بـایـــدهاونبــایدهای دارویــی

novindaroo - - اختصاصی -

لیا معینی روانشناس عمومی و استاد دانشگاه هـدف از ایـن مقالـه آشـنایی افـراد بــا داروهــای افســردگی و پرهیــز از هرگونــه مصــرف خودســرانه از آنهاســت. متأســفانه بارهــا و بارهــا شــاهد ایــن موضــوع بودهایــم کــه افــراد در محافــل دوســتانه و دورهــم نشســتنها از وضعیــت روحــی و روانــی خــود درد دل میکننـد و دوسـتان نـاوارد بـه علـم روانپزشــکی و روانشناســی دســتور مصــرف نــا بهجــا از داروهــا را صــادر میکننــد. غافــل از اینکــه اینگونــه مصــارف چــه تبعــات جبرانناپذیــری را بــه همــراه دارد. شــناخت بیماریهــا و دســتور دارویــی فقــط و فقــط بــه عهــده متخصصیــن در حــوزه اعصــاب و روان اســت و مصــرف دارو بــدون تجویــز پزشــک عوارضــی ماننــد مسـمومیت دارویـی و تغییـر سیسـتم پایانههــای سیناپســی، تغییــر خلقوخــوی ...و را بــه همــراه دارد.

سلیژیلین

کاربــرد اصلــی آن در درمــان افســردگی شــدید اســت. MAOIهــا معمــوالً بهعنــوان داروهــای خــط دوم بــرای افــرادی کــه بــا ســایر داروهــای ضدافســردگی بهبــود نیافتهانــد، بهویــژه مبتایــان بــه افســردگیهای غیرعــادی (آتیپیــک) و شــدید تجویــز میشــوند. ایــن دارو در درمــان اختــال هــراس، بیمـاری پارکینسـون و دمانـس پیـری نیـز مؤثــر اســت.

مکانیسم اثر

ســلژیلین بــا مهــار آنزیــم مونــو آمیــن اکســیداز در مغــز موجــب مهــار تجزیـه دوپامیـن، سـروتونین، نـور اپـی نفریــن و ســایر مونوامینهــا میشــود. مهارکنندههــای مونوآمینــو اکســیداز کــه در درمــان پارکینســون بــکار میرونــد ماننــد ســلژیلین بــرای MAO-B اختصاصــی هســتند کــه بــرای 80 درصــد فعالیــت MAO در گانگلیــون پایــه محســوب میشــود. هرچنــد در دوزهـای باالتـر MAO-A را نیـز مهـار می کننــد .

عوارض جانبی

ایــن داروهــا اصــوال بــه علــت خطــر تداخــل بــا ســایر داروهــا و غذاهــا ماننــد پنیــر پرعارضــه انــد. ســلژیلین در مغـز بـه آمفتامیـن تبدیـل میشـود کـه میتوانـد موجـب اختـال خـواب شــود. ســایر عــوارض آن شــامل ســرگیجه، خشــکی دهــان، دردهــای عضانــی، تهــوع و اســتفراغ اســت. درصـورت مصـرف همزمـان داروهـای وقفهدهنــده مونوآمینــو اکســیداز بــا غذاهـای حـاوی تیرامیـن ماننـد پنیـر، کالبــاس، سوســیس ، کنســرو ماهــی، لوبیــا، انگــور، مــوز، نوشــابههای حــاوی کــوال و کاکائــو، فشــار خــون بیمــار بهطــور خطرناکــی افزایــش مییابــد. زیــرا تیرامیــن باعــث آزاد شــدن ذخایــر میشــود.

موارد و مقدار مصرف

درمـان کمکـی بـرای لوودوپـا - کربـی دوپــا در کنتــرل نشــانههای همــراه بــا پارکینســون بزرگســاالن: مقــدار ‪01، mg/day‬ 5( میلیگــرم هنــگام صبحانــه و پنــج میلیگــرم هنــگام نهــار) مصــرف میشــود و بعــد از 2-3 روز درمــان، کاهـش تدریجـی لوودوپـا - کربـی دوپـا شــروع میشــود. تداخل دارویی: مصــرف همزمــان بــا داروهــای آدرنرژیـک ممکـن اسـت کاهـش فشـار را، بخصــوص در بیمارانــی کــه مقــدار زیــادی ســلژیلین مصــرف کردهانــد، افزایــش دهــد. تداخــل دارویــی کشــنده بــا مصــرف همزمــان بــا مپریدیــن گــزارش شــده اســت. مصــرف همزمــان بــا ســیتالوپرام، دالوکســتین، فلوکســتین، فلووکســامین، نفــازودون، پاروکســتین، ســرترالین و ونافاکســین میتوانــد منجــر بــه بــروز ســندرم ســروتونین (تحریکپذیــری، لــرزش و اختــال ســطح هوشــیاری) شــود. الزم اســت 2 هفتــه پــس از قطــع مهارکنندههــای ‪SSRI ،MAO‬ شـروع شـود و بایـد بیـن قطـع مصـرف فلوکســتین و شــروع ســلژیلین 5 هفتــه زمــان باشــد. مصــرف همزمــان بــا بوپروپیــون، بوســپیرون، ســیکلوبنزاپرین، دکســترومتورفان، مهارکنندههــای ،MAO پتیدیــن، متــادون، میرتازاپیــن، پروپوکســیفن، آمینهــای ســمپاتومیمتیک (شــامل آمفتامیــن، داروهــای ســرماخوردگی و فرآوردههــای کاهشدهنــده وزن حـاوی وازوکانسـتریکتورها)، ترامـادول و ضــد افســردگیهای ســه حلقــهای منجــر بــه بــروز کریــز هایپرتانســیون میشــوند و بایــد بیــن مصــرف آنهــا حداقــل 2 هفتــه زمــان باشــد. مصــرف ســلژیلین بــا کاربامازپیــن و اکسکاربازپیــن منجــر بــه افزایــش ســطح ســلژیلین میشــود.

