هاشميرفسنجانی و دفاع مقدس

Salnameh Shargh - - يادبود - سردار حسين عاليي فرمانده نيروی دريايی سپاه در دفاع مقدس

گرچــه از زمــان شــروع جنگ عــراق با ايــران، آيتاهلل هاشميرفســنجاني بــه عنوان رئيس مجلس شــوراي اسالمي و همچنين نماينده امام خميني در شوراي عالي دفــاع، همواره در تصميمســازيها و تصميمگيريهاي جنــگ برای دفاع از تماميت ارضي کشــور نقش مهمي ايفا کرده اســت، اما آنچه ايشان را در تاريخ معاصر ايران مانــدگار کــرده، تالشها و اقداماتي اســت که وي براي خاتمهدادن به جنگ تحميلي انجام داد. زماني که اولين جلســه شــورايعالي دفاع 22 روز پس از آغاز جنگ تشکيل شــد، هاشميرفسنجاني به عنوان رئيس مجلس يکي از اعضاي فعال آن بود. پس از دوران رياســتجمهوري بنيصدر، ايشــان به عنوان سخنگوي شــورايعالي دفاع بــا مصاحبههاي خود و نيــز با ايراد سخنان تحليلي در خطبههاي نماز جمعه، به طور مرتب مردم را در جريان وقايع و رويدادهاي جنگ قرار ميداد و برای اميدواري و افزايش روحيه جامعه ميکوشيد. شــناخت اوليه آقــاي هاشميرفســنجاني از نيروهاي مسلح، به زمان سربازي ايشــان در پادگان باغشاه تهران برميگــردد که پس از حوادث و قيــام خونين 15 خرداد 1342 ايشــان را در حوزه علميه قم دستگير و به سربازي اعزام کردند. تجربه چگونگي مقابله ارتش شاهنشاهي در جريان نهضت اسالمي در سال 1357 با مردم معترض به نظام سلطاني در خيابانها که نهايتا منجر به پيروزي انقالب اسالمي شد، نيز بر شــناخت ايشان از ظرفيتها و محدوديتهاي نظامي افزود. پــس از پيروزي انقالب اســالمي، ايشان از جمله کساني بود که در تأسيس سپاه پاسداران انقالب اســالمي نقش داشت و با سران ارتش ارتباط نزديكتري پيدا کرد. بــا حمله نظامي عراق به ايران و حضور بيشــتر ايشــان در جبهههــا در مقاطع مختلف جنگ، بر آشــنايي آقاي هاشــمي با تاکتيكهاي عملياتي و چگونگي بهکارگيري جنگافزارها در ميدان نبرد افزوده شــد و آرامآرام ايشان با تمامي ابعاد مســائل نظامي و عملياتي آشــنا شد، به گونهاي که در جلســات بــا فرماندهــان در قرارگاههاي عملياتــي به بحث و تبادل نظــر درباره مناطق عملياتي ميپرداخــت. شــايد بتوان ايشــان را به عنــوان يکي از برجستهترين ســران کشور در فهم و درك مسائل نظامي در دوران دفــاع مقــدس تلقــي کــرد که هم بــا انواع جنگافزارها آشــنا شــده بود و هم از تاکتيك بهکارگيري آنها سر درميآورد. در روزهاي اول پس از پيروزي انقالب اســالمي، ايشــان به همراه شــهيد آيتاهلل دکتر بهشــتي از جمله افرادي در شــوراي انقالب بودنــد که با پيشــنهاد دکتر ابراهيم يزدي، وزيــر امور خارجه دولت موقــت، براي پسدادن هواپيماهــاي پيشــرفته F14 به آمريــکا مخالفت کردند و باعــث شــدند اين هواپيماهــا و ســاير جنگافزارها و تسليحات نظامي در کشــور باقي بمانند و نقش مهمي را در دوران جنــگ در دفــاع از آســمان ايــران بهويــژه جزيــره خارك ايفا کننــد. البته بايد به ياد داشــت که در آخرين روزهــاي حکومت پهلــوي و در دوران چندروزه نخســتوزيري شــاپور بختيار، آمريکاييها توانســتند با حضور ژنرال هايزر در ايران تعدادي از قراردادهاي خريد تسليحات و جنگافزارهاي نظامي از جمله هواپيماهاي F16 را لغو کنند و باعث تضعيف بنيه نظامي ايران شوند. هاشميرفســنجاني در ايــام دفــاع مقدس مقبــول اکثر فرماندهان ارتش و سپاه بود و سران ارتش و سپاه، بسياري از مشــکالت خود را از طريق ايشان حل ميکردند. شايد به همين دليل بود که امام خميني ايشان را که رئيس مجلس شوراي اسالمي بود، براي هماهنگي بيشتر بين ارتش و سپاه انتخاب کرد و از ســال ،1362 ايشان حضور مستقيمتري در جبههها پيدا کرد و ســرانجام در روزهاي پاياني جنگ، امام وي را براي جانشيني فرماندهي کل قوا برگزيد. در ســالهاي آخر جنگ، آقاي هاشميرفسنجاني به اين نتيجه رســيده بود که «حضور نظامــي آمريکا در خليج فارس»، «بهکارگيري جنگافزارهاي شــيميايي به وسيله ارتش عراق»، «حمله گسترده عراق به مناطق مسکوني»، «جنگ نفتکشها» و «سکوت جامعه جهاني» در برابر جنايات صــدام، بيانگر آن اســت کــه قدرتهاي بزرگ «نميخواهند» و «نميگذارند» جمهوري اســالمي ايران «برنده جنــگ» و پيــروز نهايي صحنه عمليات باشــد. بنابراين ايشان به دنبال راهحلي براي پاياندادن به جنگ با حفظ حقوق ايران بود. راهحل ايشان تصرف منطقهاي مهم و اســتراتژيك از دشــمن و ســپس مذاکــره براي وادارکردن دولت عراق به پذيرش خواستههاي ايران بود. از ديد ايشان، اســتفاده از تالشهاي ديپلماتيك و توجه به ظرفيت شوراي امنيت سازمان ملل نيز ميتوانست در اين راســتا به کمك آيد. عملياتهاي والفجر 8 و کربالي 4 و 5 به عنوان عملياتهاي سرنوشتساز بر همين مبنا انجام شــد و رزمندگان اســالم با اجراي اين عملياتها توانســتند تمامي اروندرود را به تصــرف خود درآورند و صورتمسئله بهانه صدام براي جنگ را پاك کنند. تدوين قطعنامه 598 که پس از پيروزيهاي بزرگ ايران در قطع ارتباط عراق بــا درياي آزاد و خليج فارس انجام شــد و براي اولين بار آتشبس و عقبنشــيني نيروهاي طرفين مخاصمه به مرزها را در بند اول خود جاي داده و حرف از تعيين آغازگر جنگ زده بود، ميتوانســت در شرايطي

