ر وشهـای ایجاد «حس مکان»

نویسنده: مائده ضیاپور/ کارشناس معماری

Manzel Magazine - - مجله منزل، رسانه چاپی وب سایت چیدانه ‬ -

همانگونه که در شمارههای پیشــین مجله منزل در باب حس مکان و تعلقخاطر به خانه بیان شد عوامل متعددی در ایجاد این حس، تأثیرگذار هستند که بهتدریج با هر یک و نحوه بهکارگیری آنها در طراحی داخلی منازل خود آشنا شدیم. در این مجال به یکی دیگر از عوامل مذکور تحت عنوان «رنگ و بافت» موجود در عناصر و مصالح میپردازیم. هر چه رنگ و بافتی که در طراحی داخلی استفاده میشود به طبیعت نزدیکتر بوده و متناسب با عملکرد فضا انتخاب شود، کاربران، ارتباط عمیقتری با فضا برقرار کرده و احساس آرامش و راحتی بیشتری خواهند داشت که این امر با داشتن حس تعلقخاطر رابطه مستقیمی دارد.

احساساترنگی تأثیراتذهنیرنگ

محیط پیرامون مــا اعم از عناصر طبیعــی و مصنوعی دارای رنگ مخصوص به خود هســتند. رنگ سطوح و اشــیاء در دکوراسیون داخلی یکی از اصلیترین ویژگیهای آنها بوده، باعث شناخت بهتر اشیاء شده و بر ادراک، عواطف و احساسات انسان تأثیر میگذارد. رنــگ درواقع حاوی اطالعــات زیادی از محیط اطراف ما اســت؛ بنابراین با استفاده درســت از آن میتوانیم خانهای شاد و محیط کاري دلانگیز و امن داشته باشیم؛ به همین دلیل الزم است زبان و معناي رنگها را بدانیم تا بهدرســتی از آنها استفاده کنیم. برای این منظور باید بدانیم در فضایی که قرار است رنگآمیزی شود چه نوع فعالیتی انجام خواهد شد. میزان نور و ابعاد فضا چگونه است؟ تمایل به داشتن فضایی گرم داریم یا سرد؟ مکان موردنظر محیطی آرام خواهد بود یا پرتحرک؟ ...و

ازآنجاکه حس مکان و تعلقخاطر، یک امر ذهنی اســت، عواملی که با تأثیر بــر ادراک و ذهن مخاطب در ایجــاد این حس مؤثرند، نقش مهمی در این امر ایفا کــرده و موجبات تبدیل یک« فضا» به یک «مکان» را فراهــم میآورند. همانگونه که بیان شــد یکی از این عوامل، رنگ است. بحث رنگ در فضای داخلی بسیار گسترده اســت. رنگ عالوه بر کاربرد فیزیکیاش میتواند کامال ذهنی نیز باشد؛ بنابراین در طراحی داخلی باید ویژگیهای رنگ و چگونگی عملکرد آن را بهعنوان عامل تمرکز و سازماندهی در فضا، مدنظر قرار داد. در این راســتا اگر به دنبال این هســتیم کــه فضایی را کوچکتر ازآنچه هست نشان دهیم بهتر است از رنگهای خالص، قوی و درخشــان مانند قرمز، زرد، نارنجی و امثال آن بهره بگیریم که این امر موجب میشود حس منتقل شــده از مکان، سرشار از ســرزندگی و جنبش بصری باشــد، البته نباید عملکــرد فضا را فراموش نمود و درنتیجه باید متناسب با فعالیتی که در مکان انجام میشود به انتخاب رنگ پرداخت. اگر خواهان محیطی آرامتر و راحتتر هســتید رنگهای ســبز، فیروزهای، بنفش تیره و آبی، فراهم آورنده چنین فضایی هستند. همچنیــن بهکارگیری رنگهــا بهصورت تیره و روشــن در کنار هم منجر به درک عمیق ســایهها و تأثیر آنها بر بیننده شده و این موضوعازیکنواختیفضامیکاهد.

طبقهبندیرنگها

بهطورکلی رنگها دودستهاند: رنگهای اصلي که شامل زرد، آبي و قرمز هستند و رنگهای فرعي نظیر سبز، بنفش، نارنجی، زرد مایل به سبز ، سبز مایل به آبي، آبي مایل به سبز، بنفش مایل به قرمز ...و که از ترکیب رنگهای اصلي به وجود میآیند، البته تقسیمبندی دیگري هم براي رنگها مطرح میشود؛ بهاینترتیب که آنها را در دو گروه رنگهای گرم و سرد قرار میدهند. رنگهایی مثل سبز و فیروزهای که در ترکیب آنها آبي بهکاررفته، احساس سردی و سرما را در ما ایجاد میکنند؛ لذا با عنوان رنگهای سرد نامیده میشوند. این رنگها بهطورکلی خاصیت آرام بخشي دارند. رنگهایی نظیر صورتي، نارنجي ...و که در ترکیب آنها قرمز بهکاررفته، حس گرما را القا میکنند و بهعنوان رنگ گرم شــناخته میشــوند؛ بنابراین میتوانگفتاینگونهرنگهابیانگراحساساتمختلفیهستند. بر اساس این طبقهبندی، روشن شــد که رنگها به لحاظ روانی در میزان دمای فضا و احساس مخاطب از گرمی یا سردی آن بهشدت تأثیرگذار خواهند بود؛ بنابراین برای ایجاد حس تعلقخاطر به خانه بهتر است در فضاهایی مانند نشــیمن و غذاخوری که جمعهای

