قاچاقتجهیزاتپزشکی ویروس نظام سالمت

بازار 700 میلیوندالری قاچاق تجهیزات پزشکی اقتصاد ملی و سالمت بیماران را نشانه رفته است

Jameh Pouya - - اجتماعی‌ سالمت - سعید زاهدی

خودتــان را جای مدیر بیمارســتانی بگذارید کــه چندین میلیــارد تومان از بیمههــای درمانــی طلبکار اســت و به مرحلهای از ورشکســتگی رســیده که حتی بــرای تهیه غذای بیماران هم دچار مشکل جدی شده است. حاال اگر همین مدیر بیمارستان بخواهد تجهیزات پزشکی ضروری را برای بیمارستان تهیه کند و دو انتخاب شامل خرید تجهیزات گرانقیمت دولتی یا خرید تجهیــزات ارزان و قاچاق پیشرویش باشد، اصال دور از انتظار نیست که قید تجهیزات پزشــکی گرانقیمت را بزند و ترجیــح بدهد نیازهای ضروری بیمارســتان را با خرید همان تجهیزات قاچاق و ارزانقیمت مرتفع کند. البته این تخلف بیمارستانی، به هر دلیلی که اتفاق بیفتد، محکوم است؛ اما وقتی ریشهایتر به موضوع نگاه شــود، میبینیم مطالبات سنگین مراکز درمانی از بیمهها، موجب شده حتی مراکز رسمی نیز ابایی از خرید تجهیزات پزشــکی قاچاق نداشته باشند. اکنون بر اســاس آمارهای رسمی، بدهی بیمههای درمانی به مراکز درمانی کشور، به حدود 10 هزار میلیارد تومان رســیده اســت. خیلی از مراکز درمانی، حدود 10 ماه میشود که مطالباتشان را از بیمههای درمانی دریافت نکردهاند و صورتشان را با سیلی سرخ نگه داشتهاند. این بدهیهای ســنگین، شــرایطی را پیــش آورده که بیمارســتانها برای رفــع ابتداییترین نیازهــای هر مرکز درمانــی، به هر راهی متوسلشوند.

در این اوضاع نابسامان، خرید تجهیزات پزشکی ضروری از مبادی رسمی، میتواند هزینههای مضاعفی را بر بیمارســتانها تحمیل کند که همین مسئله به عنوان یکی از دالیل مهم خرید تجهیزات پزشکی قاچاق از سوی بیمارســتانها شناخته میشود. حتی سازمان غذا و داروی وزارت بهداشت نیز این بیقانونی را کتمان نمیکند. چندی قبل، رسول دیناروند، رئیس سازمان غذا و دارو، با صراحت به رســانهها اعالم کرد: در بازرســی از برخی بیمارستانهای دولتی، تجهیــزات مصرفی قاچــاق در این مراکز درمانی مشاهده شده است.

دینارونــد انتقاد کرده برخــالف بازار دارویی ایران که شرکتهای قانونی موظف به توزیع دارو هســتند، بــرای تجهیزات پزشکی چنین شرکتهایی نداریم؛ طوری کههماکنونصدها فروشوبنکداربه توزیع تجهیزات مصرفی بیمارستانها اقدام میکنند که گاه برخی از این اقالم توزیعی، به صورت قاچاق وارد کشور میشود. اینکه بیمارستان دولتی، خودش مشتری جنس قاچاق باشــد، نوبری اســت که در نظام سالمت ایران متولد شده درست است که تأمین اعتبارات مورد نیاز بیمارستانهای دولتــی، میتواند جلوی بســیاری از این تخلفــات را بگیرد؛ اما در این بین، افزایش نظارتها میتواند با این بیقانونیها مقابله کند. نباید از خاطر برد که تجهیزات پزشکی قاچاق میتواند برای خریداران بیمارستانی هم آب و نان داشــته باشد. درواقع، جدای از اینکه برخی بیمارستانها از سر ناچاری به تجهیزات پزشکی قاچاق روی آوردهاند، برخی دالالن هم که ممکن است در خود بیمارستانها شاغل باشند، از خرید و فروش تجهیزات پزشکی قاچاق بهره میبرند. نظارتهای ضعیف، قاچاقچی پرورش میدهد

