حاشیه جدید برای مدیران وزارت بهداشت جنجالی به نام مقاله های تقلبی

novindaroo - - گزارش داغ - سیده فرزانه حسینی

مراقبتهــای پزشــکی برنامــه خدمترســانی اســت کــه بایــد در دســترس همــه جامعــه باشــد کــه در بردارنــده همــه تســهیات پزشــکی و خدمــات فرعــی بــرای ارتقــاء و حفــظ تندرســتی روح و جســم اســت. امــروزه رقابــت بــراي بهبــود کیفیــت خدمـات بهعنـوان یـک مسـئله راهبـردي کلیــدي بــراي ســازمانهایی کــه در بخــش خدمــات فعالیــت میکننــد، ش ـناخته ش ـده اس ـت. س ـازمانهایی ک ـه ب ـه س ـطح باالت ـري از کیفی ـت خدم ـات دســت مییابنــد، ســطوح باالتــري از رضایتمنــدی مشــتریان را بهعنــوان مقدمــهای بــراي دســتیابی بــه مزیــت رقابتــی پایــدار خواهنــد داشــت. از زمــان توجــه جــدی بــه موضــوع کیفیــت در مراقبتهــای بهداشــتی و درمانــی، یعنــی اواخــر دهــه دوم قــرن بیســتم تــا اواخــر دهــه هشــتم ایــن قـرن، برداشـت از کیفیـت عبـارت بـود از « دسـتیابی بـه اسـتانداردهای از پیـش تعییــن شــده». بالطبــع ارزیابــی کیفیــت نی ـز ب ـه «استانداردس ـازی و اندازهگی ـری آنهــا» ختــم میشــد. امــا در متــون 2 دهــه اخیــر، بــا مطرحشــدن فلســفه مدیریــت جامــع کیفیــت بهعنــوان یــک رویکــرد مهــم مدیریتــی بــرای سـازمانهای بهداشـتی و درمانـی، 2 واژه «مشـتری» و «کیفیـت» در کنـار هـم بـه کار میرونـد. چراکـه درواقـع کیفیـت را مشــتری تعریــف میکنــد. درواقـع کارکنـان بخـش مراقبـت پزشـکی در پـی بازگردانـدن سـامت از دسـت رفته، حفـظ سـامتی مراجعهکننـدگان و بیمـاران خـود هسـتند. ارائـه مراقبتهـای بهداشـتی باکیفی ـت ی ـک مس ـئله مه ـم اس ـت ک ـه از سـویی درد و رنـج را کـم کـرده و از سـویی وضعیـت سـامت انسـان را بهبـود میدهد. حرکــت ســریع بــه ســمت دســتگاههای اداره مراقبــت از ســالمندان و شــبکه-های تحویـل یکپارچـه موجـب شـده تـا رقابت در ارائـه خدمـات بهداشـتی، درمانـی واقعـا بـه رسـمیت شـناخته شـود. بـرای موفقیت و ی ـا حت ـی ادام ـه حی ـات در ای ـن محی ـط رقابتــی، درک انتظــارات دریافتکننــدگان خدمـات بسـیار مهـم اسـت. عــدم کیفیــت خدمــات بیمارســتانی میتوانــد صدمــات جبرانناپذیــری بــر جامعــه بگــذارد چراکــه ســامتی انســانها موضوعــی نیســت کــه بتــوان از آن بهســادگی چشمپوشــی کــرد. معمــوال بیمــاران انتظــار دارنــد کــه بــه خدمــات پرســتاری و پزشــکی دسترســی آســان داشــته باشــند و همــه مـوارد مربـوط بـه درمـان آنهـا سـریع و صحیــح انجــام گیــرد. بــا افــراد آگاه، قابلاعتمــاد و مــؤدب ســروکار داشــته باشـند و نحـوه و محـل ارائـه خدمـات موردنظ ـر را بدانن ـد. پژوهش ـگران یک ـی از عوامــل مؤثــر در جــذب مشــتریان را رضایــت قبلــی آنــان از بیمارســتان میداننــد. آمــوزش کارکنــان بیمارســتان و ایجـاد