خانوادگی شکل میگیرد از رنگهای گرم بهره برد تا با ایجاد حس صمیمیت و گرمــا در فضا، مکانی با این خصوصیــات را در اختیار بگیریم. در طراحی داخلی، نقش رنگ در همراهی با جنس مصالح، پیچیدهتر میشــود. مصالح، دارای ویژگیهــای جذب، انعکاس و درخشش هستند و اســتفاده مناســب از آنها در فضا خود تأثیر بسزایی در چگونگی ادراک رنگ در فضا خواهد داشت؛ لذا در ادامه به نقش بافت و جنس ســطوح و عناصر معماری داخلی در میزان تأثیر بر ادراک و حس مکان خواهیم پرداخت.

بافتدر دکوراسیونداخلی

هر مادهای سطح و رویهای دارد که کیفیت آن منحصربهفرد است؛ درواقع به ویژگی خاص یک ســطح که به ماده و ساختار آن مربوط میشود «بافت» گفته میشــود. بافت، بیانگر نرمی یا زبری نسبی سطح و گویای کیفیت ظاهری مصالح مانند زبری و صالبت سنگ، گرما و لطافت چوب، نرمی الستیک، صیقلی بودن شیشه و .... است. اصوال بافت بر دو نوع اســت: بافت المســهای که اجزای آن دارای طول، عرض و ارتفاع بوده و با لمس کردن قابلدرک اســت و دیگر بافت بصری است که از راه چشم مشاهدهشده و ممکن است مانند نقش روی یک سطح، فاقد عمق و بعد باشد. بافت مصالح موجود در دکوراسیون داخلی بهواسطه ارتباط نزدیک و دوسویه حس بینایی و حس المسه، تأثیر ادراکی و احساسی عمیقی بر مخاطب دارد؛ لذا در به وجود آوردن حسی خاص در یک مکان بسیار تأثیرگذار است.

بافتوسطوح

ســطح صفحاتی چون دیوار، کف و ســقف میتواند مرزهای یک مکان را به وجود آورد. آنچه بر درک ما از موقعیت نسبی آنها در فضا تأثیر میگذارد، بافت و طرح آنهاســت که این مسئله بهنوبه خود، آگاهی ما را از ابعاد، اندازه و تناســب یک مکان، تحتالشعاع قرار میدهد. درکی که بهواســطه مواجهه با بافت سطوح مختلف برای مخاطب حاصل میشود، به شکل مستقیمی بر احساس او نسبت

به مکان اثرگذار بوده و میتواند حس تعلقخاطر نســبت به فضا را برایش به ارمغان بیاورد.

بافتونور

نور بر درك ما از بافت تأثیر میگذارد و برعکس، روشــنایي محیط نیز تحت تأثیر بافت اســت. تابش نور مســتقیم بر روي سطحي با بافت فیزیکي ســبب افزایش بافت بصري آن میشود. نورپردازي پراكنده بر بافت فیزیکي اثر منفي گذاشــته و میتواند ســاختار سهبعدی آن را بپوشــاند. از سویی ســطوح صاف و روشن، نور را با ظرافت بازتاب میدهند و سطوحي كه داراي بافت مات یا نیمه زبر هستند، نور را جذب و پخش میكنند و در مقایسه با سطوح صاف و رنگي مشابه، كمتر درخشــان به نظر میرسند. سطوح بسیار زبر با تابش مستقیم نور، طرحهای سایهروشــن ایجاد میكنند. برای بهتر دیده شــدن بافتها، حتما در باال یا رو به روی دیواری كه به آن بافت دادهاید از نورهــای نقطهای هالوژن یــا بازویی متحرك كه قابلیت تنظیم نــور را در جهتی خاص دارند اســتفاده نمایید. نورپردازی صحیح در نشــان دادن فرورفتگیها و برجستگیهای بافتتأثیرگذاراست.

بافتومقياس

مقیاس و فاصله دید ازجمله عوامل مهم در درك بافتها و سطوح تشکیلدهنده آن محســوب میشــوند. همه مصالح داراي بافت هســتند، اما مقیاس بهتر یك طرح در صافتر به نظر رسیدن آن تأثیر خواهد گذاشــت. حتي زماني كه از فاصلــه دور به بافتهای درشت و زبر مینگریم تقریبا صاف به نظر میرسند و تنها از فاصله نزدیكتر، درشــتي و زبري آنها قابلمشاهده است. مقیاس نسبي یك بافت بر شکل ظاهري و موقعیت ســطح در فضا اثرگذار است. بهطوركلی بافتهایی وجــود دارند كه به لحاظ بصــري فضا را پُر میكنند. بهرهگیری از بافتهای مختلف بهعنوان پركننده فضا از روشهایی است كه در طراحی دیوارهای داخلی برای هماهنگی با ســبك دكوراســیون و معماری داخلی فضا مورداستفاده قرار میگیرد. دیوارها از با اهمیتتریــن عوامل ایجاد فضا در معماری و معماری داخلی هستند كه بیشترین بار دراماتیك فضا را متحمل میشوند؛ لذا پرداختن به آنها از اهمیت ویژهای برخوردار است.