مورد توجه ايران قرار گيرد که آقاي هاشميرفســنجاني اين فرصت را از دست نداد. در چهــار ماه آخر جنگ با حمايــت قدرتهاي جهاني و کشــورهاي عربي حاشــيه خليج فارس از صدام حسين، اوضــاع به نفــع ارتش عــراق در جبههها تغييــر يافت. درحالیکه پس از حمله عراق به فاو و شلمچه، منافقان به مهران حمله کرده بودند و احتمال حمله ارتش عراق به جزاير مجنون وجود داشــت، آقای هاشمیرفسنجانی در روز سهشــنبه 1367/3/31 به کرمانشاه سفر کرد و در محل قرارگاه رمضان مستقر شد. ايشان در همان شب پس از دريافت گزارش وضعيت جبههها، به فرمانده کل سپاه گفتند: «قبل از اين سفر به اتفاق رئيسجمهور و احمدآقا در روز جمعــه 1367/3/27 خدمــت امــام رفتيم. وضع جبههها، نيروها، امکانات کشــور و اوضاع دشمن را برای امام تشريح کرديم و دو راه «بسيج نيروها و امکانات برای جنگ» يا «پذيرش ختم جنگ» را برای امام مطرح کرديم». ديــدگاه آقاي هاشميرفســنجاني اين بود کــه جنگ را با پذيرش قطعنامه 598 تمام کنيم. ســرانجام امام خميني با پذيرش آتشبس و قبــول قطعنامه 598 در 27 تيرماه 1367 به جنگ هشتســاله پايان دادند و نهايتا در دوران رياســتجمهوري آقاي هاشميرفسنجاني، صدام حسين تسليم خواســتههاي ايران شــد و دوباره معاهده 1975 الجزاير را پذيرفت و جنگ به صورت واقعي خاتمه يافت. در مجموع زندگي پر از حادثه آيتاهلل هاشميرفسنجاني با غروب ناگهاني ايشــان در سالگرد قيام مردم قم در 19 دي ماه توانست يك درس بهيادماندني براي عالقهمندان به صلح و ســازندگي باشد. در بازگشــت از مراسم ختم آيــتاهلل هاشميرفســنجاني که بــا خودروي ســردار مصطفي ايزدي از حسينيه امام خميني بيرون ميآمديم، در کوچه همجوار بيت رهبري آقاي دکتر عباس شيباني از مبــارزان عليه طاغوت و از اعضاي شــوراي انقالب و عضو فعلي شوراي شــهر تهران را ديديم که عازم منزل بود. ايشان را سوار کرديم تا برسانيم. سردار ايزدي از وي خواست سخن و نکتهاي را براي ما بگويد. ايشان اين شعر را براي ما خواند: با همه َخلق جهان گرچه از آن

بيشتر گمره و کمتر بِهَرهند آنچنان زْي که چو ُمردي بَِرهي

نه چنان زْي که چو ُمردي بَرهند بههرحال ميتوان گفت: آيتاهلل هاشميرفســنجاني با رحلت خــود از رنجهاي دوران پايــان عمر که بر خود و خانوادهاش رفت، رهيد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.