هیچ مرکــز درمانــی نمیتواند بدون تجهیزات پزشــکی به حیات خــود ادامه دهد. حاذقترین نیروهای انسانی در حوزه درمان هم بدون دراختیارداشتن تجهیزات پزشــکی، کاری از پیــش نخواهنــد برد. دامنه تجهیزات پزشکی مورد استفاده در بیمارستانها و سایر مراکز درمانی، بسیار گستردهاست.دستگاهفشارسنج ای، دماسنج طبی، گوشــی پزشکی، برانکارد، آنژیوکت، باند گچی، آتل، باندها و ست سرم ازجمله تجهیزات پزشــکی ارزانقیمت و تختمعاینهمامایی،تجهیزاتپرتوپزشکی، تجهیزات پزشکی هستهای، شنواییسنج، سیتیاسکن، دستگاه سانتریفوژ، دستگاه شمارنده گلبولهای خون، تجهیزات اتاق عمل، مونیتور عالئم حیاتــی، تجهیزات سنگشــکن، یونیــت دندانپزشــکی و تجهیزات بیمارستان ســیار، از تجهیزات پزشکیپیشرفتهوگرانقیمتاستکهنبود هرکدام از این تجهیزات ساده و پیشرفته، میتواند چرخه درمان را با اختاللی جدی مواجه کند. مدلهای تجهیزات پزشــکی بسیار متنوع است و هر گروه از قاچاقچیان معموال روی واردکردن چند مدل خاص از این تجهیزات کار میکنند. وقتی میگوییم قاچاقچیان تجهیزات پزشکی، نباید تصور کرد آنها افرادی شــرور و مشابه تصاویری ســینمایی هســتند که از قاچاقچیان در ذهنمان حک کردهاند؛ بیشتر آنها آدمهایی معمولی هستند که حتی ممکن است به شکل رسمی هم در حوزه سالمت، به مردم خدمت درمانی ارائه کنند. خأل نظارتهای

قوی، موجب شده برخی از افراد عادی در جامعه نیز وسوسه شوند و تالش کنند حتی با روش «قاچاق چمدانی» هم که شده، از این آب گلآلود ماهــی بگیرند و از خوان گسترده قاچاق تجهیزات پزشکی، لقمهای ببرند. آمارهای اورژانسی از قاچاق تجهیزات پزشکی

هیچ نهاد رســمی و غیررســمیای نمیتوانــد بهطــور دقیق بگویــد آمار تجهیزات پزشکی قاچاق در کشور ما چه رقمی اســت. همه اعداد و ارقامی که در این حوزه اعالم میشود، بر اساس حدس و گمان است؛ زیرا بدیهی است که هیچ مرجعی وجود ندارد که تجهیزات پزشکی قاچاق را ثبت کند. حدس و گمانهایی هم که دربــاره آمار و ارقــام تجهیزات پزشــکی اعالم میکنند، معموال به این شکل محاسبه میشود که آمار تجهیزات پزشــکی مورد نیاز و مصرفی کشــور را تخمین میزنند و ســپس این آمار کلی را از میزان تجهیزات پزشــکی تولیدی و واردات قانونــی کم میکنند؛ ســپس نتیجه، هرچه که باشــد، آمار تخمینی قاچاق تجهیزات پزشکی است. چند هفته قبل، دکتــر محمدنعیم امینیفرد، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، در اظهارنظری تأملبرانگیز، اعالم کرد: 15 میلیارد دالر کاالی قاچاق به کشور وارد میشود که حدود 600 تا 700 میلیون دالر آن مربوط به تجهیزات پزشکی است.