همنشينیبافتورنگ

انتخاب یك بافت مناســب میتواند به باال بــردن نیروی رنگها در طراحی دكوراســیون خانه كمك كنــد. بافتهای متراكمی مثل پارچههای مخمل میتواند توانگــری رنگهای قرمز، آبی و زرشــکی را افزایش دهد؛ به این معنا كه این رنگها قویتر به نظر رسیده و نظر مخاطب را بیشازپیش بهسوی خود جلب میكنند. از ســوی دیگر، بافت پارچههای ابریشــمی در نرمتر نشان دادن رنگهای روشــن مناســب خواهند بود. همچنین این بافتها با رنگهای متالیك (براق) برای فضاهایی مانند اتاق خواب كه نیاز به حس آرامش در آنها داریم، بسیار مناسب هستند. اگر میخواهید در طراحی داخلی خانه خود از رنگهای خنثی اســتفاده كنید، استفاده خالقانه از بافت میتواند به فضای شما شخصیت ببخشد؛ بهعنوانمثال، پارچههایی با بافت درشت مانند پارچههای پشمی و نخی بــا طرح جناقی، راهراه و فاســتونی بــرای رنگ قهوه ای و خاكستریتیرهمناسبهستند.

همنشينیبافتها

بافتها برخالف رنگها انعطافپذیر هستند؛ بهطوریكه میتوان بافتهای متنوعی را بدون اینکه در فضا حس پیچیدگی به وجود آورند در كنار هم استفاده نمود. بافتها در بعضی موارد میتوانند با هم سازگار نباشند؛ لذا در راستای استفاده همزمان از چند نوع بافت باید مواردی را مدنظر قرار داد؛ بهطور مثال نبایست سنگ مرمر را در كنار بتن استفاده نمود. وقتیكه میخواهید دو یا چند بافت را در كنار هم در دكوراسیون خانه استفاده كنید ابتدا چگونگی منعکس كردن نور از راه هركــدام از این بافتها را بهدقت بررســی كرده و سپس حس فضا را تجسم كنید و درنهایت تصمیم بگیرید.

انواعبافت

بافتها را میتــوان از راه مواد طبیعی مانند انواع ســنگ، چوب، فلزات چکشخــورده، انواع آجــر و.... ایجاد كرد. بافت ســنگ، در ذات خود حس ســختی و زبری خاصی القــا میكند و هرقدر درشــتتر بــوده و برجســتگیها و فرورفتگیهای آن بیشــتر باشــد، پركنندگی فضا بیشتر شده و تنوع آن بســیار میگردد. موادی طبیعی مثل خردهســنگها یا خرده كاشی، سرامیك یا شیشههای رنگی از دیگر مواردی هستند كه بهراحتی میتوانید آنها را بــر روی دیوار اجرا كنیــد. خردهســنگها را میتوان در بستری از سیمان یا چســب بتن كه بر روی دیوار كشیده شده با طرحهای متفاوت اجرا نمود. سنگها با وزن كمی كه دارند در داخل سیمان و چسب بتن میچسبند و نمایی متنوع به وجود میآورند. میتوان برای پرداخت نهایــی و ایجاد جلوهای براق بر روی سنگها از اســپری كیلر اســتفاده نمود. عالوه بر این مواد، رنگهای فانتزی و خمیرهایی كه دانههای شــن یا تکههای مواد رنگین با فرمها و طرحهای متفاوت دارنــد نیز میتوانند به ایجاد طرحهای جذاب روی دیوار به شــما كمك كنند. موزاییككاری و اســتفاده از ســرامیكهای كوچك و بزرگ هم میتواند شیوه دیگری برای ایجاد بافت بر روی دیوارها باشد. مواد طبیعی نظیر ســنگهای تراورتن كه بهاصطالح «آنتیك» نامیده میشــوند نیز گزینه دیگری برای دیزاین دیوارها محســوب میشوند. این سنگها از آن نظر آنتیك خوانده میشوند كه رنگ و جلوه صیقل نیافته آنان حالتی قدیمی به آنها بخشیده است. در كنار اســتفاده از مــواد طبیعــی، مدلهای پیشســاخته مصنوعی این مواد نیز با جلوهها و بافتهای بسیار طبیعی در بازار موجود هســتند. مزیت بزرگ این پنلهای مصنوعی در سبکی و راحتی نصب و اجــرای آنها و ایمن بــودن از حریق، خوردگی و فرسایش سریع است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.