تالشهای موفقیتآمیز برای نجات حیوانات در حال انقراض

Jameh Pouya - - جهان محیطزیست -

َکل َسکایی یا سایگا (نوعی بز کوهی است و در مناطقی که پوشش اســتپ دارند، در اوراســیا زندگی میکند)، داســتان عجیب و پرفراز و نشیبی برای طرفداران حفظ حیات وحش دارد. نجات این حیوان از خطر انقراض، این امید را در بین زیستشناسان و فعاالن حقوق حیوانات به وجود آورد که بهرغم تهدیدهایی همچون افزایش جمعیت، تغییرات آب و هوایی و بیشترشدن میزان آلودگی، میتوان دیگر گونههای جانوری در معرض خطر را از انقراض نجات داد.

این موضوعی بود که در جلســه ماه گذشته «نشست خوشبینی طرفداران حفظ حیات وحش»، در دانشکده دالویچ لندن، درباره آن بحث و بررســی شد. گزارشی که اخیرا بنیاد جهانی طبیعت و جامعه جانورشناسان لندن منتشــر کرده، نشــان میدهد عوامل مختلف انسانی و طبیعی موجب شــده از ســال 19۷0 تاکنون جمعیت گونههای مختلف جانوری در حیات وحش نزدیک به ۸۵ درصد کاهش داشته باشد و این میانگین کاهش ساالنه در حال حاضر به دو درصد رسیده و متأسفانه هیچ نشانهای مبنی بر متوقفشــدن یا کاهش آن وجود ندارد. مایک هافمن، یکی از برگزارکنندگان این نشست گفت: «مشکل اینجاست که معموال عموم مردم به شنیدن اخبار بد درباره حیات وحش عادت کردهاند و موفقیتها غالبا به فراموشی ســپرده میشود. در نتیجه مردم این تصور اشتباه را پیدا میکنند که نمیتوان اقدام مثبتی در راستای جلوگیری از انقراض حیوانات در معرض خطر انجام داد. درواقع اگر تالش طرفداران حفظ حیات وحش نبود، جهان به مراتب وضعیت بدتری را تجربه میکرد».

داســتان ســایگا میتواند نمونهای مشخص از همان موفقیتهایی باشــد کــه هافمن به آن اشــاره کرد. ۵۲ ســال پیش، بیش از یک میلیون ســایگا در کشورهای مختلف منطقه اوراسیا وجود داشت. اما پس از فروپاشی شوروی ســابق و ازبینرفتن قدرت حاکمیت در تعدادی از کشــورهای تابعه آن و بغرنجشدن اقتصادهای محلی، ســایگاها در معرض خطری جدی قــرار گرفتند. یکی از خطرات این بود که شــاخ این حیوان بهعنوان دارویی پزشکی در کشورهای شرق آسیا بهویژه چین طرفداران زیادی پیدا کرد. در نتیجۀ موج گســتردهای از شکارهای غیر قانونی، تعداد سایگاها تا سال ۲000 به حدود 0۵ هزار رســید. این حیوان که زمانی از لحاظ اکولوژیکی شرایط باثباتی داشت، ناگهان در معرض انقراض قرار گرفت. میلنر گوالند، کارشناس این گونه جانوری، میگوید:«یک فاجعه تمامعیار رخ داده بود. ســایگا یک گونه جانوری بود که چندان توجهی به آن نمیشد و ناگهان در معرض انقراض قرار گرفت. اما مــن و همکارانم تصمیم گرفتیم اقدامی جدی در این زمینه انجام دهیم».