این نماینده مجلــس اظهار کرد: برای مبارزه با قاچاق کاالهای ســالمتمحور، باید برخوردهای ســختگیرانهتری صورت گیرد؛ ازاینرو، تا زمانی که بر مراکز درمانی نظارتی نشــود و پایش جدی نشوند و تا زمانی که کاالهای ســالمتمحور، شناسه نداشته باشند، نمیتوان در مبارزه با قاچاق تجهیزات پزشکی، توفیق الزم را کسب کرد. به همین دالیــل، باید گمرک، وزارت امور اقتصاد و دارایی، ســازمان مبارزه با قاچاق کاال و ارز و ســازمان تعزیــرات حکومتی، نظارت بیشتری برای مقابله با قاچاق کاال داشتهباشند.

البته مدیرکل دفتر بازرسی و پاسخگویی به شــکایات و امور حقوقی سازمان غذا و دارو، رقم 700 میلیون دالر قاچاق تجهیزات پزشکی را رد کرد و در واکنش به اظهارات این نماینده مجلس عنوان کرد: در آماری که سازمان غذا و دارو به صورت رسمی در سال گذشته منتشــر کرد، آمار مربوط به قاچاق تجهیزات پزشکی به کشور، حدود 350 میلیون دالر برآورد شــد. آمار 350 میلیون دالر قاچاق تجهیزات پزشــکی در سال، با آمار ســتاد مبارزه با قاچاق کاال و ارز نیز منطبق است؛ طوری که از کل بازار قاچاق، حــدود دو میلیارد دالر آن به دارو، مکمل و تجهیزات پزشکی اختصاص دارد و البته اینها جــدای از قاچاق فراوردههای غذایی محاسبه شــده است. به اعتقاد این مقام مســئول، حذف قاچــاق تجهیزات پزشکی، نیاز به همکاری گسترده نهادهای مختلــف دارد و باید همه دســتگاههای مســئول، وظیفه خود را بهدرستی انجام دهند.

بههرحال، چه قاچاق تجهیزات پزشکی به کشور را 700 میلیون دالری بدانیم که امینیفرد عنوان کرده و چه 350 میلیون دالری بدانیم که مقام مسئول سازمان غذا و دارو به آن اشاره کرده، در هر دو صورت، این رقمهای میلیاردی میتواند کشــتی «اقتصاد سالمت» را به گل بنشاند. بر اساس گفتههای حســن هاشمی، وزیر بهداشت، همه بودجهای که برای اجرای طرح تحول سالمت به عنوان بزرگترین طرح اجتماعی دولت به وزارت بهداشــت تخصیص داده شده، حدود 12 هزار میلیارد تومان است. حال تصور کنید وقتی ساالنه 700 میلیون دالر؛ یعنی حدود دوهــزارو 700 میلیارد تومان، تجهیزات پزشکی قاچاق به کشور وارد میشود، این رقم نزدیک به یکچهارم بودجه طرح تحول سالمت است؛ طرحی که از آن به عنوان یکی از دو دستاورد مهم دولت یازدهم نام برده میشود. ســیر صعــودی پروندههــای قاچاق تجهیزاتپزشکی

تجهیزات پزشــکی قاچاق، از زمین و آسمان و دریا به کشــور سرازیر میشود. این تجهیزات قاچاق، عالوه بر اینکه اقتصاد ملی را به ورطه نابودی میکشاند، سالمت مردم را هم بر بــاد خواهد داد؛ چون اصال معلوم نیســت تجهیزات پزشکی قاچاق در چه شــرایطی تولید، نگهداری و توزیع شده است. حتی استانداردترین تجهیزات پزشکی هم اگر در شرایط ناسالم نگهداری شود، میتواند به ضدسالمتی تبدیل شود. دقیقا به همین علت است که کارشناسان بر خطرناکبودن تجهیزات پزشکی تأکید دارند و بر لزوم امحای این تجهیزات اصرار میکنند.

