اصول پنجگانه درمان آسم

novindaroo - - گزارش - مرتضی فالحپور فوق تخصص آلرژی بالینی و عضو هیئتعلمیدانشگاهعلومپزشکیایران

آســم را میتــوان از جنبههــای متفاوتــی تعریــف کـرد. یکـی از آنهـا کـه نشـاندهنده پاتولـوژی این بیمـاری اسـت، بهصـورت التهـاب مزمـن راههـای هوایـی درون قفسـه سـینه تعریـف میشـود. ایـن بیمـاری عمدتـا راههـای هوایـی متوسـط و کوچک را درگیــر میکنــد و التهــاب مزمــن آن میتوانــد باعـث تحریکپذیـری بیشازحـد راههـای هوایـی شـود. بـه ایـن معنـی که ریـه تحریک شـده آسـتانه تحریکپذی ـری پایین ـی در واکن ـش ب ـه محرکه ـا دارد. بنابرایــن واکنــش آن بــا ســطح کمتــری از محرکهــاوبــاشــدت بیشـتریانجام میشــود. بــه تعبیــر د یگــر ی یـک کـودک لـوس اسـت کـه شـروع بـه لجبـازی میکن ـد. ریهه ـای ای ـن ف ـرد در مواج ـه ب ـا ه ـوای س ـرد، ه ـوای آل ـوده، دود ،عفونته ـای ویروس ـی و ســایر محرکهــا قــرار میگیــرد، شــروع بــه پاســخ بیشازحــد بــه شــکل تنگــی راههــای هوایــی میکنــد و باع ـث س ـرفه، تنگــی نفــس و خسخــس میشــود. درواقــع همــه مــا ممکــن اسـت در اثـر دویـدن شـدید دچـار تنگـی نفـس شــویم امــا بیمــاران مبتــال بــه آســم، بــا مقــدار کمتــری از دویــدن و فعالیــت، تنگــی نفــس بیشازحــد دارنــد. اصلیتریـن عالمـت آسـم سـرفه اسـت. ازآنجاکـه آسـم یـک بیمـاری مزمن اسـت، این سـرفهها سـیر مزمـن دارنـد. البتـه در ابتـدا عالئم دائمی نیسـتند و ممک ـن اس ـت فق ـط در زم ـان س ـرماخوردگی ی ـا فعالیـت شـدید بـروز کننـد. ایـن بیمـاران درگـذر زم ـان عالمته ـای خ ـود را ب ـا تفاس ـیر متفاوت ـی بیـان میکننـد. مثـ ًال کـودکان عمومـ ًا در سـن کـم از درد قفس ـه س ـینه مینالن ـد. هرچ ـه س ـن باالت ـر مــیرود، عبارتهایــی کــه بــرای تنگــی نفــس مورداس ـتفاده ق ـرار میدهن ـد، ف ـرق میکن ـد. کم ـا اینکــه ممکــن اســت یــک بزرگســال بگویــد احسـاس فشـار و سـنگینی شـدید در قفسـه سـینه میکنــم . درمـان آسـم حاوی چند نکتـه پراهمیت اسـت. اول اینکه باید به یاد داشـته باشـیم که آسـم یک بیماری مزمـن اسـت. بنابرایـن چیـزی بـه نام آسـم یک هفتــه ا ی ، دوهفتـهای یـا چندهفتـهای نداریـم. آسـم ممکـن اســت کــه زود خــوب و کنتــرل شــود امــا در کوتاهمـدت از بیـن نمـیرود. نکتـه بعـدی اینکـه آســم یــک بیمــاری التهابــی بــوده و عفونــی بــه ش ـمار نم ـیرود. اینی ـک نکت ـه مه ـم اس ـت ک ـه ممکــن اســت برخــی از همــکاران از آن غفلــت کننــد. لــذا داروهایــی مثــل آنتیبیوتیــک را بهعن ـوان داروی اصل ـی تجوی ـز کنن ـد، درحالیک ـه آنتیبیوتیــک نقشــی در کنتــرل طوالنیمــدت آس ـم ن ـدارد. آســم بــه علــت التهــاب بــه وجــود میآیــد امــا ســؤال ایــن اســت کــه چــه چیــزی ســبب بــه وج ـود آم ـدن ای ـن الته ـاب میش ـود؟ اینجاس ـت کــه نقــش آلــرژی پررنــگ میشــود. بــه ایــن شــکل کــه مهمتریــن عامــل ایجــاد التهــاب در ری ـه ک ـودکان آل ـرژی اس ـت. بهطوریک ـه ح ـدود 80 درص ـد الته ـاب آس ـم ک ـودکان در اث ـر آل ـرژی ایجـاد میشـود. در بالغیـن و سـن بـاالی 18 سـال ایـن عـدد حـدود 50 درصـد هسـت. لـذا در هر دو گـروه، مهمتریـن ریسـک فاکتـور در ایجـاد آسـم آل ـرژی اس ـت. سیسـتم ایمنـی بدن چنـد خاصیـت اصلـی دارد که یکـی از آنهـا ایـن اسـت کـه تمـام عناصـر بیگانـه را خیلـی سـریع شناسـایی میکنـد. در ایـن