مکانیسم اثر

اثــر ضــد پارکینســون: احتمــاال اثــر خـود را از طریـق مهـار انتخابـی اختصاصــی MAO (نــوع B کــه عمدتــا در مغــز یافــت شــده اســت) اعمــال میکنــد. بــا مصــرف بیشــتر از مقادیــر توصیــه شــده، بهعنــوان یــک مهارکننــده غیر ا ختصا صــی ،MAO ازجملــه MAO نــوع A موجــود در دســتگاه گــوارش عمــل میکنــد. ایــن دارو ممکــن اســت بهطــور مســتقیم فعالیــت دوپامینرژیــک را از طریــق کاهــش بازجــذب دوپامیــن بــه درون ســلولهای عصبــی نیــز افزایــش دهــد. ســلژیلین ازنظــر فارماکولوژیــک متابولیتهــای فعــال (آمفتامیــن و متآمفتامیــن) دارد کــه در اثــرات درمانــی آن نقــش دارنــد.

موارد منع مصرف و احتیاط:

مــوارد احتیــاط: در حساســیت مفــرط بــه دارو، در بیمارانــی کــه فئوکروموسـیتوما دارنـد و در کسـانی که بوپروپیــون، بوســپیرون، کاربامازپیــن، ســیکلوبنزاپرین، دکســترومتورفان، دالوکســتین، متــادون، پتیدیــن، میرتازاپیــن، مهارکنندههــای ،MAO اکسکاربازپیــن، پروپوکســیفن، مهارکنندههــای انتخابــی بازجــذب ســروتونین، داروهــای ســمپاتومیمتیک، ترامــادول، ضــد افســردگیهای ســه حلقــهای یــا ونافاکســین مصــرف میکننــد منــع مصــرف دارد.

اطالعات دیگر:

طبقه بنــد ی فارماکولوژیــک: مهارکننــده .MAO طبقهبندی درمانی: ضد پارکینسون. طبقهبندی مصرف در بارداری: رده C ماحظات اختصاصی در بعضـی از بیمـاران کـه دچـار افزایـش عــوارض جانبــی ناشــی از لوودوپــا (ازجملــه پــرش عضانــی) میشــوند، کاهـش مقـدار مصـرف لوودوپـا - کربـی دوپــا ضــروری اســت. در اکثــر ایــن بیمــاران کاهــش 10-30 درصــد مقــدار لوودوپــا ضــروری اســت. ســلژیلین میتوانــد منجــر بــه افزایــش خطــر تفکــرات خودکشــی در کــودکان و نوجوانــان گــردد. ایــن دارو تأییدیــه مصــرف در کــودکان را نــدارد.

نکات قابل توصیه به بیمار

بیشـتر از mg/day 10 مصـرف نکنیـد. شــو ا هد ی مبنــی بــر اثربخشــی مقادیــر بیشــتر دارو وجــود نــدارد و ممکــن اس ـت ع ـوارض جانب ـی را افزایــش دهــد. بــه دلیــل احتمــال بــروز ســرگیجه در ابتــدای درمــان بــه هنــگام حرکــت احتیــاط کنیــد، زیــرا خطــر افتــادن وجــود دارد. ازآنجاکـه دارو مهارکننـده MAO اســت، احتمــال تداخـل بـا غذاهـای حـاوی تیرامین وجــود دارد. هرگونــه عائــم و نشـانههای زیـادی فشـارخون ازجملـه سـردرد شـدید را بافاصلـه اطـاع دهید، هرچنـد ایـن تداخـل بـا مقادیـر توصیـه شــده اتفــاق نمیافتــد. بــا مقادیــر/gm ‪01، day‬ دارو فقــط MAO نــوع B را مهــار میکنــد؛ بنابرایــن، محدودیــت رژیــم غذایــی غیرضــروری بــه نظــر میرسـد. دارو را بیـش از مقـدار توصیـه شــده مصــرف نکنیــد. مص ـرف ای ـن دارو ب ـا ال ـکل خطرن ـاک اســت. حتــی اگــر دارو را بــه هنــگام غــروب و پیــش از مصــرف الــکل مصــرف کنیــد، امــکان تشــدید اثــرات وجــود دارد. از رانندگــی و انجــام فعالیتهــای خطرناکـی کـه نیازمنـد هوشـیاری کامـل اســت، تــا زمــان مشــخص شــدن اثــر دارو، پرهیــز کنیــد. مصــرف در شــیردهی: ترشــح دارو در شــیر مــادر مشــخص نیســت. مصــرف ایـن دارو در دوران شـیردهی بـا احتیـاط باش ـد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.