حسین صفوی، مدیرکل ســابق اداره نظــارت و ارزیابی تجهیــزات و ملزومات پزشکی سازمان غذا و دارو، در گفتوگو با «جامعه پویا»، میگوید برخی شرکتهای قانونی تولیدکننده تجهیزات پزشکی هم بر رونــق بازار تجهیزات پزشــکی قاچاق افزودهاند.

به گفته صفوی، برخی از شــرکتهای تولیدکننده تجهیزات پزشــکی در داخل کشور از شگردهای مختلفی برای کاهش هزینه تولید خود بهره میبرند. مثال برخی از این شرکتها، مواد اولیه تولید تجهیزات پزشکی را به شــکل قاچاق به کشور وارد میکنند. سپس همان مواد اولیه را به شکل محصول درمیآورند و در نهایت به عنوان تجهیزات پزشــکی قانونی به بازار عرضه میکنند.

دکتــر حســین ســلمانزاده، عضو هیئتمدیــره انجمــن تولیدکننــدگان تجهیــزات پزشــکی، نیــز در گفتوگو با «جامعــه پویا» از تجهیزات پزشــکی کوچک به عنوان محبوبترین تجهیزات قاچاقچیان یاد میکند و میگوید: میزان قاچاق تجهیزات پزشکی کوچک، بیشتر از تجهیزات پزشکی بزرگ است؛ زیرا راحتتر از سوی قاچاقچیان حمل میشود.

به بــاور این فعال صنعــت تجهیزات پزشکی، تا وقتی تقاضا برای خرید تجهیزات پزشکی قاچاق داغ است، عرضه قاچاق این تجهیزات هم ادامه خواهد داشــت؛ اما اگر مراکز درمانی موظف باشــند نیازهایشان را فقط از شرکتهای قانونی توزیعکننده تجهیزات پزشــکی تأمین کننــد، در آن صورت، خودبهخود بازار قاچاقچیان کساد میشود.

ســلمانزاده به یک چشــمه دیگر از شگردهای قاچاقچیان تجهیزات پزشکی، اشــاره میکند و میگویــد: برخی اوقات تجهیزات پزشــکی قاچاق را بــه عنوان وســیلهای دیگر مثل یخچــال از مبادی رسمی وارد کشور میکنند که در این بین، بیشترین حجم قاچاق این تجهیزات از هند، چین، افغانســتان و عراق به کشور ما وارد میشود.

محمود بیگلــر، مدیــرکل تجهیزات پزشکی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، هم این شگرد قاچاقچیان را تأیید کرده و عنوان میکند: تجهیزات پزشــکی قاچاق، اغلب از مســیر کولهبری و گمرک وارد میشوند و گاهی از گمرک، تجهیزات پزشکی را با نام لوازم خانگی و الکترونیکی مثل ماشینلباسشــویی و کمپرسور وارد میکنند. مثال یک دستگاه سونوگرافی را به عنوان ماشینلباسشویی از طریق گمرک وارد کشور کرده بودند یا موردی داشتیم که یونیتهای دندانپزشکی را به نام کمپرسور وارد کشور کرده بودند.

اگرچه این مقام مسئول معتقد است که میــزان قاچاق تجهیزات پزشــکی، افزایش پیدا نکرده؛ اما آمارهای رســمی گواه این است که تعداد پروندههای قاچاق تجهیزات پزشکی، از حدود 9 هزار پرونده در ســال 94 به حدود 12 هزار پرونده در ســال 95 رسیده است. آمارهای سال 96 هم که هنوز معلوم نیســت و آخر ســال مشخص میشود؛ اما اگر آمار پروندههای قاچاق با همین شیب صعودی همراه باشد، میتوان تخمین زد که در ســال 96 هم آمار پروندههای قاچاق تجهیزات پزشکی از سال 95 بیشتر شود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.