به دنبــال این اتفاق، طرفــداران حفظ حیات وحش البیهای خود را با ســازمانهای بینالمللی و مردمنهاد آغــاز کردند و در نتیجه روند جمعآوری پول برای نجات ســایگا شروع شد. در ادامه، قوانین حفظ حیات وحش از سوی سازمان ملل به تصویب رسید و در نتیجه دولتهای شــوروی سابق اقدامات خود را در این زمینه آغاز کردند. نتیجه این اقدامات، این شــد که تعداد سایگاها در سال ۲014 به حدود 00۳ هزار رســید؛ اما همان سال فاجعه دوم برای این حیــوان روی داد. یک بیماری مرموز بین ســایگاها به وجود آمــد و در کمتر از چند هفته بیش از 00۲ هزار سایگا جان خود را از دست دادند. میلنر میگوید تجربه گذشــته مانع از ادامه این فاجعه شــد زیرا دیگر سازمانها و دولتهایی وجود داشتند که حفظ سایگاها برایشان اهمیت داشت. در نتیجه جلوی شیوع این بیماری مرگبار گرفته شد و حال میلنر و همکارانش امیدوارند در سالهای آتی تعداد این حیوان بار دیگر رشد داشته باشد.

سازمانهای حامی حفظ حیات وحش نقش بسزایی در ایــن گونه فعالیتهــا و اقدامات دارنــد. یکی از آنها، ســازمان حفظ حیات وحش ‪Durrell Trust‬ است که در سالهای گذشته کارنامه موفقی در این زمینه داشته اســت. بنا به گفته ریچارد یانگ، مدیر این سازمان، یکی از تجربیات موفق آنهــا جلوگیری از انقراض طوطیهای موریتانی بوده است. این نوع از طوطیها که محل اصلی زندگیشــان موریتانی و اقیانوس هند است، تا سالهای دهه 0۸ میالدی تعدادشان فقط به دهها نمونه رسیده بود. تعداد این طوطیها زمانی با کاهش شدید مواجه شد که جنگلهای انبوه محل زندگی آنها تخریب شد و عالوه بر آن شکارچیان طبیعی ازجمله موش خرما در این منطقه زیاد شدند. این طوطیها در معرض شدید انقراض بودند که برنامه نجات سریعی از سوی این سازمان آغاز شد. برای محافظت از آنها در مقابل شــکار، جعبههای مخصوصی باالی درختان تعبیه شــد، شرایط تخمگذاری برای آنها فراهم شد و در زمان گرسنگی، غذای کافی در اختیارشان قرار گرفت. بنا به گفته یانــگ، این اقدامات دههها ادامه داشــت و درنهایت نتیجه داد. در حال حاضر صدها نوع از ایــن طوطی در موریتانی زندگی میکند و صدای آنها بهوضوح در جنگلهای این منطقه شنیده میشود.

داستان نجات این طوطی شــاید در حلقه طرفداران حفظ حیات وحش چندان شناختهشــده نباشد. نقطه مقابل آن نجات پانداهای عظیمالجثه است که حاال به نماد و سمبل رسمی بنیاد جهانی طبیعت تبدیل شده است. نمود این موفقیت در سپتامبر سال گذشته و زمانی خود را نشان داد که بهطور رسمی اعالم شد این حیوان از فهرست قرمز گونههای جانوری در معرض تهدید خارج شده و در فهرست گونههای جانوری آسیبپذیر قرار گرفته است. در این تجربه، نقش اقدامات و فعالیتهای دولت و مقامات چین بسیار پررنگ بوده است.

افزایش فعالیتهای کشاورزی موجب شده بود بامبو که اصلیترین منبع غذایی پانداهاست، با کاهش شدید مواجه شود. دولت چین برای مقابله با این معضل ذخایر حفاظتشــدهای از این گیاه را ایجاد کرد. در نتیجه این سیاستها و اقدامات، جمعیت خرس پاندای عظیمالجثه تا سال ۲014 حدود ۷1درصد در یک دهه افزایش داشت و تعداد این حیوان در حیات وحش به 4۶۸1 رسید.

در نتیجۀ موج شکارهای غیرقانونی، تعداد سایگاها تا سال 2000 به حدود 50 هزار رسید. این حیوان که زمانی از لحاظ اکولوژیکی شرایط باثباتی داشت، ناگهان در معرض انقراض قرار گرفت. میلنر گوالند، کارشناس این گونه جانوری، میگوید:سایگا گونه جانوری بود که ناگهان در معرض انقراض قرار گرفت

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.