مشخصاتيك نسخهصحيح

novindaroo - - صنف - تهیه و تنظیم: دکتر مهنوش محمدی

نســخه: عبــارت اســت از یــک دســتور دارویـي کـه بهطـور کتبـي و یـا شـفاهي از طــرف پزشــک، دندانپزشــک و یــا سـایر افـرادي کـه مطابـق قانـون اجـازه تجویــز دارو را دارنــد، صــادر ميشــود. صفـت مشـخصهاي کـه نسـخه دارویـي بایـد دارا باشـد ایـن اسـت کـه دارویـي معیــن، در زمــان مشــخص جهــت فــرد بـه خصوصـي تجویـز شـود.

مشخصات یك نسخه دارویي

مشــخصات پزشــک: در نســخههاي دارویـي بایـد نـام و نـام خانوادگي پزشـک، شــماره نظــام پزشــکي، مرتبــه پزشــکي )عمومــي یــا متخصــص(، نشــاني مطــب و شــماره تلفــن تمــاس درج شــده باشــد. انــدازه یــک نســخه معمــولاً برابــر یــک صفحــه ‪A 5‬اســت. تاریــخ نســخه: نوشــتن تاریــخ نســخه هـم ازنظـر قانونـي و هـم ازنظـر درمانـي اهمیــت زیــادي دارد. ازآنجاکــه نســخه یـک مـدرک مسـتند اسـت، نوشـتن تاریخ ضـروري اسـت. تاریخ بایـد واضح بـوده و خطخوردگـی نداشـته باشـد و در صـورت خطخوردگــی تاریــخ صحیــح نســخه همـراه بـا مهـر و امضاي پزشـک در پشـت نســخه درج شــود. معمــولاً ســازمانها و مؤسسـات بیمـه درمانـي )تأمیـن اجتماعي، خدمـات درمانـي، نیروهـاي مسـلح( مهلت زمـان معینـي را بـراي پیچیـدن نسـخههاي خــود مقــرر ميکننــد. بهطوریکــه پــس از ایــن مهلــت، داروخانههــاي طـرف قـرارداد مجـاز بـه پیچیـدن نسـخه بهعنــوان نســخه بیمــهاي نخواهنــد بــود. بهطـور مثـال در حـال حاضـر اعتبـار نسـخ بیشـتر بیمههـاي درمانـي کشـور حداکثـر تــا 72 ســاعت اســت. نـام و نـام خانوادگـي، سـن و نشـاني بیمار: بـراي جلوگیـري از اشـتباه در تحویـل دارو بـه بیمـار ذکـر نـام و نـام خانوادگـي بیمـار به شـکل خوانـا ضـروري اسـت. در برخي از کشــورها درج ســن بیمــار در نســخه بـراي کـودکان زیـر 12 سـال و سـالمندان الزامــي اســت. در مــواردي کــه بایــد دوز دارو برحسـب کیلوگـرم وزن بیمـار تعییـن شـود و محاسـبه دوز بـه داروسـاز واگـذار شـده اسـت، وزن بیمـار نیـز باید در نسـخه قیـد شـود. عنـوان نسـخه یـا سرنسـخه: سـر نسـخه یــا شــروع بهعنــوان یــک ســمبل بــا علامــت R یــا RX مشــخص میشــود و بــه نظــر ميرســد مخفــف شــده کلمــه لاتیـن Recipe بـه معنـي بـه ایـن شـکل اجـرا کـن، اسـت. برخـي از مورخیـن ایـن ســمبل را از ســتاره ژوپیتــر ميداننــد کــه توســط قدمــا بهعنــوان کمککننــده بــه بهبــودي بیمــاران بــه کار ميرفتــه و بــا گذشـت زمـان تحریـف شـده و بهصورت علامــت کنونــي RX مــورد اســتفاده قــرار ميگیــرد. ایــن علامــت در ســمت چــپ و بـالاي نسـخ نوشـته ميشـود. در کشـور مـا ذکـر هوالشـافي در کنـار ایـن علامـت متــداول شــده اســت. متــن نســخه: بخــش اصلــي نســخه و حــاوي اســامي و مقادیــر مــواد دارویــي تجویــز شــده اســت. در مــورد هــر قلــم داروي تجویــزي 6 عامــل بایــد مشــخص شــود. 1- نــام دارو 2- شــکل دارو 3- تعــداد دارو 4- واحــد دارو 5- نحــوه مصــرف 6- فواصــل تجویــز دارو. نـام دارو: نـام دارو ممکـن اسـت بهصورت ژنریـک یـا تجارتي نوشـته شـود. نـام دارو بایـد بـه زبـان انگلیسـي باشـد. در کشـور ایــران اســامي داروهــا بیشــتر بهصــورت ژنریــک نوشــته ميشــود. نــام ژنریــک نامـي اسـت کـه در سراسـر دنیـا بـه آن نام شـناخته ميشـود )ماننـد Propronolol). نـام تجارتـي نامـي اسـت کـه هـر کارخانه ســازنده بــراي هــر داروي خــود انتخــاب ميکنــد. )ماننــد Inderal) تفــاوت بهکارگیــری ایــن نامهــا آن اســت کــه در صــورت بهکارگیــری نــام ژنریــک نظیــر پروپرانولــول، داروســاز مجــاز اســت کــه هـر فـراورده ژنریـک موجـود در بـازار را بـه بیمـار ارائـه کنـد. امـا اگـر نـام تجارتي ماننــد اینــدرال و یــا پروپرانولــول تولیــد دارو نوشـته شـده باشـد، داروسـاز موظـف اســت کــه فقــط همــان محصــول را بــه بیمـار عرضـه نمایـد. شـکل دارو: انتخـاب راه مصـرف دارو یکي از