80 درصد خردساالن ایرانی رنگ مهدکودک را نمیبینند

گزارش تحلیلی از تبعات نرفتن بچهها به مهدهای کودک

Jameh Pouya - - اشجهترموانعدیی‌ گزارکوشد تکارنیخی - مریم طالبی

مهدهای کودک است، کارشناسان در گفتوگو با «جامعه پویا»، مفیدبودن حضور بچهها در مهدهای کودک را به تحقق چندین شرط علمی مرتبط میدانند، زیرا به اعتقاد آنها، حضور بچهها در مهدهای کودک، بسیار مفید است، اما نه هر بچهای نیاز دارد به مهدکودک برود و نه هر مهد کودکی میتواند نیازهای متفاوت کودکان را برطرف کند.

مهدکودک برای این بچهها، واجبتر از واجب است

آمار تأسیس مهد کودکها در کشور مدام در حال افزایش اســت، زیرا هم حرفه پولســازی اســت و هم آهستهآهسته، فرستادن بچهها به مهدکودک در بین بسیاری از خانوادهها به یک هنجار اجتماعی تبدیل شده است. اکنون حدود هفت هزار و 500 مهد شهری، هفت هزار و 500 روستامهد و هزار و 200 تا 300 مهد در حاشیه شهرها داریم که این تعداد، مدام در حال افزایش است. دکتر نسرین امیری، فوق تخصص روانپزشکی کودک و عضو هیئتعلمیدانشگاه علوم بهزیستی، در گفتوگو با «جامعه پویا» به بچههایی اشاره میکند که نیاز بیشتری به رفتن به مهد کودک دارند.

به گفته این روانپزشــک، کودکانی کــه خواهر و برادری ندارند و تنها هســتند یا اینکه فاصله بیــن دو فرزند بهقدری اســت که کودک احســاس تنهایی میکند، بیش از ســایر همسنوسالهایشــان، نیاز به مهد کودک دارند. به این والدین توصیه میشود که فرزندشان را به مهد بفرستند. دنیای امروز ما دنیایی اســت که اگر توانمندیهای اجتماعی ما کم باشد، کودک دچار مشکالتی در زمینه کسب موفقیتهای تحصیلی و اجتماعی خواهد شــد؛ بنابراین رفتن بــه مهد کودک، برای کودکانی بیشــتر ضرورت دارد که در منزل احســاس تنهایی میکنند و همبازی یا کودک همسنوسال خودشان را ندارند. بــه قول امیری، کودکانی که در خانه همبازی ندارند و به مهد کودک هم نمیروند، در روند اجتماعیشدن آنها مشکالتی به وجود میآید، به گونهای که این کودکان یا خجالتی میشــوند یا توان کافی برای بروز و بیان عقاید و احساساتشــان را ندارند. از طرف دیگر، درک درســتی هم از عقاید و احساسات دیگران نخواهند داشت؛ چراکه فقط یک بافت یک شکل و بدون تنوع در محیط منزل را دریافت کردهاند؛ بنابراین در دنیای ما که انسانها در طیف گستردهای در حوزههای فرهنگی و اجتماعی قرار دارند، بچهها اگر فقط با مدل خانواده خود آشنا باشند، به نظر میآید که ابزارشان برای ورود به دنیای اجتماعی کم میشود.

این بچهها نیازی به مهدکودک ندارند

کودکانی به حضور در مهد کودکها نیاز کمتری دارند که به اندازه کافی کودک و همبازی در اطراف خود داشــته باشند تا بتوانند ارتباطات اجتماعی گستردهای را تجربه کنند. دکتر امیری، روانپزشــک کودک، توضیح میدهــد: درواقع رفتن بچهها به مهد کودک، فقط بــه خاطر آموزشهای خاصی که در مهدهــای کودک ارایه میشــود، نیســت؛ بلکه مهمترین دستاوردی که مهدکودک میتواند برای بچهها به ارمغان بیاورد، آموزشهای رفتار اجتماعی مناسب در کنار سایر همسنوساالن است؛ بنابراین میتوان گفت کودکانی که به شکل پیوسته در کنار همسنوساالن خود قرار دارند، کمتر توصیه میشود که به مهد کودک بروند.

البته وقتی از تشویق والدین به فرستادن کودکشان به مهد سازمان بهزیستی کشور، آمار خیرهکنندهای اعالم کرد و گفت فقط 20 تا 52درصد کودکان ایرانی تا پایان پنج ســال به مهد کودک میروند.

