ابتالی ساالنه 10 هزار ایرانی به بیماری «مریم میرزاخانی»

زوایای پنهان بیماری مرگبار «مریم میرزاخانی»

Jameh Pouya - - اجتماعی سالمت - سعید زاهدی

با رفتن مریم میرزاخانی، چراغی فروزان از جهان علم، خاموش شد. دانشــمندی که در 04سالگی بر قله علم ریاضی جهان ایستاد و بهعنوان یک ایرانی مقیم آمریکا، وجهه و اعتبــار ایران را در محافل علمــی جهان، ارتقا بخشــید؛ تا آنجا که پس از کسب چندین مدال طالی المپیاد ریاضی، مدال «فیلدز»، باالترین نشــان جهانی ریاضی را هم دریافت کرد.

این دانشــمند شــهیر ایرانی در 4۲ تیر امسال بر اثر عوارض ناشــی از سرطان پســتان درگذشت. بیماری میرزاخانی در سال ۳10۲ تشــخیص داده شد و بعد از تشخیص این نوع ســرطان، مراحل درمان نیز در مراکز درمانی آمریکا آغاز شــد، اما در مدت چهار سال فرآیند درمان، چهار بار بیماری ســرطان او برگشت. درحالیکه تا همین چند ماه قبل هم پزشــکان به میرزاخانی خبر داده بودند که نشانی از بیماری سرطان پستان در او دیده نمیشود، اما اینبار سرطان با «متاستاز» به سایر اعضای بدن، مغز اســتخوان میرزاخانی را هم درگیر کرده بود. متاســتاز، درواقع به معنی انتقال سلولهای سرطانی به مناطق دور از تومور اولیه است که امکان رشد سلولهای سرطانی در نقاط مختلف بدن را ایجاد میکند.

همین زمســتان گذشته، پزشــک با خوشحالی به میرزاخانی میگوید که باز هم سرطان پستان را شکست دادی، میرزاخانی هم خوشحال از این موضوع به زندگی طبیعیاش بازمیگردد، اما بعد از حدود پنج ماه، احساس درد شدیدی در ناحیه کمر به سراغش میآید. پزشکان در ابتدا احتمال میدهند که این کمردرد ناشی از عوارض شیمیدرمانیهای گذشته باشد، اما با عکسبرداریهای تخصصی معلوم میشود که میرزاخانی، اینبار به سرطان استخوان مبتال شده است.

این دانشمند تاریخساز ایرانی از احساس عجیبش در آن لحظات سخت، سخن گفته است: «گفتند در دو تا از مهرههای کمرت، زائدهای وجود دارد که نشــان میدهد ســرطان برگشته اســت و این زائده باعث شده یکی از مهرههای کمرم شکستگی پیدا کند و درد وحشتناک به دلیل آن شکستگی است. اصال قبولکردنش کار آسانی نیست. همه خشم و اضطراب و عصبانیت دوباره سراغم آمد و آنقدر تمام بدنم میلرزید که همسرم فکر میکرد االن است که سکته کنم».

گفته میشــود مریم میرزاخانی، حتی بیمه درمانی هم نداشــته و با راهاندازی یک کمپین، بخش زیادی از هزینههای درمانش را در خاک آمریکا تأمین کرده است. بعدها میرزاخانی به اطالعرســانی درباره سرطان سینه پرداخت تا دیگران با این بیماری آشنا شوند و راه و رسم تعامل درست با این بیماران را بیاموزند. هر 50 دقیقه، یک زن ایرانی مبتال بیماریمیرزاخانیدرمرحلهپیشرفتهقرارداشتکهسه راه رایج در درمان سرطانها، یعنی جراحی، شیمیدرمانی و پرتودرمانی نیز کارساز نبود تا در نهایت، جامعه علمی جهان از نعمت حضور میرزاخانی محروم شود. در داخل کشور نیز ساالنه جمعیت چشمگیری از زنان ایرانی به این بیماری مرگبار مبتال میشوند. در کشور ما تقریبا هر 0۵ دقیقه، یک زن ایرانی به سرطان پستان مبتال میشود و تخمین میزنند که ساالنه حدود 10 هزار نفر در ایران به این سرطان مبتال شوند. اگرچه بیماری سرطان پستان، هر دو جنس زن و مرد را درگیر میکند، اما ابتالی مردان به سرطان پستان، بسیار نادر است. هر چقدر این بیماری دیرتر تشخیص داده شــود، به همان نسبت هم فرآیند درمان، سختتر و طوالنیتر خواهد شد.

