توســعه شده اســت. اين در حالي است كه اگر ســرمايههاي كافي وارد كشور شود و در خطوط عمراني از اين سرمايهها استفاده شود، موقعيت اقتصادي كشــور را بهبود ميبخشد. در ايــن راه تثبيت بــازار ارز از طريق اجراي طرح يكسانســازي نرخ ارز و نيز كاهش نرخ بهره بانكي ميتواند تاثيرات مثبتي را به دنبال داشته باشد. راه روشن پيش روي كشور

درهمينحاليكاقتصاددان معتقد است رقم قراردادهايي كه بــا كره جنوبي و چين به امضا رســيد، در حدي نيســت كه بتواند نياز ايران را بهطور كلي پوشش دهد هرچند بدون شك تحرك اساسي را در اقتصاد ايران ايجاد خواهد كرد.

بهمن آرمان در گفتوگو با «جهانصنعت» اظهار كرد: قراردادهاي امضاشــده با كرهجنوبي و چين بدون شك براي اقتصاد ايران كه قريب به 2۱ سال از منابع اصلي خارجي محروم بوده اســت، نقطه عطف و اميدواركنندهاي به شمار مــيرود. البته بايد توجه داشــت كه نياز ما به منابع اعتباري خارجي در حد بسيار بيشتري از اين رقمهاست.

اين كارشــناس اقتصادي افزود: بهطوريكه هماكنون در كشور در زمينه صنايع پتروشيمي براي رساندن ظرفيت توليد فعلي از 2۶ ميليون به 02۱ ميليون تــن، نيازمند 0۶ ميليارد دالر منابع ارزي هستيم.

وي ادامــه داد: در مــورد صنعــت نفت نيز برآوردها در طول برنامه ششم، رقمي در حدود 200 ميليــارد دالر جهت تامين منابع مالي را نشان ميدهد.

آرمان تاكيد كرد: بنابراين به نظر ميرسد رقم قراردادهايــي كه با كره جنوبي و چين به امضا رسيد، در حدي نيست كه بتواند نياز ايران را بهطور كلي پوشــش دهد هرچند بدون شك تحرك اساسي را در اقتصاد ايران ايجاد خواهد كرد.

اينكارشناسمسايلاقتصاديخاطرنشانكرد: بايد توجه داشت كه تاكنون اطالعات مشخصي از پروژههايي كه از طريق اين تفاهمنامهها قرار است اعتباراتشان تامين شود، مشخص نشده اســت. هرچند مطابق اطالعاتي كه وزارت نفت مشخص كرده و روي سايت اين وزارتخانه قرار داده شــده است، مبلغي در حدود 4/۳ ميليارد دالر براي بازسازي و توسعه پااليشگاه آبادان در اين ليست قرار دارد كه بيشترين رقم در مجموعه طرحهايياستكهميتواندازفاينانسهايدرنظر گرفته شده، استفاده كنند.

آرمــان گفت: پــس از آن طرح توســعه و بهينهسازي پااليشگاه اصفهان مورد توجه است. همچنين طرح بزرگ ديگري كه مطرح است و انتظار ميرود آن هم در مجموعه اين قراردادها قرار گيرد، طــرح كارخانه 200 هزار تني كاغذ خوزستان است.

اين اقتصــاددان ادامــه داد: هرچند در اين ميــان طرحهــاي ديگري هم وجــود دارد كه توسط چينيها در دست بررسي است، همچون پروژه آزادراه لردگان به اهواز كه براي ما بســيار كليدي بوده و مركز كشــور كه معادن مهمي را در خود جاي داده اســت را به بزرگترين بندر صادراتي ايــران، يعني بنــدر امامخميني(ره) متصلميكند.

وي افزود: بايد اين نكته را مورد توجه قرار داد كه در مورد صنايعي كه ما در آنها داراي مزاياي نســبي و حتي مطلقي نسبت به ساير كشورها هستيم، همچون پتروشيمي، تاكنون طرح قابل توجهي مطرح نشده است. بنابراين ممكن است طرحهايپتروشيميدربستهفاينانسكرهجنوبي قرار داشــته باشد ولي واقعيت امر اين است كه دولت و نهادهاي ذيربط اطالعات مشخصي از موارد مطرحشده را در اختيار دستاندركاران و اقتصاددانان كشور قرار ندادهاند تا بتوان با استناد به آنها اظهار نظر دقيقي كرد.