مهمتریـن وظایـف پزشـک اسـت. زیـرا هر کـدام از راههـای مصرف داروهـا، داراي مزایـا و معایبـي اسـت. بعـد از نوشـتن نـام دارو در همـان سـطر بلافاصلـه شـکل دارو و در بعضـي مـوارد قبـل از نام دارو نوشـته ميشــود. توصیــه ميشــود کــه از اســامي مخفف )مانند ‪Syp. Supp. Spy‬ ) اسـتفاده نشــود، چــون ممکــن اســت بــه علــت ناخوانـا بـودن بـا هـم اشـتباه شـوند. بـراي تسـهیل نسـخه خوانـي و کاهـش خطاهاي دارویـي، توصیـه ميشـود بیـن نـام دارو و شـکل دارو فاصلـه گذاشـته شـود. قـدرت دارو: بـا توجـه بـه اینکـه بسـیاري از اشـکال دارویـي بـا قدرتهـاي )مقـدار مـاده مؤثـره دارویـي( متفـاوت در داروخانه وجــود دارنــد، پزشــک بایــد بهطــور واضـح، قـدرت شـکل دارویـي موردنظـر را وارد نمایـد. چـون در غیـر ایـن صـورت داروســاز موظــف اســت کــه شــکل دارویــي بــا کمتریــن قــدرت موجــود در بــازار را بــه بیمــار ارائــه کنــد. همچنیــن ســازمانهاي بیمهگــر پایینتریــن قیمــت را ميپذیرنــد. قــدرت دارو بعــد از شــکل دارو و بافاصلــه و برحســب واحــد mg و gr نوشــته ميشــود. مثــال: ‪mg 250 cap Amoxicillin‬ فرآوردههـاي بیولوژیـک برحسـب Unit() نوشــته ميشــوند. تعـداد دارو: بایـد از اعـداد متعارف اسـتفاده شـود و از بهکارگیـری اعـداد رومـي نظیـر ‪X.XI. XII(‬ ) خــودداري شــود. در مــورد اشــکال دارویــي قابلشــمارش نظیــر قــرص و کپســول و آمپــول، غالبــاً بایــد تعــدادي از یــک دارو در نســخه نوشــته شــود کــه بــراي تکمیــل دوره درمانــي موردنظــر پزشــک کافــي باشــد. دســتور دارو: دســتور دارو بایــد کامــل و خوانـا نوشـته شـود، در کشـور مـا دسـتور دارو عمدتــاً بــه فارســي نوشــته ميشــود. دســتور دارو بایــد راه مصــرف، میــزان مصــرف، دفعــات مصــرف، دوره مصــرف و شـرایط مصـرف را مشـخص نمایـد. در یــک نســخه کامــل، صرفنظــر از شــکل دارویـي راه مصـرف دارو نیز باید ذکرشـده باشــد. در برخــي از مــوارد ممکــن اســت یکشــکل دارویــي بــراي مصــرف از راه غیرمتعــارف تجویــز شــده باشــد. بهطــور مثــال ميتــوان از تجویــز آمپــول جنتــا مایسـین تزریقـي بـراي بخـور اشـاره نمود. بــراي تعییــن میــزان مصــرف دارو در هــر بـار، بایـد از مقیاسهاي اسـتاندارد اسـتفاده نمــود و از بهکارگیــری مقیاسهــاي مبهــم و تعریــف نشــدهاي نظیــر «پیمانــه» خــودداري شــود. بــر اســاس اســتانداردهاي بینالمللــي هــر قاشــق چایخــوری 3 سیســی، هــر قاشــق مرباخــوري 5 سیســی و هــر قاشــق غذاخــوري 15 سیســی گنجایــش دارد. البتـه بایـد توجـه داشـت کـه قاشـقهاي مرباخـوري خانگـي غالبـاً بیـش از 3 تـا 3/5 سیسـی گنجایـش ندارنـد. دفعـات مصـرف دارو بایـد طـوري درج شـود کـه باعـث برداشـت نادرسـت بیمـار نشـود. در مــواردي کــه اثربخشــي یــا ایمنــي دارو منــوط بــه مصــرف آن در شــرایط خاصـي اسـت، بایـد ایـن شـرایط نیـز در دسـتورات مصـرف قیـد شـود. بهعنـوان مثــال در مــورد محلولهــاي تزریقــي عضلانـي روغنـي بهتـر اسـت در دسـتور مصــرف دارو بــه لــزوم تزریــق عمیــق عضلانــي آنهــا اشــاره نمــود. مهـر و امضـاء پزشـک: هـر نسـخه دارویي بــا امضــاي پزشــک رســمیت ميیابــد و ارزش حقوقــي و قانونــي پیــدا ميکنــد. داروســازان ازلحــاظ قانونــي مجــاز بــه پیچیـدن نسـخههاي فاقـد امضـا نیسـتند. بهعــلاوه نســخههاي دارویــي بایــد مســتقیماً و بهصــورت دســتي توســط پزشــک امضــا شــوند و بهکارگیــری مهــر و امضــا بهجــای امضــاي دســتي فاقــد وجاهــت و ارزش قانونــي اســت.

برخی توصیهها در نسخهنویسي

اســامي داروهــا بــه انگلیســي و بهطــور کامـل نوشـته شـود. نســخه بهطــور خوانــا و خوشخــط نوشــته شــود، بــه صورتــي کــه یــک فــرد باســواد بتوانــد نســخه را بخوانــد. از بــه کار بــردن حــروف اختصــاري مثــلاً Bid و اصطــلاح طبــق دســتور خــودداري شــود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.