سرطان پستان، شــایعترین نوع سرطان در بین زنان ایرانی اســت و بر اثر عوامل متعددی ایجاد میشــود که البته برخی از دالیل ابتالی آن هنوز ناشناخته مانده است. عوامل ژنتیکی و وراثتی، تغذیه ناسالم، کمتحرکی، مصرف سیگار و الکل، قاعدگیهای زودهنگام، یائسگی دیرهنگام، چاقی، سن باال و بهرهگیری از درمان جایگزینی هورمون با استروژن، بخشی از دالیل ابتالی زنان به سرطان پستان است. جالب است که بر اساس پژوهشهای علمی، زنانی که بارداری را تجربه کردهاند و فرزندشان از شیر مادر تغذیه

کرده، احتمال ابتالی آنها به سرطان پستان کمتر است. این بیماری با عالئم متعددی خود را نشــان میدهد که جدیگرفتن این عالئم میتواند شــانس زندهماندن فرد مبتال را باالتر ببرد. بزرگشــدن یا فرورفتگی در یکی از سینهها، افزایش رگهای قابل مشاهده در سینهها، تغییر شکل در نوک سینه، ترشــحات غیرمعمول از سینهها، احساس توده در زیر پستان و خارشهای کالفهکننده در نواحی اطراف پستان، یک چشمه از عالئم احتمالی ابتال به سرطان پستان است. البته وجود هرکدام از این عالمتها به خودی خود نمیتواند دلیل بروز سرطان پستان باشد، زیرا خیلــی از تودههای بهوجودآمده در ناحیه پســتان، ویژگی سرطانی ندارد و بهراحتی درمان میشود.

چرا سرطان پستان در ایران، بیشتر قربانی میگیرد؟

سن و سال، یکی از مهمترین فاکتورهای ابتال به انواع سرطانهاســت. با وجود اینکه کشور ما به سمت پیری در حال حرکت اســت، اما هنوز هم به نسبت بسیاری از کشورهای جهان، کشور جوانی محسوب میشویم. همین فاکتور باعث شده میزان ابتالی سرطان در ایران، بیشتر از میانگین جهانی نباشد. بر اساس آمارهای رسمی، ساالنه حدود صدهزار نفــر در ایران به انواع ســرطانها مبتال میشــوند. با توجه به آمار 10 هزار نفری از مبتالیان به سرطان سینه، میتوان گفت حدود یکدهم موارد ابتالی سرطان در ایران به سرطان پستان برمیگردد.

وزارت بهداشــت همواره اعالم کرده که میزان ابتالی سرطان در ایران، پایینتر از میانگین جهانی است. به گفته ایرج حریرچی، ســخنگوی وزارت بهداشت، در مردان به ترتیب معده، پروســتات، مثانه و روده بــزرگ و در زنان ســینه، روده بزرگ، معده و لوسمی از سرطانهای شایع هســتند که در این بین، میزان بروز سرطان در مردان و زنان ایرانی به ترتیب 4۳1 و ۸۲1 نفر درهر صد هزار نفر است، درحالیکه میانگین جهانی به ترتیب ۸0۲ و ۵۶1 نفر است. با اینکه میزان ابتال به سرطان پستان در ایران بیشتر از میانگین جهانی نیست، ولی آمار مرگومیر بر اثر این نوع ســرطان در ایران به نســبت سایر کشورهای توسعهیافته باالتر است.

دکتر ایرج خسرونیا، رئیس جامعه پزشکان متخصص داخلــی ایران در گفتوگو با «جامعه پویــا»، دلیل باالبودن مرگومیر بر اثر ســرطان پســتان در ایران را به جدینگرفتن آزمایشهای پزشکی منظم، مرتبط میداند و میگوید: در هیچکدام از کشورهای توســعهیافته دنیا، سرطان پستان و سایر سرطانها، تا این حد مرگومیر به جا نمیگذارد. متأسفانه به جایی رسیدهایم که حدود 90 درصد از مبتالیان به سرطان در ایران از دنیا میروند، درحالیکه در کشورهای توسعهیافته شاهدیم که حدود 40 درصد سرطانها قابل پیشگیری و 40 درصد آنها قابل درمان هستند که در این بین، فقط 0۲ درصد از موارد ابتال، به مرگ منتهی میشود، ولی در کشور ما بیشــتر موارد ابتال به سرطان پستان از دنیا میروند، زیرا بیماریشــان خیلی دیر تشخیص داده میشــود. اینکه هر فردی بتواند حداقل دو بار در ســال، آزمایش پزشکی بدهد تا فاکتورهای خطر در او تشخیص داده شود، مسئلهای حیاتی است که خسرونیا به آن اشاره میکند و معتقد است تا وقتی بیمهها برای پوشش هزینه این آزمایشها پیشقدم نشوند، نمیتوان توقع داشت که فرآیند تشخیص سرطان سینه و سایر سرطانها در ایران، فرآیندی سریع و منطقی باشد.