انگیـزه در آنـان بـرای مشـارکت فعــال در جلــب رضایــت بیمــاران از اولویتهــای مدیریــت بیمارســتانی محســوب میشــود. کیفیــت خدمــات بیمارســتان فاصلــه بیــن برداشــت بیمــار از خدمــات ارائهشــده توســط بیمارســتان خــاص و انتظــارات وی از بیمارســتان اســت. انتظـارات بیمـاران از درکشـان از مراقبت ای ـده آل ناش ـی از اس ـتانداردهایی اس ـت کــه در تجربههــای قبلــی اســتفاده از خدمـات مشـاهده شـده اسـت. بنابرایـن ب ـرای ارائهدهن ـدگان خدم ـات بهداش ـتی بســیار مهــم اســت کــه بهطــور مــداوم انتظــارات مشــتریان از خدمــات و همچنیــن درک آنهــا از خدمــات ارائهشــده را اندازهگیــری کننــد. پــس از آن ارائهدهنــدگان خدمــات نیــز بــه نظــارت بــر ســطح ارضــای نیازهــای مشــتریان میپردازنــد. در پایـان گفتنـی اسـت پیـرو تحقیقـات صــورت گرفتــه شــاخصهای مؤثــر در ارائــه کیفیــت خدمــات بیمارســتانی عبـارت اسـت از سیاسـتهای مدیریتـی، تجهیــزات بیمارســتانی، بهداشــت و محیــط بیمارســتان ،مراقبتهــای دارویــی و پزشــکی، تواناییهــای حرفــهای و نگــرش در قبــال خدمــت. همهچیـز از چنـد پیـام تلگرامـی شـروع شــد. پیامهایــی کــه علیرغــم کوتــاه بــودن متــن، امــا خبــر از فاجعــهای بــزرگ میدادنــد. یازدهــم آبــان مــاه ســال جــاری مصــادف بــا اول نوامبــر ،2016 ناشــر مجــات نیچــر، 58 مقالـه دانشـمندان ایرانـی را بـه خاطـر «جعـل علمـی» و «دسـتکاری» توسـط نویســندگان تعلیــق کــرد. انتشـار ایـن دسـت اخبـار مسـبوق بـه سـابقه بـود، امـا ایـن بـار شـرایط فـرق میکــرد. مقــاالت جعلــی منتســب بــه افــرادی بــود کــه بســیاری از آنهــا چهرههــای سرشــناس علمــی پزشــکی بودنـد کـه اتفاقـا عالیتریـن پسـتهای مدیریتــی وزارت بهداشــت را نیــز در دسـت دارنـد. ازجملـه وزیـر بهداشـت، معـاون آموزشـی وی، معـاون پژوهشـی وی و البتــه نــام رئیــس ســازمان غــذا و دارو نیـز در میـان اسـامی بـه چشـم میخــورد. طبــق ادعــای ایــن پیامهــا، برخــی از ایــن افــراد گاهــی تــا 30 مقالــه در ســال نیــز منتشــر کردهانــد. انتشــار ایــن اخبــار درســت در زمانــی صــورت گرفــت کــه کمتــر از 20 روز از زمــان بررســی الیحــه مقابلــه بــا پایاننامهفروشــی در کمیســیون آمــوزش مجل ـس میگذش ـت. البت ـه در ی ـک م ـاه گذشـته 2 اتفـاق اینچنینـی افتـاده اسـت. یکـی اینکـه مجلـه سـاینس گزارشـی را چــاپ کــرده و در آن مدعــی شــده کــه 10 درصــد تولیــدات علمــی پزشــکی در ایـران سـاختگی اسـت و ادعـا کـرده اسـت کـه 330 موسسـه درزمینـه تولیـد مقالـه در ایـران فعالیـت میکننـد. بعـد از آنهـم نشـریه Nature کـه موضـوع 58 مقال ـه را انتشـ ار داده اس ـت. متهمـان البتـه سـکوت نکـرده و ابتـدا از اســاس ایــن اخبــار را تکذیــب کردنــد امـا بعـدا اصـل تقلـب را البتـه از سـوی افــراد