قانونی که اجرا نمیشود، کارگری که میمیرد

وضعیت قوانین در حوزه ایمنی کارگران و نگاه قانونگذاران

Jameh Pouya - - پرونده گزارش -

«به محل کار کارگران نزدیک میشوید»، این شاید مهمترین هشــدار درباره وضعیت کار کارگران در افکار عمومی است. محل کار کارگران یعنی محلی که مملو از خطرات احتمالی است، بااینحال خود کارگران تا چه اندازه از این خطرات مصون هستند و حفاظت میشوند؟! مهمتــر از آن قوانین در این حــوزه به چه صورت اجرا میشــود؟ آیا بروز حوادث متعدد کارگری در سالهای اخیر نشاندهنده فقدان قانونی است؟

خأل قانون نداریم، مجریان قانون را اجرا نمیکنند!

علیرضا محجوب، چهره آشــنای تشکل کارگری و نماینده مجلس و عضو کمیسیون اجتماعی، در پاسخ به این سؤال از ابتدای گفتوگو با «جامعه پویا» بهصورت قاطع میگوید: «خأل قانونی در زمینه ایمنی کارگران و ایمنی کار نیست و مسئله و مشکل اصلی بحث اجرا و کوتاهی در زمینه نظارتهای ایمنی کار محل فعالیت کارگران است».

محجوب دراینباره میگوید: «در قانون فعلی کار که در حال اجراســت، موارد مربوط به ایمنی کار کارگران روشن و مکفی است، به این معنی که هیچ خأل قانونی کلی در این زمینه وجود ندارد که تصور کنیم بهدلیل نبود قانون برای حفاظت از کارگران این حوادث بروز میکند، بلکه قطعبهیقین مشکالت و حوادث بهوجودآمده بهدلیل ایرادهای اجرائی در این قانــون و گاهی آییننامههای اجرائی و کوتاهی عوامل اجراست.

بازرسیها فاجعه میآفرینند نه قوانین

«بازرسیها» نقطهای است که محجوب بر آن دست میگذارد و تأکید میکند مادامی که بازرسیها بهصورت کارشناســی انجام نمیشــود، دنیای تصویب و تدوین قوانین نیز زیر ســایه اجرای معیــوب از بین میرود. او تأکید میکند: «فعالیت دو سیستم بازرسی موازی برای بهحداقلرســیدن مباحث حوادث کار ضروری است و بدون این مســئله امکان محافظت از کارگران در برابر حوادث کار وجود ندارد، به این شــرح که اول بازرسی محل است که بازرسان ادارههای کار همین مأموریت را دارند و مرحله بعد از آن بازرسی متمرکز است که باید به مناطق پرخطر مراجعه کنند».

عضو کمیسیون اجتماعی مجلس درباره بازرسیهای تخصصی در حــوزه قوانین ایمنی کار توضیح میدهد: «در حوادث اسفبار مانند سانحه معدن یورت که یکی از بزرگترین سوانح کارگری در سالهای اخیر بود، اثبات شد باید سراغ تکنولوژی فراتر از بازرسی محلی برویم، کمااینکه معدن یورت چند ساعت قبل از حادثه بازرسی

محلی شده بود و اکتفا به این سطح از بازرسی بهصورت محدود فاجعهآفرین است».

محجوب همچنین میگوید: «سوانح فقط به زیر سایه بازرسی با چشم مراجعههای بازرسان محدود نمیشود، چنانچه یورت ســاعاتی قبل از حادثه بازرســی شد و بازرسی محلی مسئله نگرانکنندهای را نشان نداده بود؛ اما بهدلیل اینکه اکتفا به این ســطح از بازرسی اشتباه است، حادثهای در این ابعاد رخ داد».

معدن یورت از بازرسی محلی سربلند بیرون آمد و سر کارگران را به باد داد

بهروزرســانی روشهــای رصد و نظــارت بر ایمنی کارگران مسئلهای است که همواره از جانب تشکلهای کارگری و وزارت کار بر آن تأکید شده است. حادثههای محیطهای کارگری و بهویژه معادن، ناشــی از گازهایی است که بیبو و بیطعم و بیرنگ هستند و مرگ را بر سر کارگران میپاشند، نکتهای که درباره معدن یورت نیز صدق میکند.

محجوب در جمعبندی همین نکات تأکید میکند بهشدت در محیطهای کارگری در کشور نیازمند ابزار جدید رصد مثل مانیتورینگ هســتیم؛ برای مثال گاز متان بدون بو، رنگ و عالمت هشــداردهنده در معادن تجمــع پیدا میکند و ایــن گاز را بهجز با مانیتورینگ از هیچ روش دیگری از جمله بازرســی محلی و فردی نمیتوان اندازهگیری کرد و نظارتهای معمولی روزانه برای فهم این موضوع ناتوان است.

