خاورميانه منتظر سياستهاي ترامپ

Salnameh Shargh - - جهان - داوود هرمیداسباوند تحليلگر امور بينالملل

جامعه جهاني در ســالي که گذشت، اتفاقهاي مهمي را به چشم ديد و بر همين اســاس نگرانيهاي زيادي را پشتسر گذاشــت و هماکنون موانعي را پيــشروي خويش ميبيند و البتــه اميدواريهــاي زيادي را نيز تجربه کرده اســت. اگر بخواهيم ســرفصلهاي شــاخص سال گذشــته را بررسي کنيم، بايد به مســئله انتخاب چهره راديكالي به نام «دونالد ترامپ»، به عنوان رئيسجمهوري کشور مهم و مؤثر آمريكا، شرايط پيشروي منطقه استراتژيك خاورميانه، پديده شوم و هزينهسازي چون ترور و سرنوشــت برجام به عنوان يكي از مهمترين قراردادهاي 10 سال اخير اشاره کنيم.

ترامپ، تهدید!

دونالد ترامپ در حالي باالخره ســاکن کاخ ســفيد شد که کمتر کســي در اوايل رقابتهــاي انتخاباتي اياالت متحده ورود چنيــن چهرهاي به اتــاق بيضيشــكل را پيشبيني ميکرد. اما او در عين ناباوري هيالري کلينتون را شكســت داد تا نهتنها آمريكاييها، بلكه مردم سرتاسر جهان نگران آمريكايي باشــند که قرار است تا 2020 با نظر و نگاه ترامپ اداره شــود. اين چهره با شــعار اسالمســتيزي و مقابله با مهاجــران، آراي مردم را به ســمت خودش جلب کرد و با شعارهاي پوپوليستي خودش را در کسوت رياستجمهوري ديد؛ نتيجه چنين اتفاقــي آن بود که اکنون نظام بينالملل با چالشهايي جدي مواجه شــده است. ترامپ با تخريب دولت باراك اوباما و طرح اين شــعار که با اخراج مهاجران مشكل اشــتغال را برطرف ميکند، مردم کشورش را فريب داد تا فضا به گونهاي رقم بخورد که حتي کشورهايي چون آلمان و فرانســه هم به اين تصميم برســند که در ساختار ديپلماســي خود تغييرهايي به وجود بياورند و از آمريكاي ترامپ کمترين آسيب ممكن را ببينند. بنابراين ساختارهاي سياسي و اقتصادي موجود، چه در خاور دور و چه در آمريكا و اروپا، به فكر تعديل وضع موجود و تعيين استراتژيهاي جديــد افتادند. در راســتاي هميــن دغدغه ميتــوان به انتقادهاي صريح آنگال مرکل و فرانســوا اوالند و همچنين تظاهراتي اشاره کرد که اروپا، استراليا و خوِد آمريكا نسبت به برخي از برنامههاي رئيسجمهور جديد انجام دادند. در حالي جامعه آمريكا چنين واکنشهايي را در اشــل بســيار کوچكتر، هنگام جنگ با ويتنام، تجربه کرده بود که تنها به اعتراض دانشجويي ختم شد.

خاورميانه، متالطم!

بحرانهاي خاورميانه همواره هم کشــورهاي اين منطقه و هم کشــورهاي ديگر جهان را درگير خود ميکند. مهمترين مسئله سال گذشته و حتي چند ســال اخير را بايد «سوريه» بدانيم و شرايطي که اين کشور را تا گريبان در بحران فرو برده است. دمشق با گذشت شش سال براي حل اين مسئله چشم به همكاري و اراده مشــترك روســيه و آمريكا دوخته است. بنابراين نظام بينالملل، خاورميانه و البته سوريه و مردم اين کشور چشمانتظارند تا با مشي و سياستهاي ترامپ در اين پرونده آشنا شوند. نكته معلوم اما اين است که براي روسيه، سوريه گزينهاي است تا مسكو به عنوان «محلل» در منطقه شناخته و درنهايت زمينه بهبود روابط با واشنگتن براي کاخ کرملين هموار شود. بشــار اسد هم مشخصا منتظر است تا ببيند ترامپ به موضع اوباما متعهــد ميماند يا اينكه رفتار ديگري اتخاذ خواهد کرد؛ البته اسد و والديمير پوتين آشكارا از ايجــاد منطقه امن در اين کشــور ناراضي هســتند. اين در حالي است که کشــورهايي چون ترکيه و عربستان که براي ايجاد تحول در خاورميانه سرمايهگذاري وسيعي کرده بودند، شكست سياسي سختي را متحمل شدند. آنكارا و رياض که از اوباما به دليل ممانعت از اقدام تنبيهي عليه دولت سوريه بهشدت ناراضي بودند، حاال به تماشا نشستهاند تا خطمشي جديــد آمريكا در قبــال خاورميانه را ببيننــد. آنان همچنان اميدوارند که اياالتمتحده، اســد را برکنار کند تا اهدافشان را محققشده ببينند.