غیــر، پذیرفتنــد. در ایــن میــان رئیـس سـازمان غـذا و دارو از اصطـاح «سوءاســتفاده» بــرای دفــاع از عملکــرد خــود اســتفاده کــرد و بــه ایرنــا گفــت: «مــن در ابتــدا یــک شــخصیت علمــی هسـتم و کار اجرایـی مـن در رده بعـدی اســت؛ قبــل از اینکــه معــاون وزارت بهداشــت شــوم 11 ســال پیــش اســتاد تمـام شـدم. بنابرایـن مقالـه نوشـتن مـن ربطــی بــه مســئولیتم نــدارد. مســئولینی کـه میتواننـد مقالـه چـاپ کننـد، افـراد علمـی هسـتند کـه زحمـت میکشـند.» دکتــر رســول دینارونــد منشــاء ایــن دروغپراکنــی را بــه افــراد ضدانقــاب ســاکن در خــارج از کشــور مرتبــط دانســت و ادامــه داد: «در ادامــه ایــن مســئله بــه رســانههای داخلــی نیــز رسـید؛ عـدهای بـرای اینکـه بتواننـد از موجـی کـه علیـه کشـورمان راه افتـاده، اســتفاده کننــد، ایــن مســئله را مطــرح کردنــد.» دینارونـد البتـه منکـر این نشـد کـه تعدادی از مقــاالت از برخــی محققــان ایرانــی بهص ـورت متقلبان ـه تولیدش ـده و تصری ـح کـرد: «بـا ایـن افـراد بایـد بـا شـدیدترین وجـه برخـورد شـود؛ اما اینکـه افـرادی که هیـچگاه اسمشـان در آنجـا مطـرح نبـوده و نیس ـت و مقال ـه ب ـه آنه ـا هی ـچ ربط ـی نـدارد مـورد سوءاسـتفاده قـرار گیرنـد باید پیگیـری شـود.» وی ادامـه داد: «نهفقـط مـن بلکـه 8 نفـر دیگـر از مسـئوالن نـام آنهـا بـرده شـده کــه هیچکــدام هیــچگاه مقالــه تقلبــی یــا جعلــی نــه اکنــون و نــه درگذشــته نداشــتهاند. وزارت بهداشــت بهویــژه معاونـت تحقیقـات و فنـاوری با کسـانی کـه اسـم آنهـا در مقـاالت تقلبـی بوده، قاطعانــه برخــورد میکنــد و از شــأن دانشـمندان هـم بایـد دفـاع کنـد.» دینارونــد در پاســخ بــه شــائبه حجــم بــاالی مقــاالت تولیــد شــده در یــک ســال گفــت: «در دنیــا دانشــمندانی وجــود دارنــد کــه ســاالنه 100 مقالــه منتش ـر میکنن ـد و بدیه ـی اس ـت ک ـه همــه ایــن مقــاالت را در آزمایشــگاه کارنکردهانــد یــا بــا دســت خــود ننوشــتهاند بلکــه تیــم او ایــن کار را میکنــد.» وی ادامــه داد: «مــن در 10 سـال اخیـر سـاالنه بطورمیانگیـن 20 مقالـه منتشـر کـردم امـا اوال در همـه ایـن 20 مقالـه مـن نویسـنده اصلـی نیســتم؛ برخــی از آنهــا مقاالتــی هس ـتند ک ـه م ـن ب ـا آزمایش ـگاههای دیگــر همــکاری کــردم و بطورمثــال اس ـتاد مش ـاور ی ـک دانش ـجو در تربی ـت مـدرس بـودم.» دینارونـد در پایـان گفـت: «اینکــه عــدهای بیاینــد مســخره کننــد و بگوینـد یـک نفـر 40 تـا مقالـه در سـال نوشــته و چگونــه نوشــته اســت، نشــان میدهــد اینهــا کســانی هســتند کــه یکبــار هــم محیــط علمــی را درک نکردهان ـد و خب ـر ندارن ـد محی ـط علم ـی چیسـت. دانشـجویان من اکنون خودشـان اسـتاد و اسـتاد تمـام هسـتند و میتـوان از آن ـان درب ـاره م ـن و امث ـال م ـن پرس ـید.»

