»درختى در دهان ماه« زير سايه منتقدان نشست

KHABAR JONOOB - - فرهنگ و هنر -

رونمايى از مجموعه شعر »درختى در دهــان مــاه« ســروده شــيرين ترابى بهانهاى شــد تا به كنكاش بيشــترى در لايه هاى اين اثر بپردازيم. در همين راستا كارنامه ادبى شاعر و نظرات كارشناسى برخى از شــاعران حاضر در جلسه نقد و بررســى كتاب او را شــنيديم تا آن ها را در قالــب ايــن گزارش پيش روى شــما بگذاريم.

به گزارش »خبر جنوب«، شــيرين ترابــى متولد ســال 1355 اهواز اســت و اكنــون نزديــك بــه بيســت ســال از ســكونتاش در شــيراز مىگذرد. از او تاكنــون ســه مجموعه كتاب بــا عناوين »برگهــاى احســاس«، »قطــارى در آشــپزخانه« و »درختى در دهان ماه« به چاپ رســيده و مقام ســوم كنگره صلح را در كارنامــه خــود دارد. اشــعار ايــن شــاعر نوســرا در روزنامه ها و مجلات مختلف چاپ شــده و به تازگى برخى از شعرهايش به انگليسى در كتابى با عنوان »زير درخت ســيب« ترجمه و چاپ شده اســت و همچنيــن در دو مجموعه شــعر گروهــى »واژه بــه واژه خط به خط«، و »عاشقانه ها« آثارى از او ديده مىشود. ترابى در بيان وجه تمايز حاكم بر فضاى فكرى ميان دو مجموعه درختى در دهان مــاه و قطارى در آشــپزخانه، قطارى در آشپزخانه را بيان دغدغه هاى شخصى و بعضاً اجتماعى خود مىداند، اين در حالى اســت كه او ســعى مى كند در مجموعه درختــى در دهان ماه، به طــور كلى درد زنان را بيان كند. ترابى كتاب درختى در دهان ماه را شــامل 80 شعر بسيار كوتاه و بــا مقدمه اى از هرمــز عليپور معرفى مــى كنــد و يادآور مى شــود كه برخى از ســروده هــا تحت تأثيــر آموزشهاى ســيروس نوذرى بودهانــد و بعضى ديگر از آن گــذر كرده اســت. خالق »درختى در دهان ماه« شــعر را زاده تفكر شــاعر مىدانــد و ادامه مى دهــد كه بايد منتظر مانــد و ديد آيا ايــن تفكر عرصه حضور ميان بــى نهايت واژه را پيــدا مىكند يا خير؟

در ارتبــاط با همين موضوع، هرمز عليپــور، شــاعر كتاب »ســپيدى جهان« معتقد است شــعر از جايگاه وجيهى ميان مخاطبان حرفهاى خود برخوردار است اما با اين وجود نبايد مسير پر افت و خيز آن را ناديده گرفت؛ از اين رو شاعر درختى در دهــان مــاه بايد به ســختى امر واقف باشــد و اگــر مىخواهد خلعت شــاعرى را براى هميشــه بر تن داشــته باشــد، از نقدهاى سازنده و تنگ نظرىهاى كوبنده نترســد. عليپور با اشــاره به وجود اشعار قــوى و همچنيــن متوســط در مجموعه درختــى در دهان ماه اظهار داشــت: اين شــاعر كه در ميــدان كوتاهنويســى قدم گذاشته و به نســبت موفق بوده است، با كمترين كلمات بيشــترين مفهوم را خلق مىكند تا بدانجا كه مىتوان آن ها را در خاطر سپرد. وى به مضمون اين كتاب كه بيانگر دغدغه و تنهايىهاى انسان امروز و همچنين مسايل اجتماعى اوست، اشاره كــرد و گفت: مفاهيمى از اين دســت در شعر شيرين ترابى بازتاب يافتهاند، بدون آن كه حالتى شعارگونه به خود بگيرند و اين امر نشان از استراتژى مشخص شاعر براى سرودن دارد.

