امنيت در شرق زیر ذرهبين دیپلماسي

Salnameh Shargh - - جهان - میرمحمود موسوی سفير اسبق ايران در هند و پاکستان

اهميت موضوع امنيت برای هر کشوری درحالحاضر ايجاب میکنــد که عالوه بــر اوضاع داخل به تحــوالت منطقهای و جهانی به طور مســتمر و نظاممند توجه داشــته باشد. در اين ميان، اهميت همسايگان در باالترين درجه قرار میگيرد. برای کشــور ما به دليل موقعيت جغرافيای سياســی آن و آنچــه در منطقه میگــذرد، اين اهميت مضاعف اســت و توجه و تأمل بيشــتری طلب میکند. الزم است روند کلی و همچنين تکتک تحوالت بــدون اغماض زير ذرهبين تجزيه و تحليل، ارزيابی شــود. اضافه بر آن بايد توجه داشــت که وضعيت خطير منطقه، حتی کشــورهای خارج از منطقه را هم وادار کرده که در سالهای اخير به طور پيوسته و روزانه تحوالت را زير نظر داشــته باشــند. بر اين اساس و از همين نگاه به طور فشــرده در اين نوشته به مهمترين تحوالت يک سال گذشته کشورهای همسايه در خاور مرزهايمان پرداخته میشود.پاکســتان، هم در حوزه امور داخلی و هم در حوزه امور خارجی، با مسائل جدی روبهروست و در ادامه وضعيت سالهای پيشين نتوانسته اســت امنيت مناسبی برای مردم کشــورش فراهم کند. در داخل کشــور هرچنــد تا حدودی حكومت متكی بر صندوقهای رأی است اما حضور پرقدرت خانوادههــای صاحب ثــروت در صحنه سياســی در قالب احزاب ســهم مردم را در حكومت کاهش میدهد. بنابراين ادامه فســاد در دســتگاههای مختلف حكومت يک مشكل جدی برای امر توســعه در اين کشور است. از نظر اقتصادی هرچنــد تالشهايــی از ســوی دولت و بخــش خصوصی صورت میگيرد اما موانعی جدی کماکان بر ســر راه تحول در اين کشور وجود دارد. فساد در دستگاههای دولتی، ناامنی حاصل از فعاليت گروههای افراطی، فقدان زيربنای اقتصادی مناســب و نياز به انرژی از جمله اصلیترين مشكالت است. بر همين اســاس اســت که با وجود نيروی انسانی ارزان در اين کشور، دولت آن نتوانســته است سرمايههای خارجی را بــرای توليد جذب کنــد. اگر دولت بتواند حتــی در يكی، دو مشــكل که در باال ذکر شد اصالحاتی به وجود آورد، تأثيرات مثبت آن در اقتصاد اين کشور مشاهده خواهد شد.در زمينه مشــكل افراطیگری در پاکســتان بايد گفت قدمهای مثبت و تحســينبرانگيزی برداشــته شده اســت. به دنبال حمله افراطيون به نظاميان، ارتش اين کشــور اقدامات حسابشده و گســتردهای را در مناطق شمال غربی پاکستان انجام داد و توانســت به ميزان درخورتوجهی اوضاع امنيتی را در کنترل خود بگيرد. هماکنون حجم عمليات گروههايی نظير طالبان پاکستان و سپاه صحابه به نحو چشمگيری کاهش پيدا کرده اســت. همين مبارزه در کراچی جريان دارد. اما نظر به اينكه برخی احزاب سياســی و بعضی جريانات وابسته به قدرت، نوع خاصی از مافيای قدرت را در سالهای گذشته در جهت اهداف خود در کراچی به کار گرفتهاند، اقدام ارتش و دولت بسيار ســختتر پيش میرود.موضوع مهم ديگر که در سال گذشــته در رأس اخبار اين کشــور بود و از ســوی رسانهها و مردم دنبال میشــد، طرح عظيم کريدور پاکســتان به چين است. اين کريدور با ســرمايهگذاری چين در رقمی باالی 48 ميليارد دالر اجرا خواهد شــد. تزريق رقم ذکرشده میتواند در زمينه ايجاد اشــتغال و توســعه زيربنای کشور قدم بسيار بلندی باشد. با توجه به ابعاد طرح مورد بحث، اين قضيه به طور جدی از سوی هند پيگيری میشود. نوعی نگرانی جدی در مواضع دولت هند از اين طرح و نزديکترشــدن پاکستان و چين مشــاهده میشــود. از طرف ديگر بايد توجه کرد که چنين ســرمايهگذاریای از ســوی چين يک اقدام راهبردی تلقی میشــود که ورای اهــداف دوجانبه و حتی منطقهای چين ارزيابی میشود. اين نكته نبايد از قلم بيفتد که مسير اين کريدور از منطقه مورد تنازع و مناقشــه کشمير میگذرد. اين امر از سوی هند هم مورد اعتراض قرار گرفته است. همچنين رقابتــی که اين طرح کريدور با طرح بنــدر چابهار دارد، بُعد ديگر مطلب است. رقابتی که میتواند مثبت باشد، به شرطی که مديريت آن به دســت دستگاه ديپلماسی کشورمان باشد نه ديگران.