بهگفتهبسیاریازکارشناسانوالبتهعلیرضامحجوب، دبیر کل خانه کارگری، جایگزینکردن بازرسی متمرکز با بازرسی محلی اقدامی ضروری است. از محجوب درباره میزان اختیارات قانونی درباره بازرسیهای دقیق و الزام قانون به انجام این بازرسیها میپرسیم. او تأکید میکند قانون اختیار و تمهیدات الزم را دراینباره دارد، عالوه بر این، اگر نقطه دیگری نیازمند بازرسی دقیقتر از سطح بازرسی محلی باشد، با دادن احکامی که قانون اختیار آن را به کارفرما و بازرس داده میتوان کمیتههای ایمنی و حفاظت داخل کارگاهها را نیز وارد موضوع کرد.

او درباره اختیارات قانونی بازپرس و ضابط برای پلمپ کارگاههای در خطر نیز به «جامعه پویا» میگوید: «البته راهکارهای الزم در این زمینه نیز در قانون دیده شــده است؛ برای مثال تمامی راهکارهای الزم برای اختیارات پلمپ کارگاه دیده شده و دولت هم دراینباره آییننامه تصویب کرده که باید تشدید شود تا نظارت باال برود».

محجوب تصریح میکند در شــرایطی که مشکالت کارگاه جدی اســت و تعطیلی کارگاه ضروری به نظر میرســد، بازپرس موظف اســت بالفاصله بعد از اعالم ضابط قانونی در این حوزه دستور پلمپ بدهد.

فرهنگ ایمنی کار ریشه علل بروز حادثه

عالوه بر اینکه بدون شک قوانین دربــاره ایمنی کار بایــد همزمــان بــا تکنولــوژی کار و گسترش حوزههای فعالیت صنعتی و فنی بهروز شود، فرهنگ ایمنسازی محیط کار از سوی خود کارگران و البته مهمتر از کارگران از سوی کارفرمایان، حلقه مفقوده زنجیری است که به مرگومیر کارگران منتهی میشود. آمارها نیــز در این حوزه گویای همین مطلب اســت. فقط در حوزه کارگران ســاختمانی آمارهای مرگومیر تعجببرانگیز و البته تأسفبار است؛ براساس آنچه منابع رسمی اعالم کردهاند 14 درصد فوتشدگان و همچنین 50 درصــد حوادث ناشــی از کار مربــوط به کارگران ساختمانیاست

نادر قاضیپور، نماینده مجلس و عضو فراکســیون کارگــری، در ایــن زمینه به «جامعه پویــا» میگوید: «آموزش، فرهنگسازی و ارتقای فرهنگ ایمنی از سوی کارفرمایان تنها راه پیشگیری و کاهش حوادث ناشی از کار است». او تأکید میکند: «باید نظارت دستگاههای مســئول بر عملکرد کارفرمایان را تقویت کرد و آنها را ملزم به رعایت اصول و قواعد ایمنی کار کرد و تازمانیکه نگاه ابزاری و ســودمحور به کارگــران بر نگاه اخالقی و قانونمدار مســلط باشد، ایمنی کار از سوی کارفرمایان رعایت نمیشود و کارگران زیر سایه این بیمسئولیتی از بین میروند».

کارگران گاه بهدلیل بیتوجهی و کوتاهی دستگاههای مختلف و از همه مهمتر کارفرمایان جان خود را از دست میدهند و بــرای کاهش آمار تلفات، شــرایط ایمنی کارگران باید از زیر سلطه نگاه سودجویانه کارفرما خارج شــود. نکتهای که قاضی پور به آن میپردازد، مستلزم بازرسیهای جدی و مستمر است که علیرضا محجوب از استمرارنداشتن بازرسیها انتقاد جدی دارد. او به خیابان جمهوری اشاره میکند و صدر تا ذیل آن را بستر خطر میداند.

علیرضا محجوب با تأکید مجــدد بر اینکه موضوع ایمنی کارگاهها در قانون کار نیز دیده شــده اســت و درحالحاضر فقر قانونی در ایــن زمینه نداریم، گفت: «بیاحتیاطی بهصورت گسترده و بیتوجهی به فرهنگ ایمنی مشکل اصلی است».

از خیابان جمهوری بال میخیزد اما کو نظارت؟!

محجوب با انتقاد از اینکه فقط در زمان بروز حادثه، مسئوالن بیدار میشوند و بعد باز همهچیز به حال خود رها میشــود، گفت: «خیابان جمهــوری بعد از حادثه پالسکو باز از صدر تا ذیل به رصد دائمی نیاز دارد؛ اما باز تا سانحه بعدی به حال خود رها میشود». رئیس فراکسیون کارگری مجلس با انتقاد از فرهنگ سست ایمنی در کشور تصریح میکند: «متأسفانه فقط در زمان بروز حادثه خیابــان جمهوری از صدر تا ذیل کانون خطر است». نکتهای که هر دو نماینده عضو فراکسیون کارگری بر آن تأکید میکنند، نخست فقدان ارتقا و بهروزرسانی روشهای فنی بازرســی ایمنی محیط کار است و دیگری عدم استمرار و تداوم نظارت بر کارگاهها و دیگر محیطهــای کارگری. دو حلقه مفقوده که زنجیره زندگی کارگر و خانواده کارگر را از هم میپاشد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.