پـای یـک شـرکت نشـر در میـان اسـت

قائممقــام معــاون تحقیقــات وزیــر بهداشــت ابعــاد دیگــری از ماجــرا را رســانهای کــرد. دکتــر شــاهین آخونــدزاده گفــت: «مــا ایــن مقالههــا را بررســی کردیــم و تیــم تخصصــی مــا آنهـا را رصـد کـرده اسـت و متوجـه شـدیم کـه ایـن 58 مقال ـه همگ ـی از طری ـق ی ـک شــرکت نشــر غیرقانونــی کــه درزمینــٔهٔه خریدوفــروش مقالــه و پایاننامــه فعالیــت میکنــد در ایــن انتشــارات خارجــی بــه چــاپ رســیده اســت.» وی یــادآور شــد: «افــرادی کــه در تهیــه ایــن 58 مقالــه نقــش داشــتند، عمدتــًًا دانشــجو و غیــر هیئتعلمــی بودنــد امــا ایــن موضــوع آنهــا را از اش ـتباه بزرگ ـی ک ـه داشــتهاند مبــرا نمی کنــد . » آخونـدزاده اظهـار داشـت: 3« رد پـا در ایــن شــبکه پیــدا شــده اســت کــه یکــی از آنها ایــن اســت کــه بخــش عمــدهای از ایـن 58 مقالـه، متعلــق بــه د ا نشــکد ه د ا مپز شــکی دانشــگاه تهــران بــوده اســت. ردپــای دیگــر ایــن بــوده کــه یــک نفــر از داخــل کشــور ناشــر «اشــپرینگر» را از ایـن تخلـف مطلــع کــرده د ر حا لی کــه ناشــر متوجــه ایــن تخلــف نشــده بــود.» وی افــزود: «ردپــای دیگــر اشــکال کار ناشــر بــوده اســت. بهطــور معمــول وقتــی مقاالتــی بــرای یــک مجلــه ارســال میشــود، مجلــه آن را بــرای داوری بـه یـک داور شــاخص آن رشــته ارجـاع میدهـد. در مـورد ایـن مقـاالت مجلـه اعـام کـرده کـه یـک داور بـه مـا پیشـنهاد دهیـد، شـرکت موردنظـر یـک ایمیـل تقلبـی از یـک داور بینالمللـی را ب ـه ناش ـر معرف ـی ک ـرده اس ـت. درواق ـع بـه ناشـر نیـز کلـک زده و داوری مقـاالت در ایــران انجــام شــده اســت.»

نویسندگان پزشک نبودند

ســخنگوی وزارت بهداشــت امــا حــرف تــازهای زد و گفــت: «نویســندگان ایــن مقــاالت کــه پزشــکان تلقــی میشــدند، بیشترشــان پزشــک نبودنــد و اســامی آنهــا منتشــر شــد و تکتــک آنهــا در کمیتههــای اخــاق پزشــکی مطــرح و بــه کمیتههــای تخلفــات ارجــاع داده شــده اســت.» دکتــر ایــرج حریرچــی افـزود: «ایـن مقـاالت از سـابقه علمـی و احیانــا پزشــکی افــراد حــذف میشــود و اگ ـر ب ـرای ای ـن مق ـاالت ارتق ـا ترفی ـع ی ـا پ ـاداش مال ـی گرفتهان ـد، ع ـودت داده خواهــد شــد.»

درنهایت چه شد؟

آخریـن اخبـار حاکـی از ایـن اسـت کـه شـورای عالـی انقـاب فرهنگـی، معـاون آموزشــی وزارت بهداشــت، درمــان و آمــوزش پزشــکی را مأمــور کــرده تــا هـر چـه سـریعتر بـه موضـوع مقـاالت تقلب ـی رس ـیدگی کن ـد. محمدباقـر الریجانـی در پـی ایـن دسـتور شـورای عالـی انقـاب فرهنگـی، معاونان آموزشـی 10 قطـب برتـر آموزشـی علـوم پزشــکی را در وزارت بهداشــت جمــع کــرد تــا برنامهریــزی و اقدامــات الزم بـرای پیگیـری موضـوع 58 مقالـه تقلبـی کــه اخیــرا از ســوی نشــریه Nature اعــام شــده، را پیگیــری کننــد. وی در ایــن زمینــه گفــت: «کســانی کــه ایــن تقلــب را انجــام دادهانــد، درمجمــوع 420 نفــر بودهانــد کــه البتــه 100 نفــر آنهــا بهطورجــدی درگیــر ایــن مســئله بودهانــد.» الریجانـی ادامـه داد: «از ایـن 100 نفری کــه در تقلبهــا دســت داشــتهاند، بهطـور خـاص 4 نفـر بهطـور مسـتقیم نقــش اصلــی در تقلبهــای اساســی داشــتهاند کــه اکثــرا دانشــجو بودهانــد و برخـی از آنهـا آگاهـی کافـی نسـبت بــه روش تدویــن و انتشــار مقــاالت نداشــتهاند.» وی افــزود: «یــک نفــر از ایــن افــراد 21 تخلــف، یــک نفــر 15 تخلـف و یـک نفـر 12 تخلـف داشـته اسـت و درواقـع 4 نفـر باحیثیـت علمـی کشــور بــازی کردنــد و کاری کردنــد کــه بههیچوجــه قابــل دفــاع نیســت.»

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.