آرمان اعالم كرد: در هر صورت مطرح شدن چنين طرحهايي در حد فعلي نيز نشاندهنده اين اســت كه كشــورهاي داراي تكنولوژي در حال باز كردن درهــاي اقتصادي خود به روي ايران هستند. نياز كشور به تكنولوژي روز دنيا اين اقتصاددان در زمينه گسترش مراودات بانكــي نيز تصريح كرد: حضور ولياهلل ســيف بــه عنوان رييس كل بانك مركزي در مراســم امضاي قرارداد اخير ايران با چين، نمايانگر اين واقعيت اســت كه روابط بانكي ما بدون شــك دگرگون خواهد شــد و به سمت مثبتي پيش خواهد رفت.

آرمان گفت: بايد توجه داشت كه قراردادهاي عامليــت يا كارگزاري با پنج بانك ايراني نهتنها امري مثبت به شمار ميرود بلكه از جنبهاي ديگر نيز حائز اهميت است و اين نويد را ميدهد كه بانكهاي اروپايي نيز ميتوانند وارد چرخه پذيرش عامليت قراردادهاي فاينانس شوند. پيش از اين نيز قراردادهايي از سوي ايران با بيمه ساچه ايتاليا، هرمس آلمان و كوفاس فرانسه امضا شده است.

اين كارشناس مسايل اقتصادي افزود: اين سه كشور از كشورهاي عضو گروه G7 يا بزرگترين اقتصادهاي جهان هستند و اگر اين كشورها كه توليدكننده تكنولوژي هستند، با ايران همكاري كنند، براي ما بسيار مفيد و سودمند خواهد بود.

وي تصريح كرد: زيرا كشــورهايي همچون كرهجنوبي و چين هنوز به مرحله پيوســتن به كشورهايتوليدكنندهتكنولوژيجهاننرسيدهاند و ما نيز شــديدا نيازمنــد ورود و به كارگيري تكنولوژيهاي پيشرفته هستيم كه بايد از اروپا و ژاپن به ايران وارد شوند.

اين اقتصاددان اظهار كرد: با اين وجود چنين اقدامي تاكنون انجام نشــده است و كشورهاي اروپايي از ترس تحريمهاي آمريكا، در برابر عقد قرارداد با ايــران مقاومت ميكنند و بانكهاي بزرگ اين كشورها هيچ قرارداد كارگزاري مهمي را تاكنــون نپذيرفتهاند. بايد توجه داشــت كه پروژههاي بزرگ و استراتژيك ما در بخش فوالد و صنايع معدني كماكان گرفتار اين عدم استفاده از فاينانس كشورهاي اروپايي است.

آرمان ادامه داد: هرچند كشور روسيه متعهد شده است كه در پروژههاي ريلي و واگنسازي با ايران همكاري كند اما تاكنون اقدام آنچناني انجام نداده اســت به ويژه اينكه روسها بر پايه مباني تاريخ معاصر از زمان قاجار تاكنون نسبت به فرآيند صنعتي شدن ايران روي خوشي نشان ندادهاند و از ســوي ديگر اين نكته را نيز بايد در نظر گرفت كه روســيه داراي تكنولوژي بسيار پيشرفتهاينيست.

اين كارشناس اقتصادي خاطر نشان كرد: در هر صورت نبايد اين نكته را ناديده گرفت كه نياز ايران به اعتبارات فاينانس همانطور كه اشاره شد، بسيار باالتر از رقمهاي مطرح شده در قراردادها و تفاهمنامههاي اخير است ولي در مجموع وجود چنينهمكاريهاياقتصادينكتهمثبتيبهشمار ميرود و بايد آن را به فال نيك گرفت. افزايش اعتبار اقتصاد جهاني كشور

همچنين ابراهيم جميلي، رييــس خانه اقتصــاد ايران درباره اهميــت قراردادهاي فاينانس بــه «جهانصنعت» ميگويــد: امــروز آنچه مهم اســت، لزوم نگرش جديد بــه منابع خارجي فاينانس اســت. ما براي قراردادهاي فاينانس بايد برنامهريزي جدي داشته باشيم و تيمهاي تخصصي را پيرو بررســي ايــن موضوع آماده كنيم.

بــه اعتقاد وي، يكي از عملكردهاي مثبت دولت تصميم جدي در پيشبرد اهداف اقتصادي برنامهريزيشده است. در اين بين قراردادهاي فاينانس در جلب اعتماد ساير كشورها مثمر ثمر است و منجر به جذب واقعي سرمايهگذاري از خارج از كشور ميشود. البته به اهميت تداوم جذب فاينانسها نبايد بيتوجه بود.