انوشیروان محسنیبندپی، رئیس سازمان بهزیستی کشور هم در تکمیل صحبتهای معاونش توضیح داده که جمعیت کودکان حاضر در مهدهای کودک بسیار اندک است و در اینباره باید طوری برنامهریزی کرد که در برنامه ششم توسعه، حداقل شش درصد به جمعیت پذیرش مهدهای کودک اضافه شود. با وجودی که رئیس این سازمان، خواستار افزایش حضور بچهها در

دیدن تصویر کودک خردسالی که کله سحر، دستدردست مادر به سمت مهدکودک میرود تا مادر بتواند به محل کارش برود، تصویر رایجی است که در شهرهای بزرگ، زیاد دیدهایم. اگر به شــهرهای کوچکتــر برویم، این میزان اشــتیاق برای فرستادن بچهها به مهدکودک وجود ندارد و در بعضی مناطق کشور اصال حضور فرزندان در مهدکودکها تعریف نشده است. چندی قبل، حبیباهلل مســعودیفرید، معاون امور اجتماعی

کودک صحبت میکنیم، منظورمان مهدکودکهای استاندارد است؛ یعنی آن دسته از مهدهایی که مربیان آموزشدیده دارند. امیــری میگوید: منظور ما از آموزشدیده این نیســت که به کودک درس بدهد، بلکه منظور این است که شناخت کافی روی کودک و روند رشد و تکامل او داشته باشد؛ مثال بداند یک بچه سهساله چه نیازهایی دارد.

توصیه امیری این است که مربیان مهد کودک تغییر نکنند، بهخصوص برای کودکانی که سنین پایینتری دارند؛ چراکه این بچهها پس از مدتی به مربیشــان دلبستگی پیدا میکنند؛ اما وقتی این مربی عوض شود و فرد دیگری به جای او بیاید، روحیه بچهها نیز آسیب میبیند.

مفیدبودن مهد کودک، به شرط داشتن مربیان آموزشدیده

معموال بســیاری از خانوادهها به دو دلیل فرزندانشان را به مهدکودک نمیفرستند؛ نخست به مهدهای کودک عقیدهای ندارند و دوم مشــکل مالی دارند. برخی خانوادههای شلوغ هم دلیلی نمیبینند که بچهها را به مهدکودک بفرستند؛ زیرا محیط این خانهها دستکمی از مهدکودک ندارد. درباره خانوادههای شلوغی که بچههای همسنوسال در یک خانواده با هم زندگی میکننــد یا خانوادههایی که پررفتوآمد هســتند و تعامالت اجتماعی زیادی با دوســتان و آشــنایان دارند، نیاز کمتری به مهدکودک احساس میشود؛ زیرا میتوانند نیازهای اجتماعی کودکان خود را در بســتر همین خانواده گسترده تأمین کنند. خانوادههایی هم کــه از این فرصت محروماند، باید حتما مهد کودکی را انتخاب کنند که دارای مربی مجرب و آموزشدیده باشد.

دکترامیری،روانپزشککودک،تأکیدمیکند:آموزشدیدن مربیان مهدهای کودک مســئله مهمی اســت که هرگز نباید فراموش شــود. خوشــبختانه امروزه کتابها و مراکز آموزشی زیــادی وجود دارد که میتواند مربیــان مهد را با آموزشهای اصولی آشــنا کند، اما فقط نباید به کتابخواندن بسنده کرد یا صرفا با کســب نمره کتبی قبولی، خود را مربی مهد کودک دانست؛ بلکه مربی مهد باید مهارت اجتماعی الزم را در ارتباط با کودکان کسب کند. حتی شاید بهتر باشد مهدهای کودک هم پیش از اینکه مربی را استخدام کنند، دورههای آموزشی خاصی را برای آنها در نظر بگیرند تا زیر نظر مربیان مجربی که تخصص کامل دارند، به مهارت مطلوب دست یابند.

در اینکه نیاز اســت حتما مربیان مهدکودک، آموزشدیده باشند و عالوهبر آموزش، مهارت کافی و الزم را برای تعامل مناسب با بچهها کسب کنند، شکی نیست؛ اما در این زمینه نهادهای مسئول نیز باید وارد عمل شوند و در صدور مجوز آموزش برای مربیانی که هنوز مهارت کافی کسب نکردهاند، وسواس به خرج دهنــد. اینکه دولت با تخصیص یارانه به خانوادههای کمدرآمد کمک کند تا این خانوادهها بتوانند کودکانشان را به مهد کودک بفرســتند هم به گفته امیری، در حد یک شعار زیباست؛ زیرا به عقیده او بهتر اســت در کشور بستری فراهم شود که همه خانوادهها با داشتن کاری با درآمد کافی، خود بتوانند فرزندانشان را بدون دغدغه مالی به مهد کودک بفرستند.

بهجای مربی آموزشدیده، آشنا و فامیل استخدام میکنند

وجود مربیان آموزشدیده در مهدهای کودک، از اصول اولیه هر کودکستانی است. مربیانی که مطابق اصول تعلیم و تربیت با خانوادههایی که پررفتوآمد هستند و تعامالت اجتماعی زیادی با دوستان و آشنایان دارند، نیاز کمتری به مهدکودک احساس میشود؛ زیرا میتوانند نیازهای اجتماعی کودکان خود را در بستر همین خانوادهگستردهتأمینکنند.خانوادههایی هم که از این فرصت محروماند، باید حتما مهد کودکی را انتخاب کنند که دارای مربی مجرب و آموزشدیده باشد

بچهها رفتار کنند، شناسنامه درخشان یک مهد کودک هستند. انتظار میرود کسی سمت مربیگری در مهدکودک را بپذیرد که عاشق بچهها باشد و دانش تعامل علمی با کودکان را بداند. مربی که این ویژگیها را نداشته باشد، حضورش در مهدکودک بیمعناست.

