زن در نگاه هاشمي

Salnameh Shargh - - يادبود - شهربانو امانی نماينده ادوار پنجم و ششم مجلس شورای اسالمی

نگاه مرحوم آيتاهلل هاشمیرفســنجانی به زنان براســاس آموختهها و باورهای مکتب دينیاش بود که همواره سعی در بهروزکردن و ارتقای آنها داشــت. اين باورها و آموختهها هميشه در سبک مديريتی و ســخنوری او ديده میشد. من بر اين باورم که آيتاهلل هاشمیرفســنجانی از همان ايامی که کار تدوين کتاب «اميرکبير، قهرمان مبارزه با اســتبداد» را آغاز کرد، بر اين اعتقاد بود که همه موانع در مســير رشــد و اعتالی ايران اسالمی را از ميان بردارد يا حداقل مانع از رشد آنها شود؛ بنابراين میتوان تالش او را برای تغيير نگاه سنتی جامعه به زنان و توانايیهای آنان در اين راستا ارزيابی کرد. نــگاه ويژه مرحــوم آيــتاهلل هاشمیرفســنجانی به زن و جايگاه زن در خانواده و جامعه از همان بدو تشکيل زندگی مشترکش با خانم عفت مرعشــی هويداست. همراهیها، همدلیها و همفکریهای او با همسرش همه نشانگر اين واقعيت است که او عميقا زن را به عنوان مکمل مرد قبول و به توانايی زنان باور داشته است. در همين راستا هم هست که خانم عفت مرعشی پابهپای او در مبارزات عليه رژيم شاه نقشآفرينی داشته است. آنچنان که حتی در اکثر سفرهای خارجی آيتاهلل هاشمیرفسنجانی که قبل از انقالب و برای هموارکردن مسير مبارزاتی انقالب صورت میگرفت، عفت مرعشی يار و همراه آيتاهلل بود. متقابال خاطرات آيتاهلل هاشمی سرشــار است از يادآوری نقشآفرينیهای همسرش و کمتر زمانی را میتوان يافت که جای نقشآفرينی عفت مرعشی در تصميمگيریهای ايشان خالی باشــد. او در خاطراتش همواره از قهر و آشتیهايش، همفکریهايش و مشــورتگرفتنهايش از عفت مرعشــی گفته اســت. همســری که همراهی و همدلی او با يکی از مبارزان اصلی عليه رژيم گذشته و يکی از چهرههای بیبديل جمهوری اسالمی، خانه آيتاهلل هاشمی را به مأمن مبارزان، خانواده زندانيان سياســی و حتی آسيبديدگان از ترورهای ســالهای اول انقالب بدل کرد و اين مأمن همواره به قلب آسيبديدگان آرامش میبخشيد. به همين دليل هم هست که من معتقدم آيتاهلل هاشــمی و عفت مرعشی همکفو و هموزن هــم بودند، اين هموزنی عفت مرعشــی بود که سبب شد جايگاه هاشمیرفسنجانی؛ چه در تاريخ مبارزات سياســیاش و چه پس از آن، يعنی در زمان مسئوليتهای متعددش به جايگاهی ويژه و صاحب نفوذ تبديل شود. مرحوم آيتاهلل هاشمیرفسنجانی در بيشتر سخنرانیهايش و حتی در خطبههای نمازجمعهاش برای تغيير نگاه جامعه ســنتی کشــور بــه زن و توانايیهای زنان تــالش میکرد و مدبرانه و بهگونهای سخن میگفت تا هم به زنان اطمينان دهد جايگاهشان در عرصه مديريتی جامعه احيا خواهد شد و هم قشــر ســنتی جامعه عليه او اعالم موضع نکنند و به سدی عليه تدابير او بدل نشوند. آيــتاهلل هاشمیرفســنجانی وقتی به رياســتجمهوری رســيد، همگام با برنامههايش برای بازسازی کشور پس از ســالهای جنگ، برای نخســتينبار پس از انقالب دفتری را در نهاد رياســتجمهوری به همســرش عفت مرعشی به عنوان «دفتر همسر رئيسجمهور» اختصاص داد تا اين دفتر با فعاليتهای ويژه و گســتردهاش در حوزههای فرهنگیاجتماعــی و بهويژه حوزه زنان و خانواده برای ورود زنان به عرصه مديريتی کشور برنامهريزی و تالش کند. من بــر اين باور هســتم که آيــتاهلل هاشمیرفســنجانی هموارســازی مســير مديريتی زنان در کشــور را از خانواده خودش شروع کرد و به همسرش عفت مرعشی جايگاهی داد که يک جمله او میتوانســت تأثيرگذار و خبرساز باشد. از ســوی ديگر هم، ورود و پيشــیگرفتن دختــران آيتاهلل هاشمیرفســنجانی در مسائل سياسی و اجتماعی کشور در مقايسه با