جميلي گفت: قراردادهاي فاينانس نه تنها منجر به ورود سرمايهگذاري خارجي به كشور ميشــود بلكه شرايط انتقال تكنولوژي را نيز فراهم ميكند.

همچنين فاينانس هدفمند منجر به فراهم شدن شرايط مناسب براي خريد ماشينآالت صنعتي و در پي آن گسترش توليدات خواهد شد. اين گسترش توليدات شرايط ‪by back‬ صادرات را نيز فراهم ميكند.

اهميت اين چرخه آنجا است كه در نهايت به رونق اقتصادي منجر ميشود و بسيار مفيد خواهد بود.

رييس خانه اقتصاد ايران همچنين افزود: اهميت قراردادهاي فاينانس در حدي اســت كه اين قراردادها را در ديد و تجربهاي وسيعتر با ديگر كشورها نيز بايد ادامه دهيم. عالوه بر كرهجنوبي و چين اين امكان در برقراري رابطه با سنگاپور، ژاپن و ديگر كشورها نيز وجود دارد. از هميــنرو نيازمند توجه و مطالعه عميقتر كشورهايي هستيم كه با بهرهمندي از سرمايه كافي، امكان سرمايهگذاري در ديگر كشورها براي آنها فراهم است.

جميلي بــه موقعيــت تصميمگيريهاي سياســي و اقتصادي آمريكا نيز اشاره كرد و افزود: به هر روي در شــرايطي كه آمريكا در قرارداد برجام سنگاندازي ميكند، از موقعيت فعلي بايد بهره برد و توجه كرد كه اين شرايط ميتواند بسيار مفيد باشد. نمونه اهميت اين قراردادها را نيز در قرارداد توتال با شركت نفت كه منجر به شكسته شدن سد قراردادهاي نفتي شد، مشاهده كرديم.

اين موضــوع بيانگر اهميت و مفيد بودن قرار دادهاي فاينانس است و بايد اين قراردادها هوشمندانه ادامه پيدا كند.

وي درباره نوع و روش مناسب براي هزينه فاينانسها در كشــور افزود: خوشبختانه در قراردادهاي فاينانس بهطور مســتقيم و كامل مشخص شده اســت كه در چه راستايي بايد هزينه كنيم. همچنين به هيچ عنوان اين امكان وجود ندارد كه فاينانس را در هر راستايي هزينه كنيم. حال آنكه در قراردادهاي فاينانس بايد توانمنديهــاي بخش خصوصي را نيز به جد مورد توجه قرار دهيــم و فراموش نكنيم كه فاينانسورهاي خارجي در سرمايهگذاريهاي خود توجهي جدي به بخشخصوصي دارند.

بــه اعتقاد رييــس خانه اقتصــاد ايران از ويژگيهاي مثبت قراردادهاي فاينانس ميتوان به روشن بودن قراردادها اشاره كرد. همچنين زمينه ســرمايهگذاري از ســوي كارشناسان كشوري كه حاضر به ورود در قرارداد فاينانس شدهاند، مطالعه و اعالم ميشود.

از ســويي ديگر بايد نكته مهم ديگر يعني گارانتي فاينانس از سوي بانك مركزي را نيز فراموش نكرد. اين فاينانس بايد از سوي بانك مركزي تامين شــود و اعتبار اقتصاد جهاني كشور را افزايش خواهد داد.

جميلي در پايان خاطرنشــان كرد: از آنجا كه فاينانس يك دوره تنفس دارد، تا زماني كه طرح به ثمر نرسد بازپرداخت اقساط آغاز و هيچ قسطي پرداخت نخواهد شد. اين موضوع خود منجر به آن خواهد شد كه از نظر بازپرداخت اقساط دچار مشكل نشويم.

آرمان: نياز ايران به اعتبارات فاينانس بســيار باالتر از رقمهاي مطــرح شــده در قراردادهــا و تفاهمنامههاي اخير اســت ولي در مجموع وجود چنيــن همكاريهاي اقتصــادي نكتــه مثبتي بهشــمار مــيرود و بايــد آن را به فال نيك گرفت

جميلی:درقراردادهايفاينانس بايد توانمنديهاي بخش خصوصي را نيز به جد مورد توجه قرار دهيم وفراموشنكنيمكهفاينانسورهاي خارجي در سرمايهگذاريهاي خود توجهي جــدي بــه بخشخصوصي دارند

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.