فراینـد، اگـر مـاده غریبـه را بـرای بـدن خطرناک تشـخیص ده ـد، علی ـه آن واکن ـش نش ـان میده ـد. بهعن ـوان مثـال ممکـن اسـت هـر روز افـراد شـیر بخورنـد. جنــس پروتئیــن شــیر گاو، خــاص و بــا جنــس پروتئیــن بــدن متفــاوت اســت. بهمحــض اینکــه شـیر را میخوریـم، بـدن ایـن پروتئیـن خارجـی را تشــخیص داده و البتــه بیضــرر بــودن آن را هـم اعـالم میکنـد، لـذا واکنشـی علیـه آن نـدارد. بدن بیمـار مبتـال بـه آلـرژی مـاده خارجـی را تشـخیص میدهـد امـا توانایـی تش ـخیص بیخط ـری آن را نــدارد و لــذا علیــه آن واکنــش نشــان میدهــد. شــایعترین آلــرژی مؤثــر در آســم، آلرژیهــای استنشــاقی هســتند و برخــالف تصــور عمــوم، آلرژیهــای غذایــی نقـش چندانـی در آسـم ندارنـد. امـا در پروسـه درمـان آسـم چنـد مسـئله وجـود دارد. ازآنجاکـه آسـم یـک بیمـاری التهابـی اسـت، درمــان اصلــی آنهــم بایــد داروی ضدالتهــاب باشـد. همچنیـن آسـم یـک بیمـاری مزمـن اسـت و بایـد درمـان طوالنیمـدت داشـته باشـد. وقتـی یــک دارو را طوالنیمــدت بــه بیمــار میدهیــم، بایــد دقــت کنیــم کــه بــدون عارضــه باشــد. کــم عارضــه تریــن شــکل دارو کــه میتــوان بهص ـورت طوالنیم ـدت ب ـه بیم ـار داد، اس ـپریها هسـتند. آنهـا چـون مسـتقیما روی ارگان ریـه اثـر میگذارنــد، بــا دوز خیلــی کــم هــم میتواننــد بیمــار را درمــان کننــد. اســپریهای بــازار انــواع مختلــف داشــته و مربــوط بــه شــرکتهای مختلـف هسـتند. امـا جـزء اصلـی آنهـا ترکیبـات ضدالتهابـی از خانواده کورتیکواسـتروییدها هسـتند. خیلـی اوقـات مجبـور میشـوند بـه ایـن ترکیـب اصلـی مـاده دیگـری کـه از خانـواده برونکودیالتور طوالنــی اثــر میباشــد، هــم اضافــه کننــد کــه کارهـای دیگـری را انجـام دهـد، امـا بـه هـر حـال بخ ـش اصل ـی هم ـان ج ـز ضدالته ـاب اس ـت. درمــان دارویــی یــک مرحلــه از کار اســت. قــدم بع ـدی ای ـن اس ـت ک ـه اگ ـر میت ـوان، بای ـد م ـاده آلـرژن را شناسـایی و حـذف کـرد. چراکـه عامـل اصلـی التهـاب همـان اسـت. مرحلـه بعـدی نیـز ایـن اسـت کـه مـواد محـرک را از بیـن ببریـم. آسـم معمـوال بـا چنـد بیمـاری دیگـر همراهـی دارد کــه یکــی از آنهــا ســینوزیت، دیگــری التهــاب آلرژیــک بینــی و بعــدی ریفالکــس معــده اســت. اگــر آســم درمــان شــود امــا ســینوزیت را تشــخیص ندهیــم، بیمــار بهبــود نمییاب ـد. ل ـذا درم ـان مناس ـب، روش اس ـتفاده صحیــح، اســتفاده بهانــدازه و بهموقــع، کنتــرل محیــط و درمــان بیماریهــای همــراه آســم را میتــوان اصــول پنجگانــه درمــان آســم بهحســاب آورد. داروهــای فعلــی موجــود در بــازار بســیار متنــوع هسـتند امـا عمدتـا محصـول شـرکتهای مختلف ایرانــی، هنــدی و اروپایــی هســتند کــه بــه نظــر میرسـد کیفیـت محصـوالت اروپایـی باالتـر امـا بـه طبـع، قیمـت باالتـری هـم دارنـد و لذا بـه دلیل طوالنـی بـودن فراینـد درمـان آسـم، هزینـه زیـادی را تحمیـل میکننـد. در ایـن میـان داروهـای ایرانی و هنـدی کیفیـت مشـابه دارنـد. ایـن نکتـه را نبایـد فرامـوش کـرد کـه در کنتـرل آسـم بایـد اقتصـاد و شـدت بیمـاری را در نظـر گرفـت. درنهایـت گاهی مـا بـرای درمـان آسـم، داروهـای داخلـی تجویـز میکنیـم و خیلـی اوقـات نیـز داروی برنـد.

میتــوان گفــت ریــه فــرد مبتــال بــه آســم، ماننــد

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.