پسرانش نيز نکته ديگری است که از نگاه مثبت او به توانايیهای زنان خبر میدهد. او هيــچگاه مانع يــا محدوديتی برای نقشآفرينی همســر و دو دخترش در عرصه سياســی- اجتماعی قائل نشد. در همين راســتا هم بود که دختر کوچک او- فائزه هاشمی- با قرارگرفتن در رأس جايگاه مديريتی ورزش بانوان توانســت ورزش زنــان را از رکــود و رخوتی که به دليل بیتوجهی در سالهای نخســتين انقالب و پس از جنگ به آن دچار شده بود، خارج کند و حوزه ورزش زنان برای ســالهای متمادی در عرصههای بينالمللی بدرخشد. موفقيت فائزه هاشمی و اعتماد آيتاهلل هاشمی به توانمندیهای مديريتی دخترش آنچنــان بود که فائزه را در انتخابات پنجمين دوره مجلس شورای اسالمی با رأی درخورتوجهی راهی پارلمان کرد. نکته ديگری که میخواهم به آن اشــاره کنم اين اســت که آيتاهلل هاشمیرفسنجانی در مقوله سبک حجاب و پوشش زنان پس از پايان جنگ نيز گامهايی اساســی برداشــت. او همواره با توسل به نظر امام (ره) درباره بحث اجتهاد زمان و مکان درباره سبک حجاب و رنگ حجاب زنان سخنرانیهای ماندگاری کرد که تأثيرگذار هم واقع شد. صاحبدفترشــدن همســران رئيسجمهــور از زمــان رياستجمهوری آيتاهلل هاشمیرفسنجانی تنها گام او در جهت ارتقای جايگاه مديريتی زنان نبود. ســمت و ســوی دولتهای سازندگی هم همواره به سمت تحققبخشيدن بــه مطالبات زنان کشــور بــود که به دليــل تحميل جنگ هشتساله عراق عليه ايران ناکام مانده و فضايی برای توجه بــه آنها باقی نمانده بود. او در دولت اول و دوم ســازندگی بهشــدت پيگير احقاق مطالبات زنان بــود و حتی در تکاپو بود که يکــی از معاونتهای رياســتجمهوری را به زنان اختصاص دهــد اما آنطور که وزيران کابينــه او میگويند، بــه دليل مخالفت اعضای هيئت دولت بــا حضور زنان در نشستهای کابينه- به دليل ايجاد محدوديت در مزاحها و جدلهای آقايان دولتمرد- هاشمیرفسنجانی از اين تصميم منصرف میشوند و به زنان جايگاه مشورتی میدهند. پس از اين ابراز مخالفت به دستور هاشمیرفسنجانی در وزارت کشور وقت، کميسيون بانوان استانها و شهرستانها داير شد و فضايی را به وجــود آورد که دامنه فعاليتهای مديريتی زنان را گسترش داد. در پی ايجاد فضا برای حضور مديريتی زنان در دولت سازندگی، جمعيت زنان نماينده در اين دوران در مجلس پنجم با حضــور 9 زن به دو برابر مجلس قبلی ارتقا يافتمجلس پنجم تا قبل از دوره اخير مجلس شــورای اسالمی رکورددار جمعيت زنــان نماينده بود- و بــه اين ترتيب در انتخابات مجلس پنجم شــورای اســالمی بــود که به جز تهران اســتانهای اصفهان، کرمانشاه، مشــهد و تبريز هم صاحــب نماينده زن شــدند.من بــر اين باورم کــه آيتاهلل هاشمیرفسنجانی؛ چه در زمان رياستجمهوریشان و چه پــس از آن، همواره در تکاپوی ارتقای جايگاه مديريتی زنان بودند و در اين مسير ريلگذاریهای درستی انجام دادند. نمونه ديگــر فعاليتهای او برای ارتقــای جايگاه زنان در جامعه از طريق تأســيس دانشــگاه آزاد اســالمی صورت گرفــت؛ به اين صــورت که در اين دانشــگاه ديگــر خبر از سهميههای جنسيتی به نفع مردان نبود و زنان میتوانستند بر اســاس توانايیهای علمــی و عالقهمندیهايشــان در رشــتههايی که در آزمون سراســری امکان جذب نداشتند، مشــغول به تحصيل شوند و از لحاظ علمی فرصت برابری برای علمانــدوزی زنان و مردان فراهم شــد. نکته ديگری که دوســت دارم در پايان به آن اشــاره کنــم، ديد همراه با احترام آيتاهلل هاشمیرفســنجانی به زنان بود. او همواره در ديدارهای فردی و جمعی که با زنان داشــت، برای آنها احترام ويژهای قائل بود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.