افغانستان سال گذشته را با زخمهای ديرين خود ســپری کرد، اختالفات داخلی که ســالهای دراز است اين کشور را آزار میدهد. از زمانی که محمد داودخان در تيرماه 1353 با کودتايی ظاهرشاه را برکنار کرد، مشكالت اين کشور آغاز شد و با گذشت چندين دهه هنوز نمیتوان تاريخی برای پايان دردهای مردم اين کشــور تعيين کرد. سال گذشته هم عمليات جنايتكارانه و کور افراطیهای طالبان تعداد بيشتری از مــردم و نيروهای دولتی را به کام مرگ فرســتاد. هرچند برخی از رهبران اين گروه کشته و جابهجا شدند ولی مشكل در جای خود باقی است. دخالت ساير دولتهای منطقهای يكی از عوامل تشديد اختالفات در اين کشور است. رقابتهای موجود در منطقه کار را برای يافتن راهحل مســائل اين کشور سخت میکند؛ هرچند برخالف گذشته هيچ اشتهايی از سوی دولتهای غربی برای حضور به ســبک اســتعماری در اين کشور مشاهده نمیشود. متأسفانه قدمهايی که در سالهای اخير برداشته شده بيشتر مثل قرص مسكن عمل کرده است زيرا به ريشــههای تاريخی سياسی مشكالت پيچيده منطقه توجه الزم نشده اســت. حضور گروههای افراطی و آموزش آنها در مناطق شــمالی اين کشــور، پديدارشــدن داعش در داخل مرزهای اين کشــور و عضوگيری و عمليات به وسيله اين جريان، ادامه توليد و قاچاق مواد مخدر، ادامه داســتان تلخ فســاد گسترده در حاکميت و سياستهای اشتباه برخی دولتهای منطقه از جمله مهمترين مسائلی است که بايد موجب اســتمرار نگرانی از خطرهای جدی برای همه باشد. هند را نمیتوان همســايه ندانســت؛ هرچند مرز مشــترکی ميان آن کشــور با ما نيست. در سال گذشــته برداشتهشدن تحريمهای مرتبط با قضايای هســتهای باعث شد با افزايش خريد نفت از سوی هند، اهميت آن کشور برای ايران باز هم به جايگاه پيشين بازگردد. وجود يک دموکراسی رو به کمال در اين کشور باعث شــده فارغ از فشارهای نيروهای مسلح، سياســتمداران هندی دولتها را براساس نمايندگی مردم اداره کنند و با وجود داشتن جمعيت يکميلياردو002ميليون نفــری، قدمهای بلندی بــرای بهبود زندگی مــردم بردارند. رشــد اقتصادی باالی هفتونيم درصد برای کشوری با اين جمعيت باال، اتفاقی نيســت و نشــانگر برنامهريزی درست دولت هند اســت. امــا در کنــار موفقيتهــای اقتصادی، مهمترين مسئلهای که سال گذشته در اين کشور مورد بحث قرار گرفت، تصميم ناگهانی دولت به تعويض اسكناسهای درشــت بود که موج بزرگی از نارضايتی را به دنبال داشت. اين مطلب اصلیترين و مهمتريــن مطلب مورد بحث آزاد در 400 کانــال تلويزيونــی هند بود. سياســت خارجی فعال دولت نارندرا مودی از حزب بیجیپی در محورهای مختلف قدمهای مثبتی برداشــت. سياست از پيش آغازشده از سوی دولــت حاضر يعنــی اولويت بهبــود روابط با همســايگان دنبال شــد؛ هرچند پاکســتان يک اســتثنا بود. روابط با ساير کشورهای آسيايی از ديگر محورهايی بود که در کنار گسترش رابطه با دولتهای اروپايی و آمريكا در ســال گذشــته مورد توجه دســتگاه ديپلماســی هند بود. اصلیتريــن محور در اين فعاليتها، اســتفاده از ديپلماســی برای افزايش قدرت سياسی- اقتصادی هند بود که در مجموع نتيجه مثبتی برای اين کشور در ارزيابیها مشاهده میشود. در پايان اين مطلب و در يک جمعبندی خالصه بايد گفت در شــرق کشــورمان همراه با فرصتهای ارزشمند، تهديدات جدی هم بايد مورد توجه مسئوالن باشد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.