افزون بر این، در بســیاری از مناطــق محروم، نقاط مرزی و حتی در حاشیه برخی شهرهای بزرگ، مردم به سادهترین امکانات تشخیصی هم دسترسی ندارند. بنابراین نباید توقع داشت که زنان ساکن این مناطق کمبرخوردار برای تشخیص زودهنگام سرطان پستان، پیشقدم شوند؛ زیرا نه امکانات تشــخیصی و توان مالی این کار را دارند و نه برای مشکوکشدن به عالئم سرطان سینه، آموزش دیدهاند.

نوشداروی پس از مرگ

بر اســاس آمارهای وزارت بهداشت، هزینه مستقیم و غیرمستقیم سرطان در ایران، ساالنه حدود 10 هزار میلیارد تومان است که تقریبا ۳۸ درصد این هزینهها ازسوی دولت و سایر هزینهها توسط مردم پرداخت میشود.

درست اســت که بعد از اجرای طرح تحول سالمت، بیش از 90 درصد هزینههای درمان سرطان پستان و سایر ســرطانها از سوی بیمهها پوشش داده شد، اما به دلیل هزینههای باالی درمان سرطان، همان چند درصد سهم بیمار از هزینههای درمانی هم برای بسیاری از خانوادههای متوسط، معضلی جدی است. مثال وقتی سهم یکدرصدی از هزینه داروی یک بیمار مبتال به سرطان پستان، 00۵ هزار تومان باشــد، آن وقت تهیه چنــد دارو در طول ماه میتواند آن خانواده را ورشکست کند؛ یعنی درست است که در ظاهر، بیماِر مبتال به سرطان پستان فقط یک درصد هزینهها را پرداخت میکند، اما همان یک درصد هم گاهی آن قدر زیاد اســت که برخی بیماران، عطای درمان را به لقایشببخشند.

دکتر محمدرضا قوامنصیری، رئیس انجمن انکولوژی و رادیوتراپی ایــران در گفتوگو با «جامعه پویا» از زاویه دیگری به وضعیت سرطان پستان در ایران اشاره میکند و میگوید: نیمی از زنان ایرانی که برای درمان ســرطان پستان به پزشــک مراجعه میکنند، خیلی دیر مراجعه کردهاند، درحالیکه اگر هر خانم ایرانی باالی 0۳ ســال، چکابهای ماهانه را انجام دهد و معاینه اولیه خود را یاد بگیرد، همین موضوع تأثیــری جدی در افزایش امید به زندگی در بین مبتالیان به سرطان سینه خواهد داشت. همچنین افزایش آمار زنان ســیگاری در ایران و آلودگی هوا نیز بهعنوان عوامل دیگری شناخته میشوند که میزان ابتالی زنان ایرانی را به سرطان پستان افزایش داده است. قوامنصیری میگوید: در گذشته شاهد بودیم که بیماری سرطان پستان، بیشتر در سنین باالی 0۳ و 40 سال اتفاق میافتاد، اما امروزه به دلیل تغییر سبک زندگی، میبینیم که دختران زیر 0۳ ســال ایرانی هم به این بیماری مبتال میشوند که همین مســئله، خود یک زنگ خطر بزرگ است.

از منظر غربالگری نیز کشــور ما نتوانسته گامی جدی در پیشگیری از ســرطان بردارد. در بسیاری از کشورهای توســعهیافته برای تشــخیص زودهنگام بیماری سرطان پستان و سایر سرطانها، مراکز غربالگری ایجاد میشود، اما در کشور ما هنوز مراکز غربالگری، جایی در نظام سالمت پیــدا نکردهاند. قرار بود ۸41 مرکز تشــخیص زودهنگام سرطان و غربالگری سرطان در سراسر کشور ایجاد شود تا آمار ابتال به سرطان کاهش یابد، اما هنوز خبری از راهاندازی این مراکز نیست. این اتفاق که متولیان نظام سالمت منتظر باشــند تا بیمار در حادترین مرحله ســرطان پستان به پزشک مراجعه کند، طوری که شانس درمانش در حد صفر باشد، عالوه بر افزایش مرگومیر در بین مبتالیان به سرطان پســتان، هزینههای درمان را هم افزایش میدهد.

هزینههای غربالگری، پیشــگیری و تشــخیص زودهنگام در حوزه ســرطان پستان، دهها برابر کمتر از هزینههای درمان این بیماری است. وقتی اوضاع به قدری حاد است که سرطان پستان، هر 0۵ دقیقه یک زن ایرانی را مبتــال میکند، دیگر نباید منتظر نشســت تا بیمار با پای خودش به بیمارستان مراجعه کند، بلکه باید متولیان نظام سالمت در خانههای بهداشت و پایگاههای ســالمت شهری، غربالگری سرطان پستان را به شکل رایگان انجام دهند تا خانوادهها و سیستم سالمت مجبور نشــوند بعدها بــرای بیمار در حال مــرگ، هزینههای درمانی هنگفت و بیفایده پرداخت کنند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.