ترور، پررنگ!

تروريســم همچنان به بهانه دفاع از حق اســالم از سوی گروههايي که ادعاي پوشالي مسلمانبودن را دارند، تمامي جهان را با تهديدهايي جدي مواجه ميکند. تروريســم در حالي در اروپا نفوذ پيدا کــرده که آنچه انجام ميگيرد، در کنار اروپا، کشــورهاي اســالميای مانند عراق و پاکستان و ترکيه را هدف قرار داده اســت؛ به طوري که رســانههاي جهان هر روز آمادگي پوشش تحرکات تروريستي را دارند. شــايد به همين دليل يكي از شعارهاي اصلي ترامپ اين بود که با ازبينبردن تروريسم بينالمللي ميتواند آرامش را به جهــان تزريق کند که البته تشــكيكهايي جدي در اينبــاره وجــود دارد؛ چراکه خنثيســازي عملياتهاي تروريستي اکنون به دليل کثرت گروههاي تروريستي بسيار دشــوار شــده و به همين دليل باراك اوبامــا در ماههاي پاياني رياســتش بر آمريكا، با صراحتي خاص عنوان کرد ريشهکنکردن تروريسم حداقل 10 ســال زمان ميبرد. از ســوي ديگر، بُعد ايدئولوژيك و ارزشــي ترور، باعث شده تا مقابله با آن به امري دشــوار تبديل شود. اما از آنجايي که ايــن پديده همه جهــان را تهديد ميکنــد و آرامش و امنيــت را بهطــور تماموکمال به مخاطــره مياندازد، بيشــك تصميمگيران بينالمللي تمام تالش خود را به کار خواهند بســت تا با همكاري بــا يكديگر حملههاي نابهنگام را به کمترين ميزان خود برســانند؛ هرچند نبايد فراموش کرد که کشورها بهتنهايي قادر به مهار گروههاي تروريستي نيســتند و الزمه بهبنبستکشاندن پديده سياه ترور، اجماع جهاني و البته الزمه اجماع جهاني هم اراده کافي براي همصدايي اســت. جهان روزهای حساسي را سپری میکند؛ مشــكالت تمامنشدنی اقتصادی که حتی پيشــرفت در کشــورهای صاحب اقتصاد را با مانعهايی جدی روبهرو کرده اســت؛ پديده هزينهســاز تروريسم که متأســفانه در حال تبديلشــدن به بدعتی عادی است و بــه همين ميزان امنيت و در نتيجه آســايش را از جوامع مختلف در پنج قاره ســلب کرده است؛ نزاعهای داخلی که عموما کشــورهای جهانســومی درگيرش هستند تا هم منافع خود را در خطر ببينند و هم مصالح منطقهای را آســيبپذير کنند و البته دونالد ترامپی که به واســطه اختيــارداری در اياالت متحده آمريــكا بهتنهايی میتواند نظِم نظــام بينالملل را با چالشهايی جدی مواجه کند. اينها باعث شده تا جامعه جهانی تا سالها روي آرامش را نبينــد. بنابراين ميتوان نتيجهگيــری کرد که صاحبان قــدرت بيش از پيش بايد تمامي هموغــم خود را به کار بگيرنــد تا بلكه آرامش را به دنيــای پيرامون خود تزريق کنند؛ آرامشی که الزمهاش عبور از افراطیگری، واقعبينی ...و است؛ کشــورها بايد بتوانند، با همصدايی، هم موانع داخلی خود را از بين ببرند و هم جهان را به جايی برسانند که با چالشهای کمتری دستوپنجه نرم کند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.