دکتر محمدصادق مهدوي، جامعهشناس و استاد بازنشسته دانشــگاه شهید بهشتی، در گفتوگو با «جامعه پویا»، به یکی دیگر از معضالت فعلی مهدکودکها در ایران اشــاره و گالیه میکند: متأســفانه در اغلب مهدهای کودک در ایران مربیان آموزشدیده کافی وجــود ندارد و حتی برخی مربیان صرفا به دلیل نسبت فامیلی که با مســئوالن مهدکودک دارند، به کار گمارده میشوند.

مهدوی بههیچوجه منکر تأثیرات مثبت مهد کودک نیست و تأکید میکند: حضور در مهد کــودک در دوران کودکی در تعامالت اجتماعی بســیار مؤثر است. ما این تأثیر را نهفقط در مراحل اولیه زندگی، بلکه در مراحل اشتغال یا انتخاب همسر هم شاهد خواهیم بود. البته به شرطی که کودکان زیر نظر مربیان متخصص و آموزشدیده تربیت شده باشند، نه مربیای که صرفا با رابطه فامیلی، مربی مهد کودک شده است.

به گفته این استاد جامعهشناسی، پژوهش دقیقی از نتیجه حضور کودکان در مهد کودک وجود ندارد، اما قطعا نتایجی که حضور در مهد کودک روی شخصیت بچهها بر جای میگذارد، بسیار مهم و بارز اســت. کودکانی که به کودکستان فرستاده میشوند، در فرایند جامعهپذیری و اجتماعیشدن، موفقتر از دیگر همسنهای خود هستند.

البته گروه دیگری از خانوادهها هم پیدا میشوند که نگراناند مبادا کودکانشان در مهدهای کودک، ناسزا یا رفتار ناشایست را یاد بگیرد، مهدوی در پاسخ به دغدغه این خانوادهها میگوید: خیلی از خانوادهها نگران همین مسئله هستند و کودک خود را به مهد کودک نمیفرستند، اما باید بدانند که نباید کودکانشان را شستهرفته بار بیاورند. اینکه کودکان را در محیطی آزمایشگاهی ایزوله کنیم، باعث میشــود بعدها کودک با جامعهای روبهرو شود که با آن بیگانه است و واقعیتهای جامعه خودش را هم نمیشناسد.

روایتی از وضعیت مهد کودکها در کشورهای توسعهیافته

برخی خانوادهها به دالیل مشکالت مالی، از حضور فرزندشان در مهدکودکهــا خودداری میکنند. برخــی از خانوادهها نیز خودشــان ترجیح میدهند آموزشهــای جامعهپذیری را در خانــه به کودکان آموزش دهند، چون دل خوشــی از کیفیت آموزشی و حال و روز مهدهای کودک ایران ندارند. دکتر مهدوي به وضعیت مهد کودکها و دبســتانها در کشور آلمان اشاره میکند و میگوید: معلمانی که در کشــور آلمان قرار است به کــودکان کالساولی آموزش دهند، باید مدرک Phd داشــته باشــند و عالوهبر آن در حوزه روانشناسی کودک هم آموزش دیده باشــند. این مسئله در مهدهای کودک هم بسیار رعایت میشــود و مربیان کودکســتانها بدون گزینش علمی دقیق وارد کار نمیشــوند. مهدوی به تجربیات یکی از دوستانش که دوران کودکیاش را در یکی از کودکستانهای آلمان گذرانده، اشاره میکند و میگوید: دوستمان تعریف میکرد که در دوران کودکــیاش، وقتی صبح وارد مهد میشــد، معلم بچهها را به آغوش میگرفت و با همه بچهها صمیمی بود، بهطوریکه وقتی زمان آموزش به اتمام میرســید و مــادر برای بردن کودک به مهد میآمد، خیلی از بچهها از والدینشان خواهش میکردند که بیشتر در آنجا بمانند؛ بنابراین محیط مطلوب و برنامههای جذاب میتواند کودکان را در جذب به مهدهای کودک و البته دبستان و مقاطع باالتر آموزشی یاری کند، اما در کشور ما وقتی بچهای در تمام طول سال تحصیلی، مدام با گریه به مدرسه یا مهدکودک میرود، بهوضوح به این معناست که مدارس و مهدکودکهای کشــور ما، مناسب روحیه بچهها طراحی و تدوین نشده است. برنامههای ورزشی، بازیهای دستهجمعی، سرودخوانی، ارتباط با طبیعت و گردش، مجموعهبرنامههای مفرحی است که به گفته مهدوی باید در هفته، طبق برنامهریزی دقیق در کودکستانها تدوین و اجرا شود تا بچهها با عشق و عالقه به مهد کودک بیایند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.