چندان دستگاه انديشـگانى قابل اتكايى نداريم

ســيروس نوذرى از ديگر شاعرانى اســت كه در جلســه رونمايــى از كتاب درختــى در دهان ماه حضور داشــت. او بــا بيان اين كــه اين كتــاب را نمىتوان ادامه كارهاى پيشــين اين شاعر دانست، گفــت: هرچند در كتاب پيش رو همچنان رد پــاى زن ديده مىشــود امــا فارغ از جنسيت به انسان نيز عميقتر مىپردازد؛ اين در حالى اســت كه محوريت موضوع قطارى در آشــپزخانه نگاه حاكم و غالب به زن و ســتمهاى روا داشته شده در حق اوســت. خالق مجموعه شــعر »از جهان غبــار مىماند« با بيان اين كه مداخله در لحــن و كلمات، از ويژگىهاى مثبت فرم اين اثر به شــمار مى آيــد، گفت: اگرچه شاعر براى زبانآفرينى تلاش كرده است تا از زبان محاوره پا را فراتر بگذارد، اما هنوز فاصله بسيارى وجود دارد كه زبان ويژه خود را بيابــد و اين امر به صورت تام محقق شــود. به گفته وى، ضعفى كه شــاعران امروز ما دارنــد و ترابى نيز از اين قاعده مســتثنى نيست، گرايش آنها به ساده نويسى است، چرا كه آن ها خطر عبور از زبان محــاوره را بر خود هموار نمىســازند تا زبان بكــر و تازه اى خلق شــود. نــوذرى از ديگــر مشــكلاتى كه مىتــوان در حوزه هنــرى و ادبى مطرح كــرد را ضعف در دســتگاه انديشــگانى دانســت و گفــت: در اكثــر مواقــع در ايــران تفكر عميقــى شــكل نمىگيرد و نــگاه جديدى ارائه نمىشــود، از اين رو در حوزه انديشــه بــا كمبودهايى بنيادين مواجه هستيم. اين شاعر، علت اين امر را تقليد و دنبالهروى از فلسفه و نظريه هاى غربى دانست و ابراز داشت: بر اين اساس اســت كه اغلب در فرهنگ ما فلســفه و نظريه منحصر به فردى نمود پيدا نمىكند و توليــد فكر به شــكل مطلوب صورت نمىگيــرد. نوذرى در بخــش ديگرى از سخنان خود با اذعان بر اين كه در هنر به طور قطع نمىتوان گفت چه كســانى جا پاى نيما و ديگر شاعران برجسته معاصر مىگذارنــد، تلاش فردى شــاعر را چاره اين كار دانســت و اظهار داشــت: با اين حال به عقيده من در اين زمانه، شــاعرى به بلندپايگى آنان ظهور نكرده است.

وجـود نگاه زنانه در شـعر پـس از فروغ فرخزاد، كم رنگ شد

ابراهيم بوستانى نيز به عنوان فردى كه مسئوليت انتخاب اشعار و گردآورى مجموعــه شــعر درختى در دهــان ماه را بر عهده داشــته به فضــاى زنانه اين اثر اشــاره كرد و گفت: درختى در دهان ماه بافت فرمى مســتحكم ترى دارد و نسبت بــه قطــارى در آشــپزخانه موفقتر بوده اســت. ايــن موفقيت را مىتــوان حاصل نگاه زنانهاى دانست كه پس از »فروغ« طى ســال هاى اخير در شعر نوى فارسى نمود پيدا كرده است. وى افزود: با وجود اين كــه ترابــى در انتقال معنا بــا قالبى كوتــاه قدرتمند عمل كــرده اما همچنان اشــعار ضعيفى در اين مجموعه به چشم مىخورد كه جاى بهبودى و اصلاح دارد و اين امــر با افزايش ظرفيــت و مطالعه شــاعر محقق مى شود. بوستانى در پايان اظهار كرد: با اين حال در صورت توزيع و پخش مناســب اين مجموعه، پيش بينى مىشود درختى در دهان ماه به چاپ هاى بعدى برسد.

گفتنــى اســت اوايــل مــاه جارى جشــن امضا و بررســى مجموعه درختى در دهان ماه در مؤسســه فرهنگى هنرى پيرســوك برگــزار شــد و در جريان اين برنامــه، بــا حضــور مهمانانــى همچون هرمز عليپور، سيروس نوذرى، عبدالعلى دســتغيب، ابوتــراب خســروى، فرامرز دهقان، ســيمين رهنمايى و ايرج زبردست ايــن مجموعــه مــورد نقــد و بررســى قرار گرفت.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.